Uzasadnienie
II SA/Łd 1541/10
Uzasadnienie
S.N. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych w związku ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji.
Jak wynika z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem oraz synem. Małżonkowie uzyskują dochody ze stosunków pracy w łącznej wysokości 4.841,63 złotych. Zamieszkują w wynajętym mieszkaniu, posiadają nieruchomość rolną o powierzchni 31 arów. Na majątek skarżącej składa się również samochód osobowy T. (rok produkcji 2001). W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że miesięczny dochód na członka rodziny wynosi 1613,88 złotych, jednak bez uwzględnienia zobowiązań – spłata dwóch kredytów, których łączna miesięczna rata wynosi 1384 złotych, spłata dwóch pożyczek pracowniczych w łącznej kwocie 800 złotych miesięcznie. Z uwagi na częste choroby syna (stała opieka poradni alergologicznej i wizyty prywatne) skarżąca nie jest w stanie uiścić żądanego wpisu.
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym).
Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.).
Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, opubl. Lex nr 75481).
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie.
Otóż przede wszystkim podkreślić należy, iż skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Oznacza to, iż strona zobowiązana była do wykazania, iż nie posiada środków na pokrycie pełnego udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Przedstawione przez stronę informacje i dokumenty nie dają jednak podstaw do twierdzenia, iż skarżącą zaliczyć można do kręgu osób, którym przypisać można jakikolwiek stopień ubóstwa, warunkujący przyznanie prawa pomocy.
Sąd miał na uwadze przede wszystkim fakt, iż skarżąca wraz z mężem uzyskuje dochody ze stosunków pracy w łącznej wysokości 4.841,63 złotych. Wysokość deklarowanych dochodów nie świadczy o trudnej sytuacji materialnej skarżącej, nawet jeśli wziąć pod uwagę fakt, że zobowiązana jest ona do regulowania zaciągniętych zobowiązań. Przeciwnie, sytuacja skarżącej wydaje się być dobra i ustabilizowana, czego dowodem jest wynikający z akt administracyjnych zamiar zrealizowania inwestycji w postaci budynku mieszkalnego. Podkreślenia przy tym wymaga, że wysokość miesięcznych rat zaciągniętych kredytów i pożyczek znacznie przekracza kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Ubieganie się zatem o prawo pomocy osoby, której tylko jeden z wydatków (raty kredytów i pożyczek) przekracza wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę nie znajduje uzasadnienia.
Ponadto sama okoliczność spłacania przez skarżącą kredytu nie przesądza o braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. Przeciwnie biorąc pod uwagę obecne realia, tj. konieczność spełnienia wysokich kryteriów majątkowych przy obliczaniu zdolności kredytowej, uzyskanie i korzystanie z kredytów wskazuje na płynność finansową strony.
Odnosząc się zatem do wskazywanej przez stronę wysokości wydatków, które uniemożliwiają zdaniem skarżącej ponoszenie ciężaru udziału w postępowaniu sądowym, stwierdzić należy, iż dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie tyle jest istotna wysokość deklarowanych przez stronę wydatków, co kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Tymczasem analiza struktury wydatków, jakie zostały wskazane przez skarżącą nie uzasadnia twierdzenia, iż były to wydatki, których ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. O ile bowiem nie ulega wątpliwości, iż za wydatki konieczne uznać należy koszty zapewnienia opieki lekarskiej dla dziecka, to jednak posługiwanie się argumentem o przeznaczeniu znacznej kwoty na spłatę kredytów i pożyczek nie może zasługiwać na aprobatę.
Reasumując - strona dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym jest w stanie znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków niebędących koniecznymi dla utrzymania oraz poczynienie oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny.
Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.
AG