Uzasadnienie
3 II SA/Łd 1897/01
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]. Starosta Powiatu [...] na wniosek T. S. postanowił:
- 1. wprowadzić zmiany w operacie ewidencji gruntów miasta Ł. obręb 3, polegające na:
- - odłączeniu z pozycji rejestrowej nr 1, w której Skarb Państwa jest wpisany jako właściciel a Urząd Miasta i Gminy w Ł. jako władający, działki nr 112 o powierzchni 0,1875 ha i wpisaniu jej do pozycji rejestrowej nr 254, w której jako współwłaściciele wpisani są: T. S. w 1/6 części, J. S. w 1/6 częśći, Zgromadzenie [...] Prowincja Polska w 1/6 części, Archidiecezja [...] w 1/6 części, A. B. w 1/12 części, K. B. w 1/12 części, E. K. w 1/12 części i T. R. w 1/12 części,
- - odłączeniu z pozycji rejestrowej nr 1, w której Skarb Państwa wpisany jest jako właściciel, Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] w Ł. jako władający, działki nr 299 o powierzchni 0,5075 ha i włączenie jej do wymienionej wyżej pozycji rejestrowej nr 254,
- 2. odmówić wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów w stosunku do działki nr 154 o powierzchni 0,1296 ha położonej w obrębie 5 miasta Ł..
Podstawę prawną decyzji stanowił art. 20 ust. 1 i 2 i art. 22 ustawy z dnia 17 maja 1989 r Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity Dz. U. z 2000r Nr 100 poz. 1268) i § 46 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sparwie eidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454).
W odwołaniu skierowanym do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Ł. Nadleśnictwo [...] w Ł. zaskarżyło powyższą decyzję w części dotyczącej działki nr 299 Lasów Państwowych Nadleśnictwa [...] (pkt 1 drugi akapit) i wniosło o jej uchylenie w tym punkcie oraz orzeczenie o odmowie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów równiez w stosunku do działki nr 299 o pow. 0,5075 ha.
Skarżący wskazał, że w sentencji postanowienia Sądu Powiatowego w Ł. z dnia 30 listopada1962 r. – Sygn. akt [...] dotyczącego działu spadku po zmarłym w dniu 12 listopada 1961 r. J. S. nie jest wymieniona działka nr 299 (obecnie) jako część spadku.
Starosta Powiatwy wydając zaskarżoną decyzję nie uwzględnił więc faktu, że spadkowbiercy uznali w tym postępowaniu fakt przekazania działki nr 299 na rzecz Skarbu Państwa. Fakt ten potwierdził też Sąd w wydanym postanowieniu Nadleśnictwo [...] wskazywało na ten fragment uzasadnienia postanowienia, w którym stwierdza się, że "z działki nr 297 przejęto 5043 m ² na rzecz Skarbu Państwa, a zatem obszar ten nie wchodzi w skład spadku po zmarłym spadkodawcy, działu zaś dokonano zgodnie z wnioskiem wszystkich uczestników postźpowania "
Skarżący uważał, że spadkobiercy dobrowolnie oddali działkę na rzecz Skarbu Państwa. Może tylko nie zachowano właściwej formy przekazania działki na własność Skarbu Państwa. Podkreślało ponadto, że Nadleśnictwo [...] po objęciu działki w posiadanie w 1947 r. wybudowało na niej budynek mieszkalny, w którym do dnia dzisiejszego mieszkają pracownicy Nadleśnictwa.
Dlatego, w ocenie skarżącego, wykreślenie z ewidencji gruntów Nadleśnictwa [...] jako władającego działką nr 299 jest niezgodne z prawem i stanem faktycznym sprawy.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Gedezyjnego i Kartograficznego w Ł., po rozpatrzeniu odwołania Lasów Państwowych Nadleśnictwo [...] w Ł., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] Nr [...] w sprawie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów miasta Ł. polegających m.in. na: odłączeniu z pozycji rejestrowej nr 1, w której Skarb Państwa wpisany jest jako właściciel a Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] w Ł. jako władający, działki nr 299 o powierzchni 5075 ha i włączniu jej do pozycji nr 254, w której jako współwłaściciele wpisani są spadkobiercy J. S..
Jako podstawę prawną decyzji organ odwolawczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 z późn. zm.).
