Uzasadnienie
3 II SA/Łd 1459/01
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta [...] po ponownym rozpoznaniu sprawy orzekł o wymeldowaniu M. W. z pobytu stałego z lokalu Nr 4 przy ulicy A 42 w Ł. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z dnia 10 kwietnia 1974 r. (tekst jednolity Dz. U. Nr 32, poz.174 z 1984r.).
W ocenie organu I instancji, postępowanie wyjaśniające, przeprowadzone po złożeniu przez AN “A " wniosku o wymeldowanie M. W. z przedmiotowego lokalu, wykazało, że nie posiada ona prawa do tego lokalu i opuściła lokal bez wymeldowania się.
M.W. utraciła prawo do spornego lokalu w wyniku wyroku Sądu Rejonowego z dnia 3.10.1994 r. w sprawie II C 3693/93, który orzekł eksmisję M. W. Ponadto od dłuższego czasu nie zamieszkuje w lokalu przy ul. B., co potwierdziła w oświadczeniu z dnia 24 kwietnia 2001 r.
Organ I instancji podkreślił, że M. W. została skutecznie powiadomiona o prowadzonym postępowaniu i złożyła w sprawie wyjaśnienia, a jako adres dla doręczeń wskazywany jest przez nią adres jej męża zamieszkałego przy ul. C 75.
W odwołaniu złożonym od powyższej decyzji M. W. zakwestionowała ustalenia organu I instancji i wnosiła o rzetelne zbadanie sprawy. Powołała się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2000 r wydany w jej sprawie (sygn. II SA/Łd 1280/97).
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr [..] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że przepis art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z1984 r. Nr 32, poz. 174 ze zm.) nakłada na osobę, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego, trwającego ponad 2 miesiące, obowiązek wymeldowania się we właściwym organie gminy, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Przepis art. 15 ust. 2 wskazanej ustawy określa dwa odrębne stany faktyczne, w których organy administracyjne zobowiązane są do wydania z urzędu lub na wniosek decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego.
Pierwszy dotyczy sytuacji, gdy osoba podlegająca wymeldowaniu utraciła uprawnienia wymienione w art. 9 ust. 2 ustawy i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego.
Drugi stan faktyczny zachodzi wówczas, gdy osoba bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez sześć miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić.
W sprawie zastosowanie ma pierwsza z wymienionych sytuacji.
W ocenie organu, M. W. utraciła samoistne uprawnienie do przedmiotowego lokalu z chwilą uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego w Łodzi z dnia 3 października 1994 r. orzekającego eksmisję skarżącej z lokalu.
Oceniając okoliczności dotyczące opuszczenia lokalu nr 4 przy ul. A 42 w Ł., organ odwoławczy stwierdził, że materiał dowodowy wskazuje niezbicie, iż M. W. nie zamieszkuje w omawianym lokalu od kwietnia 1997 r., kiedy R. S.– najemca tego lokalu od 18 kwietnia 1997 r.- dokonał wymiany zamków w drzwiach mieszkania.
Następnie organ rozważył, jaki wpływ na ocenę przesłanki opuszczenia przez M. W. spornego lokalu miało działanie R. S., polegające na niedopuszczeniu do swobodnego korzystania z mieszkania przez M. W. Organ wskazał, że w orzecznictwie NSA ugruntowany jest pogląd, że za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba zameldowana została przez najemcę (dysponenta lokalu) usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, tj. nie wystąpiła z pozwem o ochronę naruszonego posiadania.
Wojewoda [...] ustalił, że w Prokuraturze Rejonowej Ł.- P. toczyło się dochodzenie w sprawie uniemożliwienia korzystania M. W. z lokalu nr 4 przy ul B od 24.03.1997 r. oraz gróźb popełnia przestępstwa na jej szkodę przez R. S. tj o czyn z art. 167 § 1 k.k. i art. 166 k.k., które zostało umorzone postanowieniem z dnia 12 listopada 1997 r. – wobec nie stwierdzenia popełnienia przestępstwa.
Skoro działania podjęte przed organami ścigania okazały się nieskuteczne, a brak dowodów aby M. W. dochodziła w procesie cywilnym przywrócenia zakłóconego posiadania, organ uznał że nastąpiło opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy.
Dodatkowo organ ustalił, że postępowanie w sprawie z powództwa M. W. przeciwko R. S. w sprawie I C 341/000 Sądu Okręgowego w Ł. zostało umorzone z powodu upływu trzech lat od zawieszenia postępowania w sprawie, a pozew nie precyzował żądania.
