Uzasadnienie
3 II S.A./Łd 1971/03
W uchwale nr [...] z dnia [...] w sprawie wyboru ławników do Sądu Rejonowego w P. w Rada Gminy M. działając na podstawie art. 160, 163, 164 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 001 r nr 98 poz. 1070 ze zm.), art. 18 ustawy z dnia 8 marca 1990 r o samorządzie gminnym (Dz.U. nr 142 poz.1591 ze zm.) – stwierdziła, iż:
1/ w wyniku tajnego głosowania ławnikami do Sądu Rejonowego w P. na kadencję 2004 r – 2007 r zostali wybrani:
- 1) do orzekania w sprawach karnych i rodzinnych:
E. P. E. L. B. G. A. S. B. S.
- 2) do orzekania w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych
M. P. – zgłoszona przez organ administracji
H. M. - zgłoszony przez organ administracji
S. J. – zgłoszony przez związki zawodowe.
Wojewoda [...] zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego w trybie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r o samorządzie gminnym (Dz.U. nr 142 poz.1591 ze zm.) w związku z art. 16 ustawy z dnia 14 maja 1995 r o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. z 1995 r nr 74 poz. 368 ze zm.) w/w uchwałę w części dotyczącej § l pkt 2 w zakresie wyboru M. P. i H. M. na ławników do orzekania w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych.
Wojewoda [...] wnosił o:
- 1) stwierdzenie nieważności § l pkt 2 uchwały Rady Gminy M. Nr [...] z dnia [...]. w zakresie wyboru M. P. i H. M. na ławników do orzekania w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych,
- 2) zasądzenie na rzecz Wojewody [...] kosztów postępowania sądowego zarzucając istotne naruszenie prawa polegające na obrazie przepisu art. 162 § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) przez jego błędne zastosowanie, polegające na wyborze ławników spośród kandydatów zgłoszonych przez podmioty inne, niż w skazane w tym przepisie.
W uzasadnieniu stwierdzono, iż w dniu 23 października 2003 r. do organu nadzoru wpłynęła uchwała Nr [...] Rady Gminy M. z dnia [...]. w sprawie wyboru ławników do Sądu Rejonowego w P. Jako podstawę prawną uchwały Rada wskazała art. 160, 163, 164 § l ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2001 r. Nr 98, poz. 1070 ze zm.).
Z treści § l pkt 2 uchwały wynika, iż na ławników do orzekania w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych Rada wybrała M. P. i H. M. zgłoszonych przez organy administracji oraz S. J. wskazanego przez związek zawodowy.
Tymczasem do organu nadzoru dnia l grudnia 2003 r. wpłynęło pismo Wiceprezesa Sądu Rejonowego w P., z którego treści wynikało, że ławnicy: M. P. i H. M. zostali wybrani do orzekania w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych z rażącym naruszeniem prawa, bowiem zostali wskazani przez organ administracji. Stwierdzono, iż zgodnie z treścią art. 162 § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. prawo o ustroju sądów powszechnych, podmiotami mogącymi dokonywać skutecznego zgłoszenia kandydatów na ławników do orzekania w sądzie pracy mogą być jedynie terenowe organy administracji rządowej, związki zawodowe i organizacje pracodawców. Przywołany przepis określa zamknięty krąg podmiotów uprawnionych do zgłoszenia kandydatów na ławników do orzekania w sprawach tam wymienionych. Z treści uchwały natomiast wynika, że podmiotem dokonującym zgłoszenia kandydatur M. P. i H. M. był organ administracji. Takie określenie podmiotu zgłaszającego jest nieścisłe i nie pozwala na ustalenie, czy podmiot ten znajduje się w kręgu podmiotów wymienionych w art. 162 § 2 w/w ustawy.
Wyjaśniono także, iż z uwagi na to, iż upłynął termin do wydania rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewoda [...] pismem z dnia 9 grudnia 2003 r. zaapelował do Rady Gminy M. o uchylenie tej uchwały w części dotyczącej wyboru ławników zgłoszonych przez organ administracji. W odpowiedzi Przewodniczący Rady Gminy pismem z dnia 10 grudnia 2003 r poinformował Wojewodę o braku możliwości uchylenia przedmiotowej uchwały i przypomniał, iż w odniesieniu do w/w uchwały prowadzone było postępowanie nadzorcze, które zostało zakończone rozstrzygnięciem Wojewody [...].
