Uzasadnienie
3II S.A./Łd 1970/03
Uzasadnienie
Rada Gminy M. uchwałą Nr [...] z dnia [...] stwierdziła m.in., że wyniku tajnego głosowania, ławnikiem do orzekania w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych wybrana została H. I. – zgłoszona przez organ administracji. Do organu nadzoru uchwała wpłynęła w dniu 23. 10.2003 r.
W dniu 22 grudnia 2003 r Wojewoda [...] skierował w trybie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r o samorządzie gminnym (tekst. jedn. Dz. U. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na powyższą uchwałę, wnosząc o stwierdzenie nieważności § 1 pkt 2 uchwały tj. wyboru H. I. na ławnika do orzekania w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych.
Uchwale zarzucił istotne naruszenie prawa polegające na obrazie przepisu art. 162 § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) przez jego błędne zastosowanie, polegające na wyborze ławnika spośród kandydatów zgłoszonych przez podmioty inne, niż wskazane w tym przepisie.
W uzasadnieniu skargi Wojewoda [...] wskazał, że zgodnie z treścią art. 162§ 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r Prawo o ustroju sądów powszechnych, podmiotami mogącymi dokonywać skutecznego zgłoszenia kandydatów na ławników do orzekania w sądzie pracy mogą być jedynie: terenowe organy administracji rządowej, związki zawodowe i organizacje pracodawców. Powołany przepis określa zamknięty krąg podmiotów uprawnionych do zgłoszenia kandydatów na ławników do orzekania w sprawach tam wymienionych.
Podkreślił, że z treści uchwały wynika, że podmiotem dokonującym zgłoszenia kandydatury I. H. był organ administracji. Takie określenie podmiotu zgłaszającego jest nieścisłe i nie pozwala na ustalenie, czy podmiot ten znajduje się w kręgu podmiotów wymienionych w art. 162 § 2 wskazanej wyżej ustawy.
Wojewoda podkreślił, że z uwagi na to, iż upłynął termin do wydania rozstrzygnięcia nadzorczego, pismem z dnia 9 grudnia 2003 r zaapelował do Rady Gminy M. o uchylenie tej uchwały w części dotyczącej wyboru ławnika zgłoszonego przez organ administracji. Uzyskał jednak od Przewodniczącego Rady Gminy informację o braku możliwości uchylenia przedmiotowej uchwały we własnym zakresie.
W tej sytuacji, kierując się przeświadczeniem, iż orzekaniem w sądzie pracy nie mogą zajmować się osoby wskazane przez nieuprawnione podmioty, Wojewoda [...] wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały w części dotyczącej wyboru I. H. W odpowiedzi na skargę Rada Gminy M. wniosła o uwzględnienie w całości skargi Wojewody [...] i uchylenie zaskarżonej uchwały.
Na rozprawie pełnomocnik Wojewody [...] popierał skargę, uczestniczka postępowania wnosiła o oddalenie skargi i podkreślała, że zarówno ona jak i Wójt Gminy M. działali w dobrej wierze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej
Przy czym, jak stanowi art. 1 § 2 wskazanej już wyżej ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [p.p.s.a.](Dz. U. z 2002 r Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje m.in. (art. 3 § 2 pkt 5, 6, 7 p.p.s.a.) orzekanie w sprawach skarg na:
1/akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
2/ akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż akty prawa miejscowego, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
3/ akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie podstawą prawną do zaskarżenia przez Wojewodę [...] do sądu administracyjnego przedmiotowej uchwały Rady Gminy M. jest art. 93 ust 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz. U z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.).
Przepis ten przewiduje, że po upływie terminu wskazanego w art. 91 ust. 1 (termin 30 dni od dnia otrzymania uchwały) organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. W tym przypadku organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie
Dokonując oceny legalności przedmiotowej uchwały Sąd uznał, że skarga Wojewody [...] zasługuje na uwzględnienie
Zdaniem Sądu, należało stwierdzić nieważność uchwały Nr [...] Rady Gminy M. z dnia [...]. w sprawie wyboru ławników do Sądu Okręgowego w P. w części dotyczącej wyboru I. H. (§ 1 pkt 2 uchwały), gdyż uchwała ta podjęta została z naruszeniem art. 162 § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.).
Zgodnie z tym przepisem kandydatów na ławników do orzekania w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych zgłaszają w równej liczbie terenowe organy administracji rządowej, związki zawodowe oraz organizacje pracodawców.
Oznacza to, że ławnikiem do orzekania w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych może być tylko osoba, która została zgłoszona przez jeden z wymienionych wyżej podmiotów.
Tymczasem I. H. zgłoszona została jako kandydatka na ławnika do orzekania w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych przez podmiot nieuprawniony -Wójta Gminy M. – organ administracji samorządowej.
Wójt jest bowiem wykonawczym gminy, o czym stanowi wprost art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.). Takie naruszenie prawa materialnego - przepisów wskazanej wyżej ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych należało uznać za istotne naruszenie prawa, skutkujące nieważnością uchwały w tej części, zgodnie z art. 91 ust. 1 zd.1 ustawy o samorządzie gminnym.
Wskazać także należy, że Sąd uznał skargę za dopuszczalną mimo, iż w odniesieniu do wyżej wymienionej uchwały prowadzone było wcześniej, przez Wojewodę [...] postępowanie nadzorcze, w trybie art. 91 ustawy o samorządzie gminnym zakończone stwierdzeniem (pismo Wojewody [...] z dnia 20 listopada2003 r), że uchwała Nr XIV/94/03 Rady Gminy M. w sprawie wyboru ławników do Sądu Okręgowego w P. podjęta została z naruszeniem prawa.
Jak bowiem wynika z załączonych do akt dokumentów powyższe postępowanie nadzorcze prowadzone było w zupełnie innym zakresie tj. w związku zarzutem, że udział w głosowaniu brali radni, którzy zostali wybrani na ławników. Skoro więc organ nadzoru zarzucił w skardze inne naruszenie prawa niż w rozstrzygnięciu nadzorczym, a ponadto nie doszło wcześniej do wyeliminowania przedmiotowej uchwały, skargę należało rozstrzygnąć i ocenić czy ujawnione nowe okoliczności powodują konieczność stwierdzenia nieważności uchwały w całości lub w części.
Jak stwierdził J. Borkowski w glosie do wyroku NSA z 11 maja 1993 r SA/Wr 258/93 (opubl. OSP 1995/3/52 t.1) zaskarżenie jednego z postanowień uchwały organu samorządu nie wyłącza możliwości poddania następnie sądowej kontroli innych jej postanowień, a rozpatrzenie przez sąd administracyjny skargi na jedno z postanowień uchwały nie zamyka drogi sądowej kontroli sprzeczności z prawem załącznika do tej uchwały.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 93 ust. 1 wskazanej ustawy o samorządzie gminnym i art. 147 § 1 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej wyboru ławnika I. H. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, z uwagi skutki jakie powstaną w przypadku wydania orzeczeń z udziałem ławnika, którego wybór dotknięty jest nieważnością.