W tym stanie rzeczy dalsze zameldowanie na pobyt stały w lokalu, w którym M. W. nie przebywa, i do którego nie posiada uprawnień byłoby równoznaczne z utrzymaniem oczywistej fikcji meldunkowej.
Równocześnie organ stwierdził, że podnoszone przez skarżącą okoliczności związane z zameldowaniem w przedmiotowym lokalu R. S. nie mogą być rozpatrzone, bowiem zameldowanie nie jest przedmiotem tego postępowania.
M. W. zaskarżyła w całości decyzję Wojewody [...] podnosząc, że sprawa nie została należycie i wszechstronne wyjaśniona.
Powołała się ponownie na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie II SA/Łd 1280/97 i sprawę II SA/Łd 972/97. Ponadto wyjaśniła, że sprawa z jej powództwa,umorzona przez Sąd Okręgowy w Ł. dotyczyła odszkodowania za jej rzeczy zabrane przez R. S. i nie miała związku ze sprawą o wymeldowanie. Zarzuciła, że organy nie wyjaśniły okoliczności zameldowania R. S. w lokalu (zarzut sfałszowania dokumentu), a ponownie wydane decyzje nie różnią się od poprzedniej.
Podała, że w piśmie skierowanym do UMŁ 25.04.2001r. szczegółowo podała istotne dla sprawy okoliczności.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wnosił o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Uczestnik postępowania AN Ł.- P. “A" wnosił o oddalenie skargi (pismo k- 25)
Na rozprawie w dniu 12 lutego 2004 r pełnomocnik organu wnosił o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest uzasadniona.
Na wstępie rozważań wskazać jednak należy, że z dniem 1 stycznia 2004 r z mocy art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r Nr 153 poz. 1271, zm. Dz. U. Nr 228, poz. 2261 z 2003 r), weszła w życie ustawa z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r Nr 153, poz.1269) oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz. U. z 2002 r Nr 153 poz. 1270).
W myśl art. 97 § 1 wskazanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające /.../, sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi utworzony z dniem 1 stycznia 2004 r. dla obszaru województwa łódzkiego, rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2003 r w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych /.../(Dz. U. z 2003 r Nr 72, poz. 652), jest właściwy do rozpoznania skargi w niniejszej sprawie.
Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej /.../.
Przy czym, jak stanowi art. 1 § 2 wskazanej już wyżej ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
W myśl art. 145 § 1 wymienionej ustawy (p.p.s.a.) Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
W rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził takiego naruszenia przepisów, które uzasadniałoby uchylenie zaskarżonej decyzji.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił, art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 1984r. Nr 32, poz. 174 ze zm.), zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić.
Ponieważ miejsce pobytu skarżącej było znane, zastosowanie miała pierwsza część zacytowanego przepisu, tak jak to przyjęły organy administracji.
Kwestia braku uprawnień do przebywania w przedmiotowym lokalu, przesądzona została wyrokiem Sądu Rejonowego w Łodzi II Wydział Cywilny z dnia 3 października 1994r. (sygn. II C 3693/93) rozwiązującym stosunek najmu i nakazującym M. C. (w dacie wydania decyzji M. W.) opróżnienie lokalu mieszkalnego numer 4 położonego w Ł. przy ul. B 42 wraz z mieniem i osobami, których prawa reprezentuje.
Wyrok ten, jak wynika z kserokopii załączonej do akt sprawy, w dacie wydania zaskarżonej decyzji był prawomocny (opatrzony klauzulą wykonalności w dniu 6 lutego 1996 r.).
Organy trafnie oceniły także spełnienie drugiej przesłanki warunkującej wydanie decyzji o wymeldowaniu, a mianowicie fakt opuszczenia przez skarżącą przedmiotowego lokalu.
Ustalenia poczynione przez organ administracji, że M. W. nie zamieszkuje w mieszkaniu przy ul. A 42 przynajmniej od kwietnia 1997 r., znajdują oparcie w zebranym materiale dowodowym, a ocena tego materiału jest zgodna z zasadami logicznego rozumowania, doświadczeniem życiowym i nie można jej postawić zarzutu dowolności.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtował się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie ma charakter trwały i jest dobrowolne (np. wyrok NSA z 23.04.2001 r.- V SA 3169/00, wyrok NSA z 22.08.2000 r. - V SA 108/00, wyrok NSA z 3.04.2000 r. V S.A. 1784/99 – nie publikowane).
