Uzasadnienie
Wojewoda Ł. rozstrzygnięciem nadzorczym (...) z dnia 13 października 2000 r., na podstawie art. 85 ust. 1, art. 86 oraz art. 91 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /Dz.U. 1996 nr 13 poz. 74 ze zm./, stwierdził nieważność uchwały Zarządu Gminy P. z dnia 10 lipca 2000 r. w sprawie powierzenia Małgorzacie S. stanowiska Dyrektora Gimnazjum w P. na 1 rok.
W uzasadnieniu Wojewoda podniósł, że uchwałę podjęto na podstawie przepisów art. 36 a ust. 1 i 8 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty /Dz.U. 1996 nr 67 poz. 329 ze zm./. Zgodnie z tymi przepisami stanowisko dyrektora szkoły powierza organ prowadzący szkołę na 5 lat szkolnych. W uzasadnionych przypadkach można powierzyć to stanowisko na krótszy okres jednak nie krótszy niż 1 rok szkolny. Przedmiotowa uchwała jest sprzeczna z przepisem art. 36a ust. 8 ustawy o systemie oświaty. Ocena przyczyn uzasadniających ograniczenie czasowe powierzenia stanowiska nie może być dowolna, lecz powinna być wywiedziona i uargumentowana. Wyjątkowość krótszego okresu powierzenia stanowiska dyrektora wskazuje na konieczność stosowania zawężającej interpretacji art. 36 a ust. 8 ustawy o systemie oświaty. Jak wynika z protokołu z posiedzenia Zarządu Gminy P. w dniu 10 lipca 1998 r. i złożonych przez ten Zarząd wyjaśnień powierzenie Małgorzacie S. stanowiska Dyrektora gimnazjum w P. na krótszy okres uzasadniono potrzebą sprawdzenia pracy na tym stanowisku, kierując się dobrem szkoły.
Taka przyczyna w świetle powołanego przepisu nie uzasadnia skrócenia okresu powierzenia stanowiska do 1 roku a argumentacja Zarządu pozostaje w sprzeczności z instytucją wyłaniania kandydata na dyrektora szkoły. Procedura konkursu i uprawnienia opiniodawcze organu sprawującego nadzór pedagogiczny maja za zadanie wyłonienie osoby przygotowanej do sprawowania funkcji dyrektora. Gdyby ustawodawca chciał dodatkowo upoważnić organ założycielski szkoły do powierzania stanowiska "na próbę" to zapisałby to w ustawie. Gimnazja są szkołami nowymi ale rok ich istnienia pozwolił już na pierwsze oceny problemów ich funkcjonowania, których sposób rozwiązywania mógł być brany pod uwagę w rozmowach z kandydatami na stanowiska ich dyrektorów.
Zarząd Gminy P. zaskarżył to rozstrzygnięcie nadzorcze do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o jego uchylenie zarzucając naruszenie art. 36a ust. 8 ustawy o systemie oświaty poprzez jego wadliwą interpretację. Pozostawienie w otwartym katalogu uzasadnionych przypadków powierzenia stanowiska dyrektora szkoły na okres krótszy niż 5 lat stwarza możliwość podjęcia decyzji po rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy. Dokonana ocena nie jest dowolna. Okoliczność, że ocena pracy kandydata dotyczy także jego wcześniejszej pracy i może być przedmiotem ustaleń komisji konkursowej, nie oznacza wyłączenia możliwości dokonywania takiej oceny przez organ powołany do powołania dyrektora szkoły jest to powinność tego organu. Argumenty zawarte w uzasadnieniu uchwały, zdaniem Zarządu, uzasadniały powierzenie Małgorzacie S. stanowiska dyrektora gimnazjum na 1 rok.
W odpowiedzi na skargę wnoszono o jej oddalenie, ponawiając argumenty uzasadnienia rozstrzygnięcia nadzorczego i powołując się na to, że uprawnienie zarządu gminy do oceny wszystkich okoliczności związanych z obsadą stanowisk dyrektorów szkół nie oznacza dowolności. Na tle zapisu protokołu z posiedzenia Zarządu Gminy nie można wskazać żadnej racjonalnej przyczyny skrócenia okresu 5-letniego; z dokumentów i wyjaśnień nie wynika też by brano pod uwagę oceny dotyczące wcześniejszej pracy Małgorzaty S. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze nie narusza prawa a tylko sprzeczność z prawem dawałaby podstawę do jego uchylenia. Dokonana w uzasadnieniu rozstrzygnięcia nadzorczego i będąca jego podstawą wykładnia art. 36a ust. 8 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty /Dz.U. 1996 nr 67 poz. 329 ze zm./ nie nosi znamion dowolności.
W myśl powołanego przepisu art. 36a ust. 8 zasadą jest powierzanie stanowiska dyrektora szkoły na okres 5 lat, z możliwością powierzenia tego stanowiska na krótszy okres w uzasadnionych przypadkach. Ustawodawca przewidział wprawdzie możliwość powierzania stanowiska dyrektora szkoły na okres krótszy niż 5 lat, ale jednocześnie odstępstwo od ogólnej zasady ograniczył do przypadków uzasadnionych. Wymóg "uzasadnionych przypadków" oznacza że odstępstwa od ustawowej zasady stabilizacji pełnienia funkcji dyrektora szkoły muszą być uzasadnione. Aby wymóg uzasadnienia był spełniony musi ono być zindywidualizowane, odnosić się do konkretnej osoby, rzetelne, poparte wnikliwą argumentacją, wskazujące na rozważenie różnych okoliczności przemawiających za w odstępstwem od ogólnej zasady powierzania stanowiska dyrektora szkoły na okres 5 lat. Uchwała Zarządu Gminy P. której nieważność stwierdza zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze takiego uzasadnienia nie zawiera.
Wskazane przyczyny - to, że gimnazjum jest nową szkołą i dobro szkoły wymaga by sprawdzić jak Małgorzata S. sprawuje stanowisko mają charakter ogólny Zgodzić się trzeba ze stanowiskiem Wojewody zawartym w odpowiedzi na skargę, że gdyby ustawodawca przewidywał powierzanie stanowiska dyrektora szkoły na próbę to kwestię tę uregulowałby ustawowo. Okoliczność podniesiona zresztą dopiero w skardze, że powierzenie stanowiska nastąpiło "na próbę" prowadziłaby, przy uznaniu takiej interpretacji art. 36a ust. 8 powyższej ustawy za uprawnioną, do zanegowania ustawowego trybu wyłaniania kandydatów na dyrektorów szkół. Rację ma oczywiście Zarząd Gminy i potwierdza to także Wojewoda, że zarząd może /a nawet jest zobowiązany/ dokonywać oceny kandydatów wyłonionych w drodze konkursu. Ta ocena nie może jednak być dowolna w sytuacji gdy ustawa wprowadza zasadę powierzania stanowiska na okres 5 lat z możliwością odstępstw w "uzasadnionych przypadkach".
Tym samym uchwała nie zawierająca uzasadnienia odstępstwa od zasady ustawowej lub zawierająca uzasadnienie ogólnikowe narusza prawo w stopniu istotnym.
Z uwagi na powyższe, zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze prawa nie naruszało i na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.