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy M. wniosła o uwzględnienie w całości skargi Wojewody [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga jest zasadna.
Przede wszystkim wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271) – sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270) - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Zgodnie z treścią art. 147§ 1 tej ustawy – sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt. 5 i 6 stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części, albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Przede wszystkim wyjaśnienia wymaga kwestia czy w sytuacji w której Wojewoda [...] jako organ nadzoru prowadził postępowanie nadzorcze i wypowiedział się w kwestii ważności uchwały jest możliwe zaskarżenie takiej uchwały do sądu administracyjnego.
Z akt administracyjnych wynika, iż Wojewoda [...] zawiadomił Radę Gminy M. pismem z dnia 28 października 2003 r o wszczęciu postępowania nadzorczego, a następnie w piśmie z dnia 20 listopada 2003 r działając na podstawie art. 91 ust. 4 cyt. ustawy o samorządzie gminnym stwierdził, że przedmiotowa uchwała została podjęta z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu wskazano, iż uchwała ta została podjęta z naruszeniem art. 25 a ustawy o samorządzie gminnym, gdyż w głosowaniu brali udział radni, którzy zostali wybrani na ławników. Wojewoda [...] stwierdził jednak, iż tego rodzaju naruszenie prawa nie miało wpływu na wynik głosowania bowiem i tak osoby te uzyskałyby wymaganą ilość głosów. W tej sytuacji organ nadzoru ograniczył się jedynie do wskazania, iż przedmiotowa uchwała została podjęta z naruszeniem prawa.
Rozstrzygnięcie takie należy uznać za rozstrzygniecie nadzorcze wydane w trybie art. 91 ust. 4 cyt. ustawy o samorządzie gminnym.
W piśmie z dnia 28 listopada Prezes Sądu Rejonowego w P. zwrócił uwagę Wojewodzie [...] na naruszenie prawa w przedmiotowej uchwale poprzez dokonanie zgłoszenia M. P. i H. M. przez nieprawidłowy organ.
Tego rodzaju uchybienie zostało pominięte przez organ nadzoru w postępowaniu nadzorczym. Minął również termin do wydania rozstrzygnięcia nadzorczego.
Zdaniem Sądu w tym składzie dopuszczalna jest skarga Wojewody [...] na uchwałę Rady Gminy wniesiona do sądu administracyjnego po wydaniu rozstrzygnięcia nadzorczego w oparciu o art. 91 ust. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990r o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2001 r nr 142 poz.1591 ze zm) jeśli organ zarzucił w skardze naruszenie prawa inne niż w rozstrzygnięciu nadzorczym, w którym ograniczył się jedynie do wskazania, że uchwała ta podjęta została z naruszeniem prawa.
Nie doszło bowiem w takiej sytuacji do wyeliminowania uchwały z obrotu prawnego, a ujawnione na nowo okoliczności powodują konieczność eliminacji takiej uchwały, której nie może dokonać sam organ z powodu upływu terminu do wydania rozstrzygnięcia nadzorczego.
Przechodząc do rozważań merytorycznych stwierdzić należy, iż w przedmiotowej sprawie jest bezsporne pomiędzy stronami i wynika z akt administracyjnych (pismo Wójta Gminy M. z dnia 31 lipca 2003 r), iż kandydatów na ławników do orzekania do Sądu Rejonowego w P. w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych w osobach M. P. i H. M. zgłosił Wójt gminy M. Z art. 162 § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r prawo u ustroju sądów powszechnych (Dz. U. nr 98 poz. 1070 ze zm) wynika, iż - kandydatów na ławników do orzekania w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych zgłaszają w równej liczbie terenowe organy administracji rządowej, związki zawodowe oraz organizacje pracodawców.
Wójt jako organ wykonawczy gminy (art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2001 r nr 142 poz.1591 ze zm.) nie jest terenowym organem administracji rządowej, a więc nie miał uprawnień wynikających z art. 162 § 2 cyt. ustawy o ustroju sądów powszechnych.
Skoro na podstawie takiego zgłoszenia doszło do wyboru na ławników M. P. i H. M. to podjęta przez Radę Gminy M. uchwała Nr [...] z dnia [...] w tej części narusza prawo.
Zgodnie z art. 91 ust. 1 cyt ustawy o samorządzie gminnym – uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna.
Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270) stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej M. P. i H. M. W oparciu o art. 152 cyt. ustawy Sąd orzekł, iż zaskarżona uchwała w tej części nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.