Organ wskazał, że z załączonych akt sprawy wynika, iż J.S. był właścicielem majątku A mającego urządzoną księgę Rep.hip. [...].W roku 1932 z nieruchomości A odłączono obszar o pow. 88,1632 ha o nazwie B i założono dlań oddzielną księgę Rep. hip. [...]. Księgą tą objęta była m.in. parcela nr 297 w obrębie 3 miasta Ł., podzielona w roku 1962 na szereg działek, z których jedna odpowiada obecnej działce nr 299 o pow. 0,5075 ha.
Na mocy dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 roku – o przeprowadzeniu reformy rolnej – stosownie do art. 2 ust. 1 lit."e" – m.in. grunty objęte rep. hip. [...] przeszły bezzwłocznie na własność Skarbu Państwa. Stan ten potwierdził Minister Rolnictwa w decyzji nr [...]z dnia 27 września 1966 roku, gdzie w pkt. 5 uznaje, że pod działanie dekretu podpadają nieruchomości objęte rep. hip. [...]. W tej samej decyzji Minister stwierdził, że dokonany dział spadku po J. S. jest bezskuteczny, a wszystkie jego nieruchomości stały się własnością Skarbu Państwa z mocy prawa, gdyż zgodnie z dyspozycją art. 2 pkt 2 ww. dekretu "nieważne są wszystkie prawne lub fizyczne działy nieruchomości ziemskich dokonane po 1 września 1939 r."
Mając za podstawę tę decyzję, Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Ł. – Wydział Rolnictwa i Leśnictwa wystąpiło w dniu 28 września 1966 r. do Państwowego Biura Notarialnego w Ł. z wnioskiem o wpisanie Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości położonych w K. wymienionych w tej decyzji m.in. wymienionych w pkt 5 nieruchomości objętych rep.hip. [...]: działek nr 1, 1a,2 do 12, 16 do 22 oraz 205, 206, 210 i 211.
Zawiadomienie Państwowego Biura Notarialnego w Ł. Dz.Kw. [...] z dnia 22 września 1967 r. potwierdza, że działki objęte Kw. [...] stanowiące uprzednio własność J. S. i jego spadkobierców przepisano na rzecz Skarbu Państwa na wniosek PWRN w Ł. z dnia 29 września 1966 r. oraz na podstawie cyt. decyzji Ministra Rolnictwa. W roku 1991 r. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej po rozpatrzeniu wniosku J. S. w sprawie zwrotu nieruchomości przejętych na własność Państwa wydał decyzję nr [...], w której stwierdził nieważność decyzji i orzeczeń o przejęciu nieruchomości ziemskich na własność Państwa na podstawie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Za podstawę do wydania takiej decyzji służyło orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 września 1990 r. (Dz.U. Nr 66, poz. 396) stwierdzające, iż nieruchomościami ziemskimi są te, które mają charakter rolny.
W związku z tym na cele reformy rolnej nie mogły być przejęte nieruchomości nie mające takiego charakteru.Tak więc decyzje powołujące się na przepis art. 2 ust. 1 dekretu z 6 września 1944 roku – musiały być - uznane za nieważne.
Organ, w świetle powyższych faktów, stwierdził, że J. S. był właścicielem majątku A mającego urządzoną księgę Rep. hip. [...]. W 1932 r. z tego majątku oddzielono obszar o nazwie B, na który założono księgę Rep. hip. [...].W skład tego obszaru wchodziła m. in. parcela 297, a częścią tej parceli jest obecna działka nr 299, będąca przedmiotem odwołania Nadleśnictwa K..
Na mocy dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej nieruchomości objete m.in. Rep. hip. [...] przeszły na własność Skarbu Państwa, gdyż nieruchomości objęte spadkiem stały się właśnością Skarbu Państwa, co potwierdził Minister Rolnictwa w decyzji nr [...] z dnia 27 wrzesnia 1966r.
Stwierdzenie to oparte jest na art. 2 ust. 2 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej: Nieważne są wszytkie prawne lub fizyczne działy nieruchomości ziemskich wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. "e "dokonane po 1 wrzesnia 1939 r. »
Organ wskazał, że powoływanie się Nadleśnictwa [...] na ww. postanowienie Sądu Powiatowego w Ł. z dnia 30 listopada 1962 r. – Sygn. akt [...] o dziale spadku jest nieuzasadnione, gdyż jako spadek po zmarłym J. S. dzielono własność Skarbu Państwa. Z kolei decyzja Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej nr [...] z dnia 19.10.1991 r. unieważnia decyzję Urzędu Wojewódzkiego [...] z dnia 25 stycznia 1950 r. [...], decyzję Ministra Rolnictwa z dnia 27 września 1966 r. [...] oraz orzeczenie Ministra Rolnictwa z dnia 8 sierpnia 1953 r. [...] o przejęciu nieruchomości ziemskich.
