Uzasadnienie
3 II SA/Łd 1973/03
Postanowieniem z dnia [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 134 k.p.a., stwierdził uchybienie przez E. H. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Nr [...] w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej od dnia 13.08.2003r. oraz decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Nr [...] w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego za okres od dnia 13.08.2003r. do dnia 30.09.2003r. w kwocie 962,50zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż w dniu 10 listopada 2003r. do Powiatowego Urzędu Pracy Nr 2 w Ł. wpłynęło odwołanie E. H. od dwóch decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Organ podał, iż z akt sprawy wynika, że ww. decyzje skarżąca otrzymała w dniu 17 października 2003r., a każda z decyzji zawierała wyraźne pouczenie o trybie i terminie wniesienia odwołania. Zgodnie z treścią art. 129 § 1 i 2 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.
Skoro termin do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Nr [...] w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej oraz decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Nr [...] w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego upłynął w dniu 31 października 2003r., to odwołanie E. H. wniesione zostało z uchybieniem czternastodniowego terminu do wniesienia odwołania i należało, zdaniem organu, pozostawić je bez rozpoznania. Wojewoda wskazał ponadto, iż z akt sprawy wynika, że E. H. w okresie od 19 października 2003r. do 7 listopada 2003r. przebywała w szpitalu, jednak wobec nie złożenia przez nią wraz z odwołaniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia tego odwołania, organ odwoławczy nie mógł z urzędu przywrócić terminu do wniesienia środka zaskarżenia.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego E. H. podała, iż decyzję Powiatowego Urzędu Pracy Nr 2 o konieczności zwrotu nienależnie pobranego zasiłku otrzymała w dniu 17 października 2003r., niestety już 19 października 2003r. znalazła się na ostrym dyżurze w szpitalu, gdzie przebywała do 7 listopada 2003r. Zaznaczyła, iż w dniu 20 października 2003r. mąż poinformował Kierownika Działu Ewidencji PUP nr 2 w Ł. o jej pobycie w szpitalu, a w dniu 24 października 2003r. odebrał decyzję pozbawiającą ją statusu osoby bezrobotnej. Skarżąca wskazała, iż odwołanie złożyła osobiście, po wyjściu ze szpitala, w kolejnym dniu roboczym Urzędu Pracy tj. 10 listopada 2003r. Podała, iż była świadoma, że odwołanie składa po terminie i dlatego wraz z odwołaniem złożyła kserokopię wypisu ze szpitala i zwolnienie lekarskie oraz poinformowała o tym fakcie osobę przyjmującą od niej odwołanie. Pracownik Urzędu sprawdził składane przez nią dokumenty, ale nie poinformował jej o konieczności złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i dlatego uważała, że odwołanie złożyła prawidłowo. Z uwagi na powyższe okoliczności E. H. stwierdziła, iż czuje się pokrzywdzona pozostawieniem jej odwołania bez rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi. Dodał, iż skarżąca wniosła odwołanie z przekroczeniem terminu dla dokonania tej czynności, nie składając jednocześnie prośby o przywrócenie terminu i dlatego, wobec treści art. 58 § 3 k.p.a. o niedopuszczalności przywrócenia terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu, jej skarga powinna zostać oddalona.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Należy zaznaczyć, iż stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W związku z tym, że skarga E. H. wniesiona została w dniu 30 grudnia 2003r. i do dnia 1 stycznia 2004r. postępowanie sądowe nie zostało zakończone, właściwym do rozpoznania tej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
W rozpoznawanej sprawie Sąd, oceniając legalność zaskarżonego aktu, stwierdził, iż organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Organy administracji zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków zmierzających do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy - co wynika z art. 7 k.p.a., oraz zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., muszą w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Jest bezsporne w przedmiotowej sprawie, iż decyzjami z dnia [...] Nr [...] i Nr [...] Prezydent Miasta Ł. orzekł o utracie przez E. H. statusu osoby bezrobotnej od dnia 13.08.2003r. oraz nakazał jej zwrot nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego za okres od dnia 13.08.2003r. do dnia 30.09.2003r. w kwocie brutto 962,50 zł.
W dniu 10 października 2003r. E. H. złożyła w Powiatowym Urzędzie Pracy Nr 2 w Ł. odwołanie od powyższych decyzji, podając w nim m.in., iż opóźnienie w złożeniu odwołania związane jest z jej pobytem w szpitalu w okresie od 19 października 2003r. do 7 listopada 2003r., na dowód czego załączyła kserokopię karty informacyjnej z pobytu szpitalnego oraz kserokopię zwolnienia lekarskiego. W skardze do Sądu E. H. wskazała, iż mąż poinformował Kierownika Działu Ewidencji PUP Nr 2 w Ł. o jej pobycie w szpitalu w dniu 20 października 2003r. oraz dodała, że odwołanie od decyzji z dnia 16.10.2003r. złożyła osobiście w Urzędzie, w kolejnym dniu roboczym po wyjściu ze szpitala. Podała, iż poinformowała osobę przyjmującą odwołanie, że środek zaskarżenia składa po terminie i okazała jej dokumenty potwierdzające fakt pobytu w szpitalu. Osoba ta, nie poinformowała jej o konieczności złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, lecz po sprawdzeniu dokumentów przyjęła odwołanie, co zdaniem skarżącej, potwierdzało, iż środek zaskarżenia został złożony prawidłowo.