W sprawie niniejszej skarżąca zaprzeczała aby sporny lokal opuściła dobrowolnie i złożyła doniesienie do Prokuratury Rejonowej Ł.- P., z którego treści wynikało m.in., że zamieszkały w tym lokalu jej siostrzeniec – R. S., od 24 marca 1997 r. uniemożliwia jej korzystanie ze wspólnego lokalu (o czyn z art. 167 § 1 k.k.), gdyż zmienił zamki do drzwi wejściowych mieszkania.
Dochodzenie w tej sprawie zostało jednak umorzone postanowieniem z dnia 12 listopada 1997 r. wobec niestwierdzenia popełnienia przestępstwa, a innych kroków prawnych zmierzających do umożliwienia korzystania z przedmiotowego mieszkania M. W. nie podejmowała.
Od zmiany zamków w drzwiach wejściowych przez R. S., który w marcu 1997 r zawarł z Gminą Ł. – ZGM Ł.- P. umowę najmu spornego lokalu, M. W. nie korzystała więc z tego mieszkania.
W takiej sytuacji organ trafnie uznał, że za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy należy uznać także sytuację w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego niedopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (wyrok NSA z 12.04.2001r. V SA 3078/00 – nie publikowany).
Skutek w postaci ustalenia, że brak jest przesłanki “opuszczenia lokalu" ma prawomocny wyrok przywracający posiadanie lokalu, ale z takim powództwem M. W. nie występowała.
Podnoszone przez skarżącą w skardze oraz wcześniejszych pismach zarzuty dotyczące zameldowania R. S. w spornym w lokalu w 1990 r. nie mają znaczenia prawnego dla rozstrzygnięcia tej sprawy, gdyż jak trafnie wskazał organ przedmiotem tego postępowania było wymeldowanie skarżącej z lokalu, a nie zameldowanie w tym lokalu R. S., który od marca 1997 r ma tytuł prawny do lokalu.
Należy też stwierdzić, że powoływanie się przez skarżącą na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Łodzi z dnia 19 września 2000 r.(sygn, II SA/Łd 1280/97) jest o tyle bezprzedmiotowe na obecnym etapie postępowania, że wyrok ten uchylił postanowienie Wojewody [...] stwierdzające, że odwołanie M. W. od pierwszej decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] orzekającej o jej wymeldowaniu z lokalu przy ul. B 42, wniesione zostało z uchybieniem terminu.
Przedmiotem rozważań Sądu była więc prawidłowość doręczenia M. W. decyzji organu I instancji w świetle przepisów k.p.a.
Uznanie przez Sąd, że decyzja nie została doręczona spowodowało, że odwołanie skarżącej zostało rozpoznane i w sprawie wydane zostały kolejne decyzje, włącznie w z decyzją stanowiącą przedmiot rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.
Przedmiotem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Łodzi w sprawie II SA/Łd 972/97 było także postanowienie SKO w Łodzi z dnia 21 kwietnia 1997 r utrzymujące w mocy postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego dotyczącego eksmisji M. W. z przedmiotowego lokalu.
Wyrokiem z dnia 19 września 2000 r NSA uchylił postanowienia organów obu instancji, stwierdzając, że kwestia opuszczenia lokalu, równoznaczna z dobrowolnym wykonaniem wyroku eksmisyjnego nie została w sposób należyty i wszechstronny wyjaśniona. Umarzając postępowanie egzekucyjne organy oparły bowiem swe rozstrzygnięcia na ustaleniu, że dłużniczka została wymeldowana z miejsca pobytu stałego, co oznacza, iż opuściła sporny lokal. Sąd wskazał wówczas, że sprawa wymeldowania nie została jeszcze w tej dacie zakończona decyzją ostateczną i Samorządowe Kolegium Odwoławcze mogłoby przeprowadzić postępowanie odnośnie opuszczenia lokalu przez M. W., ewentualnie wstrzymać się z postanowieniem o umorzeniu postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w przedmiocie wymeldowania.
Wyrok w tej nie miał więc wpływu na rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie wymeldowania skarżącej ze spornego lokalu, a przeciwnie od sposobu jej rozstrzygnięcia uzależnił możliwość umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Z powyższych względów, skoro zarzuty podniesione w skardze nie mogły odnieść zamierzonego skutku i brak jest uchybień, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu, skarga podlegała oddaleniu na podstawie z art. 151 wskazanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r Nr 153, poz. 1270).