Uzasadnienie
II SA/Łd 2130/01
Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdził niedopuszczalność odwołania J. i H. W. od decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia [...] odmawiającej przyznania odszkodowania w kwocie 5.000 zł od Gminnej Spółki Wodnej w B. z tytułu strat poniesionych w związku z nierozplantowaniem namułu złożonego na ich gruncie w trakcie prowadzonych przez Spółkę Wodną robót konserwacyjnych rowu melioracyjnego. W uzasadnieniu wskazano, iż decyzja Starosty [...] wydana została na podstawie art. 86 ust. 1 w związku z art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne (Dz.U. nr 38, poz. 230 ze zm.). Stosownie do treści art. 38 ustawy – Prawo wodne, wydana w I instancji decyzja jest ostateczna, strona może natomiast w terminie 30 dni od jej otrzymania dochodzić swoich roszczeń przed sądem powszechnym.
Powyższe postanowienie J. i H. W. zaskarżyli do Sądu, wnosząc o jego uchylenie. Skarżący wyrazili niezadowolenie z postanowienia Wojewody [...] zarzucając, iż nie rozstrzyga ono o odszkodowaniu, przedłuża postępowanie i nie zmienia niesłusznej decyzji Starosty [...], który powinien – zdaniem skarżących –uwzględnić żądanie przyznania odszkodowania od Spółki Wodnej w B. W odpowiedzi na skargę z dnia 17 grudnia 2001 r. Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto wskazał, iż w jego ocenie zarzut strony dotyczący bezczynności organu jest niezasadny skoro organ podjął działania związane z rozpatrzeniem odwołania J. i H. W. i w terminie miesiąca od dnia jego otrzymania i wydał rozstrzygnięcie w formie zaskarżonego postanowienia. Wydana decyzja i postanowienie nie zamykają skarżącym drogi do rozpatrzenia przez sąd powszechny zgłoszonych żądań odszkodowawczych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może więc badać zaskarżony do niego akt pod kątem wystąpienia w nim wszelkich naruszeń prawa a nie tylko tych, które podniesiono w skardze. Działając w tym trybie, Sąd w pierwszej kolejności musiał rozważyć, jaka powinna być właściwa forma zakończenia postępowania administracyjnego w rozpoznawanej sprawie.
Podstawą prawną decyzji organu I instancji był w rozpoznawanej sprawie przepis art. 86 ust. 1 ustawy z 24 października 1974 r. Prawo wodne (Dz.U. nr 38, poz. 230 z późn. zm.), zgodnie, z którym za szkody wyrządzone w związku z projektowaniem i wykonywaniem na koszt budżetu państwa oraz utrzymaniem i eksploatacją urządzeń wodnych odszkodowanie przyznaje starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. Przepis zaś art. 38 ust. 1 Prawa wodnego stanowi, że decyzja organu administracji publicznej o odszkodowaniu oraz o rozgraniczeniu gruntów pokrytych wodami powierzchniowymi z gruntami przyległymi do tych wód, a także decyzja w sprawie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie do stanu poprzedniego jest ostateczna. Strona w terminie 30 dni od dnia otrzymania decyzji może dochodzić swych roszczeń przed sądem. W przedmiotowej sprawie jest niewątpliwe, że decyzją Starosty [...] z dnia [...] odmówiono skarżącemu przyznania odszkodowania za szkody wyrządzone przez Gminną Spółkę Wodną w B. W decyzji tej zawarto błędne pouczenie o prawie złożenia w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji odwołania do Wojewody [...], zamiast wymaganego przez art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 Prawa wodnego - pouczenia o możliwości wystąpienia z powództwem do sądu powszechnego w terminie 30 dni od dnia doręczenia tej decyzji.
Skarżący, zgodnie z błędnym pouczeniem zawartym w decyzji odwołał się do organu wyższego stopnia. W tej sytuacji organ ten prawidłowo postąpił wydając w trybie art. 134 k.p.a. postanowienie o niedopuszczalności odwołania wniesionego przez H. W. W rozpatrywanej sprawie mogły istnieć wątpliwości, co do tego, czy w zaistniałej sytuacji należało stwierdzić niedopuszczalność odwołania, czy też wydać decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.
Umorzenie postępowania odwoławczego winno nastąpić wtedy, gdy strona cofa odwołanie, a organ nie widzi przeszkód uwzględnienia tego żądania, gdyż owo cofnięcie nie prowadzi do utrzymania w mocy decyzji naruszającej prawo lub interes społeczny (art. 137 k.p.a.). Z umorzeniem postępowania odwoławczego będziemy mieli też do czynienia wtedy, gdy dopiero w toku postępowania ujawni się fakt, iż odwołujący się nie posiadał interesu prawnego w danym postępowaniu. W sytuacji, w której od decyzji organu I instancji, na mocy przepisów szczególnych w ogóle nie przysługuje odwołanie, złożenie takiego środka prawnego jest niedopuszczalne. Mamy tu do czynienia z niedopuszczalnością odwołania z przyczyn przedmiotowych – wyłączone jest z mocy art. 38 Prawa wodnego zaskarżenie decyzji w toku instancji – B. Adamiak, J. Borkowski: K.p.a., Komentarz, Warszawa 2002, wyd. 5, s. 575.
Dodać trzeba, że przedstawionych wątpliwości, co do formy ustosunkowania się organu administracji do odwołania strony nie byłoby, w sytuacji, w której odwołanie złożono by od decyzji organu odwoławczego. W takim przypadku, jest oczywiste, że odwołanie jest niedopuszczalne. W przedmiotowej sprawie obraz zaciemnia nie tylko zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, ale także okoliczność, iż skarżący zastosował się do pouczenia zawartego w decyzji organu I instancji. Przepis art. 112 k.p.a. stanowi, iż błędne pouczenie w decyzji, co do prawa wniesienia środka prawnego od tej decyzji nie może szkodzić stronie. Na gruncie rozpoznawanej sprawy oznacza to, że z chwilą doręczenia skarżącemu postanowienia Wojewody [...], w której znalazła się informacja o przysługującym mu prawie złożenia powództwa do sądu powszechnego, mógł on złożyć stosowne powództwo łącznie z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu do jego wniesienia powołując się przy tym na treść art. 112 k.p.a.
Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271) orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 21 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2002 r. nr 9, poz. 88 z późn. zm.) oraz § 2 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 3 października 1995 r. w sprawie wpisu od skarg na decyzje administracyjne oraz inne akty i czynności z zakresu administracji publicznej (Dz.U. nr 117, poz. 563 ze zm.) w zw. z art. 59 ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74 poz. 368 z późn. zm.) oraz w zw. z art. 97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.