Uzasadnienie
W dniu 29 stycznia 2010 roku T. S. i K. S. zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji. Jednocześnie skarżący wnieśli o przywrócenie terminu do wniesienia tejże skargi. W uzasadnieniu swego wniosku podnieśli, iż wbrew temu co wynika z adnotacji pracownika Poczty Polskiej umieszczonych na kopercie zawierającą skarżoną decyzję ani w oddawczej skrzynce odbiorczej, ani też na drzwiach mieszkania adresata nie pozostawiono żadnej informacji o złożeniu pisma w placówce pocztowej. Skarżący wskazali, iż o treści kwestionowanej decyzji dowiedzieli się w dniu 22 styczniu 2010 roku.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na wniesienie jej z uchybieniem 30-dniowego terminu. Organ wskazał, iż przesyłka nr [...] zawierająca skarżoną decyzję została doręczona skarżącym w sposób zastępczy w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm.).
W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżący przedstawili wynik procedury reklamacyjnej (pismo Poczty Polskiej z dnia 4 lutego 2010 roku). Dyrektor Centrum Poczty Polskiej Oddział Rejonowy w Ł. wyjaśnił, iż przesyłka nr [...] została awizowana 16 listopada 2009 roku, zaś zawiadomienie o nadejściu przesyłki oraz o możliwości jej odbioru we wskazanej placówce umieszczono w skrzynce oddawczej adresata. Dalej wyjaśniono, że powtórne zawiadomienie o przesyłce doręczono do skrzynki oddawczej adresata w dniu 24 listopada 2009 roku. W wyniku niepodjęcia listu w dniu 2 grudnia 2009 roku przesyłkę z adnotacją "nie podjęto w terminie" odesłano do nadawcy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) czynności w postępowaniu sądowym podjęte przez stronę po upływie terminu są bezskuteczne. Z treści art. 86 § 1 p.p.s.a. wynika jednak uprawnienie strony do wniesienia o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, której strona nie dokonała bez swej winy. Zaś art. 87 § 1, 2 i 4 p.p.s.a. określa, iż pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie.
Zatem dla przywrócenia terminu do dokonania czynności ustawodawca wymaga by wniosek w tym przedmiocie został złożony w zakreślonym terminie, jednocześnie z dokonaniem czynności, której wniosek dotyczy. Wymienione wymogi formalne wniosku o przywrócenie terminu w niniejszej sprawie zostały spełnione. Jednakże przesłanką materialną sine qua non przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie w sposób przekonujący przez stronę, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez winy tej strony, bowiem instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy. Z brakiem winy mamy natomiast do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu.
W pierwszej kolejności należy jednak zbadać prawidłowość doręczenia zastępczego kwestionowanej decyzji. Art. 44 § 1 pkt 1 K.p.a. znajduje zastosowanie dopiero w przypadku niemożności dokonania doręczenia do rąk własnych adresata bądź w przypadku nieobecności adresata, gdy pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zgodnie z powołanym przepisem poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 K.p.a.).
W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 K.p.a.).
Doręczenie pisma, w tym doręczenie zastępcze, ma doniosłe skutki procesowe w postępowaniu administracyjnym: nie tylko otwiera terminy do wniesienia ewentualnego środka odwoławczego, ale również powoduje, że organ staje się związany treścią wydanego rozstrzygnięcia. Należy podkreślić, iż prawidłowo dokonane doręczenie zastępcze jest równoważne w skutkach z doręczeniem, gdzie dokument doręczany rzeczywiście trafia do rąk adresata tak, aby ten mógł się z nim zapoznać. Doręczenie zastępcze jest domniemaniem, które można obalić jedynie w razie nie zachowania wszystkich warunków takiego doręczenia wymaganych treścią art. 44 K.p.a.
Ze wspomnianego domniemania wynika założenie, iż adresat może uzyskać dokument doręczony zastępczo i może się z nim zapoznać, jednakże z przyczyn leżących po jego stronie tego nie czyni. Jednym z warunków skuteczności doręczenia zastępczego w trybie art. 44 k.p.a. jest, jak już wyżej wskazano, aby pismo pozostawiono w siedzibie urzędu na okres siedmiu dni, a dopiero po upływie tego okresu pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. W praktyce oznacza to, że drugie powiadomienie o możliwości odbioru pisma w urzędzie winno zostać pozostawione po siedmiu dniach od pozostawienia pierwszego zawiadomienia.
Z akt sprawy wynika, że pracownik Poczty Polskiej próbował doręczyć pismo pod adresem wskazanym przez skarżących jako adres do korespondencji. Z adnotacji umieszczonych na kwestionowanej przesyłce oraz treści pisma Poczty Polskiej z dnia 4 lutego 2010 roku wiadomo zaś, że awizo pozostawiano w skrzynce oddawczej adresatów dwukrotnie – w dniach 16 i 24 listopada 2009 roku – z jednoczesnym wskazaniem miejsca odbioru przesyłki. W obliczu powyższego uznać zatem należy, że w analizowanym przypadku doręczenie zastępcze wyczerpało wymogi z art. 44 K.p.a., a przesyłkę można uznać za doręczoną z dniem 1 grudnia 2009 roku.
Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy, stwierdzić należy, iż skarżący nie zdołali obalić domniemania dokonania doręczenia zastępczego; również procedura reklamacyjna nie wykazała nieprawidłowości w tym zakresie.
Powyższe stwierdzenie ma kardynalne znaczenie dla sprawy: do przywrócenia terminu do wniesienia skargi wymagane było w tym momencie uprawdopodobnienie braku winy skarżących w niezachowaniu tego terminu. Należy bowiem podkreślić, że kryterium braku winy jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (por. postanowienie NSA z dnia 11 lutego 2003 roku, sygn. akt I SA 4162/01, Lex nr 76309). Skarżący nie wskazali żadnej okoliczności (poza nieskuteczną próbą obalenia domniemania doręczenia w sposób zastępczy), która mogłaby przemawiać za przywróceniem terminu.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł., uznając, iż skarżący nie uprawdopodobnili braku swej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.
m.ch.