Uzasadnienie
II SA/Łd 18/05
Zastępca Kierownika Filii [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł., decyzją z dnia [...], Nr [...] (znak [...]), wydaną na podstawie upoważnienia Prezydenta Miasta Ł., w oparciu o przepisy art. 104 i art. 163 k.p.a. oraz art. 2 ust. 1, art. 11 ust. 2 oraz art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004 r., Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), ograniczył okres przyznawania M.T. F. zasiłku stałego do sierpnia 2004 r. W uzasadnieniu decyzji podano, że od maja 2004 r. przyznano stronie zasiłek stały na czas nieokreślony. Z uwagi na znaczny stopień niepełnosprawności M.T. F. posiada uprawnienia do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego, z którego dobrowolnie zrezygnował. Ośrodek dwukrotnie informował stronę, że takie postępowanie traktowane będzie jako brak współpracy w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej i może prowadzić do ograniczenia pomocy finansowej.
Do dnia 1 sierpnia 2004 r. M. T. F. nie wystąpił z wnioskiem o ponowne ustalenie uprawnienia do otrzymywania zasiłku pielęgnacyjnego. Tym samym, w ocenie organu, strona nie wykorzystała swoich możliwości i uprawnień, a taki obowiązek nakłada art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.
W odwołaniu od powyższej decyzji T. F. wniósł o jej uchylenie stwierdzając, że pozbawienie go zasiłku stałego było działaniem bezprawnym. Odwołujący się podkreślił, że nie korzysta z uprawnienia do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego, gdyż nigdy nie wymagał pomocy innych osób. M. T. F. podkreślił, że zasiłek pielęgnacyjny jest jego uprawnieniem, a nie obowiązkiem, podobnie jak dodatek mieszkaniowy, którego odwołujący się również nie pobiera, pomimo, że spełnia warunki do jego otrzymania.
Decyzją z dnia [...], Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856 z późn. zm.) oraz art. 2 ust. 1, art. 11 ust. 2 oraz art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004 r., Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że przepis art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej stanowi, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.
Na podstawie dołączonych do akt sprawy dokumentów ustalono, że Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w Ł., po rozpoznaniu sprawy wszczętej na wniosek z dnia [...] stwierdził u M. T. F. znaczny stopień niepełnosprawności. Orzeczony stopień niepełnosprawności ma charakter trwały i orzeczenie wydano na stałe. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 24 maja 2000 r.
Organ odwoławczy stwierdził, iż organ I instancji w pismach z dnia 19 lipca 2004 r. i 4 sierpnia 2004 r. poinformował stronę o możliwości wystąpienia z wnioskiem o ponowne ustalenie uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego. Fakt rezygnacji przez M. T. F. z zasiłku pielęgnacyjnego, do którego posiada on uprawnienia (zgodnie z art. 16 ust. 2 pkt. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych) jest jednoznaczne z niewykorzystywaniem własnych uprawnień i możliwości w celu polepszenia swojej sytuacji życiowej. Tym samym, zgodnie z art. 11 ustawy o pomocy społecznej, działanie T. F. można określić jako brak współpracy w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Dalsze niewykorzystywanie przez stronę uprawnień do pobrania zasiłku pielęgnacyjnego stanowiłoby podstawę do ograniczenia pomocy w formie zasiłku stałego.
W związku z powyższym organ I instancji, chcąc zapobiec pogorszeniu sytuacji poprzez ograniczenie przyznanej pomocy, zobowiązał M.T. F. aby niezwłocznie, w terminie do 31 sierpnia 2004 r. wystąpił do Wydziału Organizacji Kadr i Świadczeń Rodzinnych Urzędu Miasta Ł., celem przyznania należnego zasiłku pielęgnacyjnego.
Jak wynika z akt sprawy, M. T. F. od maja 2004 r. na czas nieokreślony miał przyznane świadczenie w postaci zasiłku stałego. Z uwagi na posiadany znaczny stopień niepełnosprawności strona posiada uprawnienia do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego, z którego dobrowolnie zrezygnowała. Ośrodek dwukrotnie informował T. F. w formie pisemnej, iż takie postępowanie będzie traktowane jako brak współpracy w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej i może prowadzić do ograniczenia pomocy finansowej.
Do dnia 31 sierpnia 2004 r. strona nie wystąpiła z wnioskiem o ponowne ustalenie uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego, tym samym nie wykorzystała swoich możliwości i uprawnień - jak wynika to z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M.T. F. stwierdził, że wydane decyzje są bezpodstawne i bezprawne. Skarżący podkreślił, że uprawnienia do zasiłku pielęgnacyjnego zostały mu odebrane.