Postanowieniem z dnia [...] Wojewoda [...] stwierdził uchybienie przez skarżącą terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Nr [...] w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej oraz decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Nr [...] w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, podając w uzasadnieniu, iż termin do wniesienia odwołania od tych decyzji upłynął w dniu 31 października 2003r. Organ wskazał również, iż z akt sprawy wynika, że E. H. w okresie od 19.10.2003r. do 07.11.2003r. przebywała w szpitalu, jednak wobec nie złożenia przez nią wraz z odwołaniem wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia, organ odwoławczy nie mógł przywrócić tego terminu z urzędu.
Zdaniem Sądu w tym składzie, wniesienie przez skarżącą w dniu 10 listopada 2003r. odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia 16 października 2003r. wraz z informacją o tym, iż złożenie przez nią środka zaskarżenia po upływie ustawowego terminu spowodowane zostało jej nagłym pobytem w szpitalu, co potwierdzały załączone do pisma dokumenty, świadczy o tym, że skarżąca chciała, aby organ przywrócił jej termin do wniesienia odwołania, ale nie miała wystarczającej wiedzy do tego, aby osiągnąć swój zamiar. Brak jest w aktach administracyjnych dowodów na to, aby organ próbował wyjaśnić czy uprawdopodobnienie przez skarżącą w odwołaniu okoliczności, które świadczyły o braku jej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania miało na celu złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 16 października 2003r.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego – "Powinność wyjaśnienia treści żądania strony, w sytuacji widocznej nieumiejętności formułowania przez nią wniosków, wynika z ciążącego na organie administracji obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy" (wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 1986 r. S.A./KA 22/86 GAP 1988 nr 11 s. 45). Organ administracji mając na uwadze treść art. 9 k.p.a. winien ustalić, jaki skutek skarżąca chce osiągnąć składając odwołanie, w treści którego zawarta jest informacja o okolicznościach uprawdopodabniających brak winy w złożeniu środka zaskarżenia po upływie ustawowego terminu do jego wniesienia i jednocześnie pouczyć skarżącą o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wskazówek i wyjaśnień.
W art. 9 k.p.a. zawarta jest zasada obowiązku organów udzielania informacji faktycznej i prawnej, mogącej mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków osób uczestniczących w postępowaniu. Bierność organu w tym zakresie stanowi naruszenie prawa. Organ ma obowiązek udzielania informacji zarówno o przepisach prawa materialnego jak i procesowego. Taki pogląd potwierdził też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 lipca 1992r. w sprawie o sygn.: III ARN 40/92, gdzie przyjął, że obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy powinien być rozumiany szeroko, jak to jest tylko możliwe.
Tego rodzaju informację zawiera dopiero uzasadnienie zaskarżonego postanowienia. Dokładne wyjaśnienie treści żądania skarżącej i pouczenie winno nastąpić po złożeniu przez skarżącą odwołania z dnia 10 października 2003r. Organ powinien pouczyć stronę o treści art. 58 i 59 k.p.a., ustalić dokładnie zakres żądania strony zawarty w dowołaniu i wyjaśnić czy podając w odwołaniu okoliczności uprwdopodabniajace brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania skarżąca zamierzała zwrócić się do organu z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia.
Skoro organ tego nie uczynił, doszło do naruszenia art. 7, 8 i 9 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Należy również zauważyć, iż w rozpatrywanej sprawie istnieją rozbieżności między stroną skarżącą a organem administracji w zakresie terminu doręczenia decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Nr [...] w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej. Organ podaje, iż powyższą decyzję otrzymała skarżąca w dniu 17.10.2003r. za pośrednictwem poczty, natomiast E. H. w odwołaniu z dnia 10 listopada 2003r. i w skardze do Sądu podnosi, iż decyzja ta została doręczona jej mężowi w biurze PUP Nr 2 w Ł. w dniu 22 lub 24 października 2003r. Na podstawie załączonego przez organ do akt sprawy dowodu doręczenia przesyłki pocztowej Sąd nie miał możliwości oceny prawidłowości ustalenia przez organ daty i sposobu doręczenia skarżącej decyzji w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej, gdyż brak jest powiązania numerów decyzji z dnia [...] z numerami nadawczymi przesyłki. W odpowiedzi na skargę i w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] organ nie zawarł swojego stanowiska, co do terminu i sposobu doręczenia decyzji Nr [...] podawanego przez skarżącą.
Z uwagi na fakt, iż sposób i termin doręczenia skarżącej decyzji ma istotny wpływ dla oceny prawidłowości wydanego przez organ postanowienia w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien dokonać dodatkowych ustaleń w tej kwestii.
Mając powyższe na uwadze, Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.
Uwzględniając treść art. 152 cytowanej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym, w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, Sąd stwierdza, iż wobec braku przymiotu wykonalności zaskarżonego postanowienia orzekanie w tej kwestii jest bezprzedmiotowe.