Uzasadnienie
II SA/Łd 212/17
D.W. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z wnioskiem o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego.
Jak wynika ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Strona posiada dom o powierzchni 105 mkw. Wnioskodawczyni podała, że uzyskuje emeryturę "poniżej średniej krajowej". Jednocześnie wskazała, że ponosi następujące wydatki: gaz 1000 zł, woda 220 zł, energia elektryczna 280 zł, drewno 500 zł, benzyna 500 zł, ubezpieczenie samochodu i domu 1500 zł, leki – 350 zł, zdrowa żywność 1500 zł. Strona oświadczyła również, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem ani radcą prawnym.
W wykonaniu zarządzenia Starszego referendarza sądowego z dnia 18 kwietnia 2017 r., na podstawie art. 255 p.p.s.a., wnioskodawczyni została wezwana do nadesłania informacji o wysokości otrzymywanej emerytury oraz wyciągów z rachunków bankowych, których skarżąca jest posiadaczem lub współposiadaczem za ostatnie 3 miesiące oraz wyciągów z lokat bankowych za ten okres, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Pismo sądowe zawierające wezwanie zostało doręczone skarżącej w dniu 28 kwietnia 2017 r., jednak skarżąca nie wykonała nałożonego na nią obowiązku.
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Zasadą wynikającą z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a. jest, iż każda ze stron ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Zgodnie jednak z treścią art. 243 § 1 p.p.s.a. stronie może być przyznane prawo pomocy na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym).
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.
Otóż przede wszystkim podkreślić należy, iż wnioskodawczyni wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Oznacza to, iż strona zobowiązana była do wykazania, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przedstawione przez stronę informacje nie dały jednak podstaw do przyjęcia, że zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy.
Wnioskodawczyni wskazała w złożonym oświadczeniu o stanie majątkowym, że uzyskuje emeryturę, jednak nie podała jej wysokości. Nie zastosowała się również do wezwania Referendarza i nie wskazała jej kwoty, mimo wyraźnego zobowiązania. Nie przedstawiła także wyciągów z rachunków bankowych ani lokat. Jednocześnie skarżąca powołała się na fakt ponoszenia wydatków w kwocie 5850 zł. Z pewnością część tych wydatków nie ma charakteru miesięcznego (ubezpieczenie, gaz), jednak strona nie uznała za stosowne dokładnie wyjaśnić tej okoliczności. Co więcej wnioskodawczyni nie zadeklarowała posiadania samochodu, a mimo to wskazała, że ponosi wydatki na zakup benzyny (500 zł) i jego ubezpieczenie. Fakt posiadania samochodu, którego utrzymanie bez wątpienia generuje koszty nie pozostaje bez znaczenia dla oceny sytuacji materialnej wnioskodawczyni. Choć posiadanie samochodu mieści się w ramach współczesnych standardów życiowych, to w przypadku osoby ubiegającej się o prawo pomocy standard ten przekracza (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 25 listopada 2009 r. o sygn. akt V SA/Wa 1473/09).
Podkreślenia wymaga, że warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, że spełnia ustawowe przesłanki. W interesie strony leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że wnioskodawczyni uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada ona majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Tymczasem oświadczenie wnioskodawczyni, zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, uznać należało za niewystarczające i niewiarygodne, jako że zawierało jedynie szczątkowe informacje o stanie majątkowym, sam wniosek zaś uzasadniony został bardzo lakonicznie. Z uwagi na ten fakt zasadne było wezwanie wnioskodawczyni do uzupełnienia wniosku o dane, które pozwoliłyby na dokładną ocenę jej realnych możliwości płatniczych.
Jednakże strona nie przedstawiła żadnej z żądanych informacji, na skutek czego pozbawiła Referendarza sądowego możliwości oceny jej sytuacji majątkowej, co wiąże się z brakiem wykazania podstaw do przyznania prawa pomocy. Brak realizacji obowiązków nałożonych zarządzeniem Referendarza sądowego uniemożliwia faktyczną ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawczyni i ustalenia, czy rzeczywiście nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Reasumując, strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku, powinna w sposób rzetelny przedstawić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W rozpoznawanej sprawie wnioskodawczyni, nie przedstawiając informacji pozwalających na rzetelną i obiektywną ocenę jej możliwości płatniczych, nie uczyniła zadość tym wymaganiom, co musiało wywołać skutek w postaci odmowy przyznania prawa pomocy.
Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.
AG