Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, działając na podstawie art. 138 § l pkt l ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071 z późn. zm.), w związku z art. 7b ust. 2 pkt 2 oraz art. 22 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 100 poz. 1086 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania J.S. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] nr [...] uchylającej zawiadomienie - decyzję z dnia [...] w sprawie wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów obrębu R. gm. R. i jednocześnie odmawiającej wpisania w jednostce rejestrowej nr [...] S.S. jako dzierżawcę w ½ części do działki nr [...] o powierzchni [...] położonej w obrębie R. gm. R. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wyjaśniono, iż w dniu [...] zawarta została umowa dzierżawy pomiędzy J. S. (wydzierżawiającym) oraz S.S. (dzierżawcą). Przedmiotem dzierżawy był udział wynoszący ½ w części gospodarstwa rolnego, którego łączna powierzchnia wynosi [...]. W skład gospodarstwa rolnego wchodzi jedna działka oznaczona w ewidencji gruntów i budynków pod numerem [...]. Współwłaścicielami działki nr [...] byli współmałżonkowie S. i A. P. Przedmiotem dzierżawy był udział w części działki o powierzchni [...]. Umowa dzierżawy zawarta została na okres 10 lat i w dniu jej zawarcia została zgłoszona przez strony do organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków stosownie do art. 28 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Na podstawie zgłoszenia w dniu 17 kwietnia 2003 r. Starosta dokonał zmiany w rejestrze ewidencji gruntów i budynków obręb R. polegającej na wpisaniu do części działki nr [...] o powierzchni [...] dzierżawcy S.S.
W piśmie, które wpłynęło do Starosty [...] w dniu 13 maja 2003 r. A.S. oświadczyła, że nigdy nie wyraziła zgody na przekazanie w dzierżawę działki nr [...]. Wobec powyższego Starosta postanowieniem z dnia [...] wznowił na żądanie A.S. postępowanie w sprawie wprowadzenia zmiany w rejestrze ewidencji gruntów.
Decyzją z dnia [...] nr [...] Starosta [...] uchylił zawiadomienie - decyzję z dnia [...] w sprawie wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów obrębu R. gm. R. oraz jednocześnie odmówił wpisania w jednostce rejestrowej nr [...] S.S. jako dzierżawcę ½ części do działki nr [...] o powierzchni [...] położonej w obrębie R. gm. R. W uzasadnieniu decyzji Starosta stwierdził, iż z uwagi na fakt, że działka nr [...] stanowi własność A. i J. małżonków S. na prawach wspólności ustawowej nie może być wydzierżawiona bez zgody jednego ze współmałżonków.
Od powyższej decyzji J. S. wniósł odwołanie. W uzasadnieniu odwołania podniósł, iż w dniu 6 października 1998 r. wydany został wyrok rozwodowy rozwiązujący małżeństwo A. i J. S. Z chwilą orzeczenia rozwodu ustała wspólność majątkowa małżonków. Oznacza to, że działka nr [...] od dnia 6 października 1998 r. nie stanowi własności A. i J. S. na prawach małżeńskiej wspólności ustawowej. Zdaniem skarżącego wydzierżawiając udział ½ w części działki nr [...] nie musiał on uzyskiwać zgody byłej współmałżonki.
Rozpatrując sprawę organ odwoławczy zważył co następuje.
Organ I instancji błędnie przyjął, iż działka nr [...] jest przedmiotem należącym do majątku objętego wspólnością ustawową. Małżeństwo A. i J. S. rozwiązał sąd przez rozwód.
Jak stanowi art. 42 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. nr 9, póz. 59 z późn. zm.) od chwili ustania wspólności ustawowej, do majątku, który był nią objęty stosuje się przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych z pewnymi wyjątkami. Wyjątki te podobnie jak przy współwłasności powstałej w wyniku dziedziczenia, wynikają z tego, że współwłasność majątku wspólnego powstała ze szczególnego źródła, jakie stanowiła współwłasność łączna wiążąca małżonków w czasie trwania wspólności ustawowej. W związku z tym, w sytuacji wymienionej w art. 43 k.r.o. może ulec zmianie nawet wzajemny stosunek udziałów małżonków w majątku wspólnym, aż do całkowitego pozbawienia jednego z małżonków udziału w tym majątku. Przy podziale zaś majątku wspólnego małżonkowie są zobowiązani do zwrotu wydatków i nakładów poczynionych z majątku wspólnego na majątki odrębne (art. 45 k.r.o.).
