Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 22 maja 2013r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia[...], nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Jednakże dokonując kontroli legalności działania organów administracji orzekających w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że zachodzi konieczność poinformowania Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Ł. o istotnych naruszeniach prawa, których dopuścił się organ administracji przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy.
Zgodnie z art. 155 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., w skrócie P.p.s.a.) w razie stwierdzenia w toku rozpoznawania sprawy istotnych naruszeń prawa lub okoliczności mających wpływ na ich powstanie, skład orzekający sądu może, w formie postanowienia, poinformować właściwe organy lub ich organy zwierzchnie o tych uchybieniach.
Powyższy przepis uprawnia sąd administracyjny do wystąpienia do właściwych organów z tzw. postanowieniem sygnalizacyjnym. Istotą postanowienia sygnalizacyjnego jest poinformowanie organu administracji publicznej o nieprawidłowościach w jego funkcjonowaniu, które zostały ujawnione w toku postępowania sądowego. Określone w przepisie art. 155 § 1 P.p.s.a. pojęcie "istotnych naruszeń prawa" należy interpretować bardzo szeroko, a zatem nie można zawężać tego pojęcia tylko do przyczyn skutkujących uwzględnieniem skargi. Innymi słowy przez "istotne naruszenia prawa" należy rozumieć również naruszenia prawa tego rodzaju, które co prawda nie stanowią bezpośredniej podstawy do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia, to jednak świadczą w sposób oczywisty o nieprawidłowościach w stosowaniu prawa przez organ administracji.
W przedmiotowej sprawie organ administracji odmówił skarżącej przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego uznając, iż to skarżąca jest zobowiązana wyrokiem Sądu Rejonowego dla [...] – [...] VI Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...], sygn. akt [...] do płacenia alimentów na syna K. N. do rąk dziadków W. i E. małżonków W., co wyklucza skarżącą z kręgu osób uprawnionych do pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz dziecka K. N..
Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd zauważył, iż w aktach sprawy znajduje się ostateczna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], nr [...], utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą E. W. przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W uzasadnieniu ww. decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż z art. art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2012r., poz. 1228 ze zm.) jednoznacznie wynika, że wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego.
W związku z tym w stosunku do małoletniego dziecka przedstawicielami ustawowymi będą rodzice, opiekun oraz kurator, którzy to na mocy uprawnieni będą do ubiegania się o świadczenie z funduszu alimentacyjnego w jego imieniu. Tymczasem w sprawie z wnioskiem o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla uprawnionego K. N. wystąpiła jego babka – E. W. ustanowiona wraz z mężem na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] – [...] w Ł. VI Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...], sygn. akt [...] kuratorem do spraw majątkowych K. N. i pod której bieżącą pieczą umieszczono małoletniego uprawnionego do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Powyższym orzeczeniem Sąd Rejonowy ograniczył jednocześnie władzę rodzicielską M. W. i Ł. N. nad małoletnim K. N..
W ocenie Kolegium zakres pieczy nad małoletnim uprawnionym do świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie jest tożsamy z opieką będącą emanacją władzy rodzicielskiej. Przemawia za tym fakt posiadania praw rodzicielskich wobec uprawnionego - choć w ograniczonym zakresie – rodziców dziecka. Okoliczność ta stanowiła podstawę do wydania decyzji odmownej, bowiem babka małoletniego E. W. nie była zdaniem organu uprawniona do złożenia wniosku w imieniu uprawnionego o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Z powyższego wynika, iż z zestawienia dwóch ostatecznych rozstrzygnięć Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. tj. decyzji z dnia [...] ([...]) oraz decyzji z dnia [...] ([...]) wynika jednoznacznie, że są to rozstrzygnięcia ze sobą sprzeczne i wzajemnie się wykluczające. Z jednej strony organ stwierdził, iż matka K. N. nie jest uprawniona do ubiegania się o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego z uwagi na to, iż sama jest zobowiązana do alimentacji względem syna. Z drugiej strony organ odmówił również przyznania ww. świadczeń babce małoletniego, uzasadniając to tym, iż jest ona wraz z mężem jedynie kuratorem majątkowym K. N. i sprawuje nad nim jedynie bieżącą pieczę, co nie mieści się w ramach przedstawicielstwa ustawowego, a tym samym nie uprawnia do złożenia wniosku o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz małoletniego K. N., a ponadto za odmową przyznania świadczeń przemawia fakt tylko ograniczenia władzy rodzicielskiej rodzicom małoletniego, a nie pozbawienie ich tej władzy całkowicie.
Te dwa sprzeczne ze sobą stanowiska doprowadziły do sytuacji, w której uprawniony do świadczeń z funduszu alimentacyjnego K. N. został pozbawiony możliwości ubiegania się o te świadczenia, bowiem jak wynika z powołanych wyżej rozstrzygnięć organu nie ma osoby, która mogłaby ubiegać się o przyznanie świadczeń w imieniu małoletniego. To z kolei sprzeciwia się jednemu z podstawowych celów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów tj. obowiązku wspierania tych osób ubogich, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych wobec nich do alimentacji – co wynika z preambuły do wyżej wymienionej ustawy. Pozbawienie małoletniego K. N. możliwości ubiegania się o świadczenia z funduszu alimentacyjnego narusza nie tylko zasady wynikające z Kodeksu postępowania administracyjnego (zasady praworządności, zasady zaufania do organów władzy publicznej), ale przede wszystkim narusza zasadę określoną w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którą Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej, jak również zasadę równości wobec prawa, co wynika z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP mówiącego, że wszyscy są wobec prawa równi oraz że wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.
Na tej podstawie Sąd postanowił zwrócić się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z sygnalizacją stwierdzonych uchybień w tym celu, aby w przyszłości wyeliminować możliwość nieprawidłowych działań organu administracji publicznej.
Stosownie natomiast do art. 155 § 2 P.p.s.a organ, który otrzymał postanowienie, obowiązany jest je rozpatrzyć i powiadomić Sąd w terminie 30 dni o zajętym stanowisku.
Na marginesie wskazać wypada, iż w podobnej sprawie wypowiedział się już wcześniej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w uzasadnieniu do wyroku z dnia 20 listopada 2012r., sygn. akt II SA/Łd 835/12, który w sposób dogłębny i szczegółowy zajął się wyjaśnieniem kwestii, czy osoba będąca kuratorem do spraw majątkowych swojego małoletniego wnuka, pozostającego pod jej bieżącą pieczą, jest uprawniona do ubiegania się o przyznanie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz małoletniego wnuka w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
a.bł.