Zdaniem organu – w wyniku tego działania przedmiotowe nieruchomości wróciły do poprzednich właścicieli, czyli obecnie spadkobierców J. S. i nie mogą być tym samym własnością Lasów Państwowych.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarb Państwa - Lasy Państwowe - Nadleśnictwo [...] w Ł. wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Ł. z dnia [...] i decyzji organu I instancji – Starosty [...] z dnia [...] oraz wykreslenie wprowadzających tymi decyzjami zmian w operacie ewidencji gruntów w zakresie działki nr 299 o pow. 0,5075 ha i przywrócenie poprzednich wpisów ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji odnośnie działki nr 299 o pow. 0,5075 ha i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpatrzenia przez Starostę [...].
W uzasadnieniu skargi zostały powtórzone argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Ł. – wnosił o jej oddalenie.
Na rozprawie w dniu 10 marca 2004 r pełnomocnik strony skarżącej popierał skargę, a pełnomocnik uczestnika postępowania T. S. wnosił o jej oddalenie.
Pełnomocnik uczestnika postępowania oświadczył, że T. R. zmarł około 1999 r i pozostawił jako spadkobierców żonę B. R. i dwoje dzieci – J. R. i M. W.. Było przeprowadzone postępowanie o stwierdzenie praw do spadku po T. R..
Wyjaśnił ponadto, że udziały we współwłasności przedmiotowej działki,tak jak innych nieruchomości po J. S. są odmienne niż wskazane w zaskarżonej decyzji.
Pozostali uczestnicy postępowania nie stawili się i nie zajęli żadnego stanowiska w sprawie
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie rozważań wskazać należy, że z dniem 1 stycznia 2004 r z mocy art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r Nr 153 poz. 1271, zm. Dz. U. Nr 228, poz. 2261 z 2003 r), weszła w życie ustawa z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r Nr 153, poz.1269) oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz. U. z 2002 r Nr 153 poz. 1270).
W myśl art. 97 § 1 wskazanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające /.../, sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z powyższego wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi utworzony z dniem 1 stycznia 2004 r dla obszaru województwa łódzkiego, rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2003 r w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych /.../(Dz. U. z 2003 r Nr 72, poz. 652), jest właściwy do rozpoznania skargi w niniejszej sprawie.
Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej /.../.
Przy czym, jak stanowi art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny bada więc jedynie legalność zaskarżonej do niego decyzji (postanowienia), tj. czy nie narusza ona prawa materialnego oraz czy organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów postępowania.
W myśl art. 134 § 1 p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.
Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.s.a.) Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Przechodząc do oceny zasadności wniesionej skargi, stwierdzić należy, że w ocenie Sądu, skargę należało uwzględnić, choć z zupełnie innych przyczyn niż wskazane zostały w skardze.
Nie można bowiem podzielić stanowiska prezentowanego przez stronę skarżącą, że przedmiotowa działka nr 299 o pow. 0,5075 ha nadal stanowi własność Skarbu Państwa, i że brak było podstaw do wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów miasta Ł. obręb 3.
W świetle przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r Prawo geodezyjne i kartograficzne,zapisy w ewidencji gruntów mają wyłącznie charakter techniczno- deklaratoryjny, a organy ewidencyjne rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające.
Stosownie do art. 22 ustawy właściciele gruntu, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych – inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty i budynki lub ich części są obowiązane zgłaszać właściwemu staroście wszelkie zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni licząc od dnia powstania tych zmian, a na żądanie starosty dostarczyć dokumenty geodezyjne, kartograficzne i inne niezbędne do wprowadzenia zmian w ewidencji.
W rozpoznawanej sprawie podstawę wpisania zmian w ewidencji gruntów w odniesieniu do działki Nr 299 stanowiła decyzja Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 19 października 1991r [...] stwierdzająca nieważność decyzji Urzędu Wojewódzkiego [...] z dnia 24 stycznia 1950 r Nr [...], orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia 8 sierpnia 1953 r Nr [...] i decyzji Ministra Rolnictwa 27 września 1966 r Nr [...] o przejęciu nieruchomości ziemskich na własność Państwa na podstawie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Ponieważ stwierdzenie nieważności wywołuje skutek prawny od chwili wydania decyzji (ex tunc), nieruchomość stanowiąca własność J. S. - przejęta bez podstawy prawnej na własność Państwa, jest własnością następców prawnych zmarłego właściciela.