W odpowiedzi skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie powołując argumenty tożsame z argumentami zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 27.04.2005r, w uzupełnieniu skargi M.T.F. wniósł o zasądzenie od MOPS Filia [...] kwoty 3.344zł z tytułu bezprawnie odebranego prawa do zasiłku stałego wyrównawczego wraz z odsetkami karnymi od września 2004r. Na rozprawie w dniu 4 maja 2005r. skarżący cofnął powyższe żądanie. Złożył również zaświadczenie lekarskie Samodzielnego Publicznego Zespołu Opieki Zdrowotnej Poradni Zdrowia Psychicznego [...] z dnia [...] stwierdzające, iż nie wymaga opieki drugiej osoby ze względu na niemożność samodzielnej egzystencji oraz orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] Miejskiego Zespołu do Spraw Niepełnosprawności z dnia [...], z którego wynika, że wymaga on korzystania z usług opiekuńczych, pomocy innych osób w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, jak również kserokopię pisma skierowanego do MOPS w dniu [...], w którym informuje Ośrodek, że decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] został pozbawiony uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz.1270, dalej w skrócie ustawa o p.s.a. - sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą w/w okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu.
Sąd umorzył postępowanie w części zgłoszonego roszczenia odszkodowawczego na podstawie art. 161 §1 w zw. z art. 60 ustawy o p.s.a. wobec skutecznego cofnięcia skargi w tej części.
W pozostałym zakresie skarga M. T. F. jest zasadna. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło przyznania zasiłku na podstawie art. 11.ust 2 ustawy z dnia12.03.2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64 poz.593 z późn. zmianami). Przepis ten stanowi, iż brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia pracy przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną, mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.
Organ wywodzi zarzut braku współpracy z faktu niewystąpienia przez skarżącego o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego w sytuacji gdy, zdaniem organu, niewątpliwie M. F. takie uprawnienie posiada.
Zarzut ten jest w ocenie sądu niezasadny. Bezspornie M.T. F. jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności. Tego rozstrzygnięcia skarżący nie kwestionuje. Twierdzi natomiast, że jest osobą samodzielną i nie korzystał ani nie korzysta z pomocy osób trzecich, dlatego zakwestionował ustalenie komisji lekarskiej o konieczności korzystania z pomocy osób trzecich. Okoliczność ta jest przesłanką przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Tymczasem skarżący wg jego oświadczenia został pozbawiony prawa do tego świadczenia.
W ocenie sądu działania skarżącego nie można uznać za odmowę współpracy, o której stanowi art. 11 ust.2 ustawy a dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej. Wniosek taki jest zbyt daleko idący. Skarżący, kwestionując ocenę zdatności do samodzielnej egzystencji, może przecież mieć uzasadniony interes i faktyczny i prawny w ustaleniu, że pomimo znacznego stopnia niepełnosprawności nie wymaga pomocy osób trzecich. Brak wystarczających przesłanek, aby na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego przypisać M.T F. złą wolę i oczywiste działanie na szkodę własną. Zakwalifikowanie jego postępowania jako podstawy ograniczenia prawa do świadczeń pomocy społecznej jest nieuzasadnione i stanowi przekroczenie swobodnego uznania.
Skarżący w odwołaniu od decyzji organu I instancji powołał się na decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...], o odmowie przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, decyzji tej jednak nie ma w aktach administracyjnych. Dopiero w postępowaniu przed sądem skarżący złożył odpis postanowienia Prezydenta Miasta z dnia [...] o wznowieniu postępowania w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, można domniemywać, że wskazana przez M.T. F. decyzja zapadła w następstwie powyższego postępowania. Dokumenty zgromadzone w toku wznowionego postępowania w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego mogą być pomocne w wyjaśnieniu rzeczywistych przesłanek, jakimi kierował się skarżący, nie zgadzając się na uznanie go za osobę wymagającą pomocy osób trzecich oraz dokonanie oceny, czy rzeczywiście zmierzał jedynie do uzyskania większego świadczenia z pomocy społecznej, jak również czy działanie to można zakwalifikować jako odmowę współpracy z instytucjami pomocy społecznej, uzasadniającą ograniczenie prawa do świadczeń. Niezbędne jest zatem uzupełnienie postępowania dowodowego w tym zakresie.
Z powyższych względów należało uznać, ze sprawa nie została należycie wyjaśniona dla podjęcia ostatecznego rozstrzygnięcia. Stanowi to naruszenie zasad określonych w art. 7, 77 i 80 k.p.a. i powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 §1 pkt.1 c ustawy o p.s.a.