Uzasadnienie
II SA/Łd 218/09
J.T. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji.
W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, iż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Podał, ze utrzymuje się jedynie z emerytury w wysokości 1948,41 zł. Wskazał, że zaciągnął kredyt mieszkaniowy w wysokości 100 tys. zł na zakup nieruchomości. Miesięczna rata kredytu wynosi 1847,66 zł, spłaca go wraz z byłą żoną, na niego przypada wiec połowa raty, tj. 923,83 zł. Podatek od nieruchomości wynosi 500 zł rocznie. Dodał, że posiada samochód osobowy marki mercedes, rocznik 1981, a koszt jego ubezpieczenia to 74,30 zł miesięcznie. Skarżący dodał, że ma 82 lata, choruje na cukrzycę i reumatyzm, więc na leki wydaje średnio 200 zł. Pozostałe wydatki to: 44 zł za energię, 126 zł za gaz, woda to koszt 20 zł miesięcznie. Łączne stałe miesięczne wydatki skarżący określił na 1388 zł, czyli pozostaje mu 560,28 zł na miesiąc.
Skarżący wskazał również, że jest właścicielem położonego w Łodzi domu parterowego o powierzchni 340 m². Oświadczył również, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem i radcą prawnym.
Z uwagi na fakt, iż oświadczenie skarżącego okazało się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 27 marca 2009 r., wezwano stronę do złożenia:
- - odpisów zeznań rocznych o wysokości zadeklarowanych dochodów osiągniętych za dwa ostatnie lata,
- - zaświadczenia o wysokości osiąganego przez skarżącego dochodu,
- - wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy;
- - informacji, kiedy zaciągnął kredyt na zakup mieszkania, na jakich warunkach, w jakiej wysokości, a także kto jest zobowiązany do jego spłaty, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy.
Wezwanie odebrane zostało przez skarżącego w dniu 1 kwietnia 2009 r. Do dnia dzisiejszego skarżący nie złożył żądanych dokumentów i wyjaśnień.
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245, art. 246 oraz art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym zaś, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie.
Odnosząc się do wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a tym samym wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, iż stosownie do powołanych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, iż występują przesłanki uzasadniające jego udzielenie. W interesie strony skarżącej leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 roku o sygn. akt GZ 71/04).
Mając na uwadze przedstawioną przez skarżącego sytuację rodzinną i materialną, należy stanąć na stanowisku, że brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącemu prawa pomocy. Oświadczenie skarżącego zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy uznać należało za niewystarczające. Nie znalazły się w nim bowiem przekonujące argumenty za uznaniem skarżącego za niezdolnego do poniesienia kosztów sądowych oraz kosztów związanych z wynajęciem profesjonalnego pełnomocnika. Skarżący jest właścicielem dużego, 340-metrowego, domu w centrum Łodzi, o niewątpliwie znacznej wartości. Zaciągnął kredyt mieszkaniowy na zakup nieruchomości, czując się na siłach by go spłacić, mimo wysokiej raty, wynoszącej praktycznie tyle, ile dochód skarżącego. Nawet uwzględniając niepotwierdzony fakt spłaty kredytu wraz z byłą żoną, połowa raty spłacana przez skarżącego wynosi niemal połowę jego zadeklarowanych dochodów.
Z uwagi na nasuwające się z tym wątpliwości referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o dane, które pozwoliłyby na obiektywną ocenę jego sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Tymczasem skarżący nie przedstawił żądanych informacji. Pozbawił tym samym referendarza sądowego możliwości pełnej oceny jego zdolności płatniczych, co wiąże się z brakiem wykazania podstaw do przyznania prawa pomocy. Brak realizacji obowiązków nałożonych zarządzeniem referendarza sądowego uniemożliwia faktyczną ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego i ustalenia, czy nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy.
Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W rozpoznawanej sprawie skarżący, nie przedstawiając informacji pozwalających na rzetelną i obiektywną ocenę jego możliwości płatniczych, nie uczynił zadość tym wymaganiom.
Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.
LF