Organ ewidencyjny miał więc obowiązek wpisania spadkobierców J. S. jako właścicieli działki Nr 299 w miejsce Skarbu Państwa i jako władającego w jego imieniu – Lasów Państwowych – Nadleśnictwa [...] w Ł..
W tym zakresie należy więc w pełni podzielić stanowisko wyrażone przez organ I i II instancji.
Podnoszone w odwołaniu od decyzji I instancji, a następnie w skardze argumenty, że spadkobiercy właściciela nie obejmując przedmiotowej działki postępowaniem działowym,w sposób dorozumiany potwierdzili, że działka stanowi własność Skarbu Państwa, nie mogły być przedmiotem rozważań organu administracji.
Organy ewidencyjne nie mogą bowiem samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień wnioskodawcy do gruntu lub budynku.
Dokonanie zmiany w ewidencji gruntów odnośnie do osoby właściciela musi być poprzedzone zmianą stanu prawnego, potwierdzoną odpisem z księgi wieczystej, aktem notarialnym, prawomocnym orzeczeniem sądowym lub ostateczną decyzją administracyjną, tak jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie.
Powoływanie się przez stronę skarżącą na postanowienie Sądu Powiatowego w Ł. z dnia 30 listopada 1962 r w sprawie o dział spadku po J. S. jest bezskuteczne, gdyż przedmiotem tego postępowania był podział majątku spadkowego po zmarłym, a wydane orzeczenie stwarzało stan rzeczy osądzonej (res iudicata) co do sposobu podziału majątku, zgłoszonego do podziału, między uczestnikami tego postępowania. Strona skarżąca nie była uczestnikiem tego postępowania.
Ponadto, wprawdzie sądowy dział powinien obejmować cały spadek, to jednak składniki majątku spadkowego nie zgłoszone do podziału lub pominięte przez sąd w prawomocnym orzeczeniu nie przestają stanowić współwłasności spadkobierców (patrz SN orzeczenie z 14 lipca 1983 r IVCR282/83 – nie publikowane).
Zaskarżoną decyzję należało jednak uchylić, gdyż Sąd badając jej legalność stwierdził inne naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy.
Orzekając o odłączeniu działki Nr 299 o powierzchni 0,5075 ha z pozycji rejestrowej nr1, w której jako właściciel wpisany był Skarb Państwa, Starosta Powiatu Ł. orzekł jednocześnie o włączeniu tej działki do pozycji rejestrowej nr 254, w której jako współwłaściciele wpisani byli: T. S. w 1/6 części, J. S. w 1/6 części, Zgromadzenie [...] Prowincja Polska w 1/6 części, Archidiecezja [...] w 1/6 części, A. B. w 1/12 części, K. B. w 1/12 części, E. K. w 1/12 części i T. R. w 1/12 części.
Tymczasem jak wynika z załączonych do akt administracyjnych postanowień o stwierdzeniu nabycia praw do spadku, udziały współwłaścicieli (spadkobierców) są inne.
Spadkobiercami J. S. z majątku nieobjętego wspólnością ustawową byli żona M. S. w ¼ części oraz dzieci J., M., A., T. i J. po 3/20 każde z nich (postanowienie Sądu Powiatowego dla m. P. w P. z dnia 14 września 1960 r)
Spadek po M. S. nabyły dzieci J. S., M. S., T. S., J. S., A. R. i A. S. po 1/6 części każde z nich (postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia 7 grudnia 1992r. – [...])
Już z tego wynika, że udział we współwłasności przedmiotowej nieruchomości np. uczestnika T. S. wynosi (3/20 + 1/24) 23/120. Inne są także wielkości udziałów pozostałych uczestników postępowania.
Ponadto w aktach administracyjnych brak jest postanowienia o stwierdzeniu praw do spadku po T. R., co nie pozwala na sprawdzenie czy w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 28 k.p.a., udział wzięły wszystkie podmioty posiadające przymiot strony.
Uzasadnia to postawienie zarzutu naruszenia art. 7, art.77 § 1 i 80 k.p.a. i uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c p.s.a.
Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji. Orzekanie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji do chwili uprawomocnienia się wyroku, w trybie art.152 p.s.a. Sąd uznał za bezprzedmiotowe.