Tym operacjom mogłoby przeszkodzić rozporządzenie przedmiotem należącym do majątku wspólnego przez jednego z małżonków. Dlatego art. 46 k.r.o. stanowi, że w sprawach nie unormowanych odmiennie w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, do podziału majątku, który był objęty wspólnością ustawową, stosuje się odpowiednio przepisy o dziale spadku. Na skutek tego odesłania znajduje zastosowanie ograniczenie rozporządzenia przedmiotami, które były objęte wspólnością ustawową, przewidziane w art. 1036 k.c. Ograniczenie to polega na tym, że spadkobierca (małżonek) może rozporządzić udziałem w przedmiocie należącym do spadku (majątku objętym wspólnością ustawową), ale tylko za zgodą pozostałych spadkobierców (drugiego małżonka). Z uwagi na fakt, że A.S. nie wyraża zgody na wydzierżawienie udziału w działce nr [...] przez J.S., nie można wprowadzić zmiany w operacie ewidencji gruntów na podstawie zawartej umowy dzierżawy do czasu zniesienia współwłasności działki nr [...].
Na powyższą decyzję J. S. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu przedstawił argumenty, jak w odwołaniu z dnia 30 lipca 2003 r.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga jest zasadna, choć z innych przyczyn niż wskazał skarżący.
Przede wszystkim wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271) – sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269) - sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem.
Oznacza to, że sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron, oraz procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Stosownie do art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270)
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
- 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
- 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
Jedną z przyczyn określonych w art. 156 § 1 pkt 2 jest rażące naruszenie prawa.
W przedmiotowej sprawie organ administracyjny wznowił postanowieniem z dnia [...] postępowanie w sprawie wprowadzenia zmiany w rejestrze ewidencji gruntów dla obrębu R., polegającej na wpisaniu S.S. jako dzierżawcy ½ udziału w tej działce.
Następnie decyzją z dnia [...] Starosta [...] uchylił – zawiadomienie -decyzję z dnia [...] w sprawie wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów obrębu R. Jednocześnie odmawiając wpisania w jednostce rejestrowej nr [...] S.S. jako dzierżawcę w ½ części działki. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Katograficznego.
Przede wszystkim wyjaśnić należy, iż zapisy dokonywane w ewidencji gruntów i budynków są czynnościami materialno-technicznymi, w wyniku których wykazuje się informacje objęte przez art. 20 - 24 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 100 poz. 1086 z późn. zm.).
Zawiadomienie o zmianach dokonane na podstawie § 49 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 38 poz. 454) również jest czynnością materialno-techniczną. Nie jest to decyzja, wbrew temu co przyjęły organy obu instancji.
Na podstawie art. 145 kpa wznawia się postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną.
W utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, iż wznowienie postępowania zakończonego czynnością materialno-techniczną jest niedopuszczalne.
Granica postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest bowiem wyznaczona zakresem rozstrzygniętej decyzją ostateczną sprawy administracyjnej. Wykroczenie poza granice wskazane w art. 145 § 1 k.p.a. przez rozpoznanie sprawy nie zakończonej decyzją ostateczną bądź sprawy, która nie była w ogóle przedmiotem postępowania administracyjnego, stanowi rażące naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji.
Skoro postępowanie zostało wszczęte z naruszeniem prawa polegającym na naruszeniu przepisów dopuszczających wznowienie postępowania, to wszelkie rozstrzygnięcia organów administracyjnych zapadłe w tym postępowaniu zostały wydane także z rażącym naruszeniem prawa. (por. wyrok NSA z dnia 29 września 1997 r I SA/Ka 1248/96 POP z 1999 nr 3 poz. 72 i wyrok z 9 czerwca 1992 r SA/Wr 534/92 ONSA z 1993 nr. 4poz. 92)
Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji.
O kosztach rozstrzygnięto stosownie do art. 200 tej ustawy.
Mając na uwadze treść art. 152 cyt. ustawy Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.