Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania P. S. - właściciela A z siedzibą w W., utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] znak [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za nieterminowe przekazanie zbiorczego zestawienia danych o rodzajach i ilości odpadów.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy niniejszej, decyzją z dnia [...] Marszałek Województwa [...], po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania, wymierzył P. S., właścicielowi A z siedzibą w W., karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za nieterminowe przekazanie zbiorczego zestawienia danych o rodzajach i ilości odpadów, o sposobach gospodarowania nimi oraz o instalacjach i urządzeniach służących do odzysku i unieszkodliwiania odpadów za 2009 r. Organ I instancji wskazał, że zbiorcze zestawienie danych o odpadach za 2009 r. otrzymał od P. S. w dniu 9 listopada 2010 r., a zatem po terminie ustawowym, który upłynął w dniu 31 marca 2010 r., co uzasadniało nałożenie kary pieniężnej, o której mowa w art. 79c ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 185, poz. 1243 ze zm.).
W odwołaniu od tej decyzji P. S. wskazał, że Marszałek Województwa [...] skazał go na powyższą karę opierając się o przepisy ustawy o odpadach, które weszły w życie w dniu 12 marca 2010 r. Sprawozdanie dotyczyło roku 2009 i w tym okresie obowiązywały inne przepisy, aniżeli powołuje Marszałek w swojej decyzji. Zdaniem strony organ I instancji naruszył zasadę niedziałania prawa wstecz.
Wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 79c ust. 3 w związku z art. 37 ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 39, poz. 251 ze zm.) – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium stwierdziło, że w dniu 12 marca 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 28, poz. 145). Została ona ogłoszona w dniu 25 lutego 2010 r., a okres jej vacatio legis wynosił 14 dni. Ustawa ta dodała do ustawy o odpadach rozdział 9a zatytułowany "Kary pieniężne". W rozdziale tym przewidziano katalog naruszeń obowiązków posiadaczy odpadów, które skutkują obligatoryjnie wymierzeniem sankcji przez właściwy organ w postaci kary pieniężnej w określonej wysokości. Jednym z przypadków uzasadniających wymierzenie kary pieniężnej jest nieterminowe przekazanie marszałkowi województwa zbiorczego zestawienia danych o odpadach w rozumieniu art. 79c ust. 3 ustawy. Kolegium, przywołując następnie regulację art. 37 tej ustawy wskazało, że obowiązek przekazania zbiorczego zestawienia danych o odpadach za rok 2009 powinien być wykonany do dnia 31 marca 2010 r. W niniejszej sprawie bezspornie obowiązek ten nie został wykonany w terminie, bowiem strona przekazała Marszałkowi Województwa [...] zestawienie danych o odpadach w dniu 9 listopada 2010 r., a to rodziło po stronie organu obowiązek wymierzenia posiadaczowi odpadów sankcji administracyjnej w postaci kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł stosownie do art. 79c ust. 3 ustawy.
Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium stwierdziło, że podane przez stronę okoliczności wskazujące na niemożność wywiązania się z obowiązku sprawozdawczego w terminie nie mogą przesądzać o uwzględnieniu odwołania. Przepisy prawa nie przewidują jakichkolwiek odstępstw od wymierzenia kary w przypadku nieterminowego złożenia zbiorczego zestawienia danych o odpadach, nie ma więc prawnej możliwości umorzenia postępowania w sprawie wymierzenia kary, nawet jeśli strona nie wywiązała się z obowiązku z przyczyn przez siebie niezawinionych. Podane przez stronę argumenty mogą być natomiast podstawą do wystąpienia do organu I instancji z wnioskiem o udzielenie ulgi w zapłacie kary. Jest to jednak postępowanie w nowej sprawie, wszczynanej odrębnym wnioskiem o udzielenie ulgi.
Odnosząc się następnie do zarzutu naruszenia konstytucyjnej zasady zaufania z powodu wymierzenia kary pieniężnej mimo krótkiego terminu na zapoznanie się z treścią przepisu, który wszedł w życie 12 marca 2010 r. Kolegium zaznaczyło, że okresy vacatio legis, w tym 14 dniowy okres vacatio legis w odniesieniu do nowelizacji wprowadzającej przepisy o karach pieniężnych, wynikają z ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych, a więc zarzut zbyt krótkiego terminu na zapoznanie się z treścią przepisu nie powinien być zarzutem kierowanym pod adresem organu administracji, lecz pod adresem ustawodawcy. Na te terminy organy administracji publicznej nie mają żadnego wpływu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. P. S. zarzucił naruszenie art. 2 Konstytucji RP oraz naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niezastosowanie art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej w związku z art. 79d ust. 5 ustawy o odpadach oraz błędną interpretację art. 6 i 8 k.p.a. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 7 października 2011 r., sygn. akt II SA/Łd 707/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zawiesił niniejsze postępowanie ze względu na pytanie prawne skierowane do Trybunału Konstytucyjnego o zgodność art. 79c ust. 3 ustawy o odpadach z art. 2 w związku z art. 184 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 i 3 Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.
Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 15 października 2013 r., sygn. akt P 26/11(Dz. U. z 2013 roku poz. 1426), rozpoznał powyższe pytanie prawne, wobec czego postanowieniem z dnia 3 stycznia 2014 r. Sąd podjął z urzędu zawieszone postępowanie. Sprawa została wpisana pod nowy numer do repertorium SA – II SA/Łd 19/14.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlega uwzględnieniu
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Podstawę prawną kontrolowanej decyzji stanowił przepis art. 79c ust. 3 ustawy o odpadach. Zgodnie z treścią tego przepisu, w stanie prawnym obowiązującym w dacie orzekania przez organy administracji, jeżeli posiadacz odpadów lub transportujący odpady, będąc obowiązanym do prowadzenia ewidencji odpadów lub przekazywania wymaganych informacji lub sporządzania i przekazywania zbiorczego zestawienia danych lub sporządzania podstawowej charakterystyki odpadów lub przeprowadzania testów zgodności, nie wykonuje tego obowiązku albo wykonuje go nieterminowo lub niezgodnie ze stanem rzeczywistym, podlega karze pieniężnej w wysokości 10.000 zł.
Trybunał Konstytucyjny, powołanym wyżej, wyrokiem z dnia 15 października 2013 roku orzekł, że art. 79c ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku o odpadach, w brzmieniu obowiązującym od 12 marca 2010 roku do 19 lipca 2011 roku, przez to, że przewiduje niepodlegającą miarkowaniu karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za nieterminowe przekazanie zbiorczego zestawienia danych o odpadach, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego, sankcja przewidziana w art. 79c ust. 3 ustawy o odpadach z 2001 r. za opóźnione złożenie zbiorczego zestawienia danych o odpadach za 2009 r., którego prawidłowości i kompletności nie zakwestionowano narusza konstytucyjną zasadę proporcjonalności. Zbytnia dolegliwość administracyjnej kary pieniężnej przewidzianej w art. 79c ust. 3 ustawy o odpadach z 2001 r. wynika tu ze szczególnej kumulacji kilku elementów sankcji: bezwzględnej wysokości kary pieniężnej w stosunku do czynu, automatyzmu jej wymierzania oraz braku występowania w praktyce możliwości miarkowania jej wysokości.
Sama wysokość kary pieniężnej (10.000 zł) nie stanowi argumentu na rzecz naruszenia art. 2 Konstytucji, jeśli jednocześnie obowiązywałby mechanizm uprzedniego wezwania lub ponaglenia przedsiębiorcy do terminowego wykonania ustawowego obowiązku, połączony ewentualnie z nałożeniem niewielkiej kary pieniężnej. Podobnie automatyzm nakładanej kary nie świadczy na rzecz jej niekonstytucyjności, jeżeli wysokość tej kary byłaby dostosowana do okoliczności sprawy i podlegałaby kontroli sądu administracyjnego.
W myśl art. 190 ust. 1, 3 i 4 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, wchodzą w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego, czego w cytowanym wyroku nie uczynił. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu, na podstawie którego została wydana ostateczna decyzja administracyjna, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. W postępowaniu administracyjnym, w odniesieniu do decyzji administracyjnych podstawa taka zawarta jest w art. 145a k.p.a.
Okoliczność tę należy uwzględnić w trakcie sądowej kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, bowiem przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. obliguje do uchylenia kontrolowanego aktu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Nie ma przy tym znaczenia, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności normy, na której oparto decyzję administracyjną zapadło w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego, gdyż w takiej sytuacji również istnieje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 września 2013 r., II FSK 1964/13, LEX nr 1375594).
Wskazać jednak należy, że ustawa o odpadach z dnia 27 kwietnia 2001 r. utraciła moc z dniem 23 stycznia 2013 r., wobec wejścia w życie ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013 r., poz. 21), której przepisy, organ prowadzący ponownie postępowanie administracyjne, zobligowany będzie uwzględnić.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 135 oraz przy zastosowaniu art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania rozstrzygnął, zgodnie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.
A. P.