Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł., działając na podstawie art. 104 k.p.a., art. 10 ust. 1a ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, odmówił roku H.R. przyznania zaliczki alimentacyjnej dla dzieci. L.S.R. oraz D.R..
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 10 ust. 1a powołanej ustawy, w przypadku gdy świadczenia alimentacyjne dochodzone są od dłużnika alimentacyjnego zamieszkałego zagranicą Rzeczypospolitej Polskiej, osoba mająca prawo do świadczeń alimentacyjnych składa do organu właściwego wierzyciela wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej łącznie z informacją sądu okręgowego o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy oraz wymaganą dokumentacją. Zaliczka alimentacyjna przysługuje w razie bezskuteczności egzekucji. Na podstawie informacji Sądu Okręgowego w Ł. Xl Wydział Wizytacyjny (sygn [...]), organ ustalił, że Lesotho (gdzie przebywa ojciec dzieci) nie jest stroną Konwencji o dochodzeniu roszczeń alimentacyjnych za granicą podpisanej w Nowym Jorku w dniu 20 czerwca 1956 roku, ani nie wiąże też Polski i Lesotho żadna umowa dwustronna ani wielostronna w zakresie dochodzenia oraz iż w sprawie nie toczy się żadne postępowanie w przedmiocie dochodzenia roszczeń alimentacyjnych. Te informacje zdaniem organu nie dają podstaw do stwierdzenia, że nie toczy się egzekucja świadczeń od zobowiązanego.
Od decyzji H.R. złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., w którym podniosła, iż zaskarżona decyzja jest dla niej krzywdząca oraz, że znajduje się w gorszej sytuacji z uwagi na brak podpisania umowy w przedmiocie dochodzenia alimentów.
Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a, art. 2 pkt. 1, art. 10 ust. 1a ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przez stronę określone w art. 10 ust. 1a przesłanki odnoszące się do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja byłaby bezskuteczna, wobec tego, że strona nie legitymuje się informacją z sądu okręgowego o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych za okres ostatnich trzech miesięcy.
W sprawie nie można mówić o bezskuteczności postępowania egzekucyjnego w rozumieniu ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, warunkującej przyznanie osobie uprawnionej zaliczki alimentacyjnej, bowiem postępowanie egzekucyjne, z uwagi na brak dwustronnej umowy o dochodzeniu roszczeń alimentacyjnych, w ogóle nie zostało wszczęte. Zaś uzyskanie z sądu okręgowego informacji o stanie egzekucji lub zaświadczenia zagranicznej instytucji egzekucyjnej o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych, tak jak wymaga tego ustawodawca w z art. 10 ust. 5 pkt. 2a ustawy, wobec braku toczącego się w tej sprawie postępowania egzekucyjnego, nie jest możliwe.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. H.R. wniosła o jej uchylenie, podnosząc argumenty jak odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o oddalenie skargi nie podzielając zarzutów skargi z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 23 czerwca 2006 roku skarżąca oświadczyła, iż zwracała się do Sądu Okręgowego w Ł. o wydanie zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji w stosunku do jej byłego męża.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 – dalej p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
- 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
- a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
- b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
- c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
- 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
- 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji - jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja, jak również decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego.
Kwestią sporną w przedmiotowej sprawie jest ocena, czy skarżąca spełnia przesłanki określone w art. 10 ust. 1a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. z 2005 r., Nr. 86, poz. 732 ze zmianami).
Zgodnie z treścią art. 10 ust. 1a oraz ust. 5 powyższej ustawy w przypadku gdy świadczenia alimentacyjne dochodzone są od dłużnika alimentacyjnego zamieszkałego za granicą Rzeczypospolitej Polskiej, osoba mająca prawo do świadczeń alimentacyjnych składa do organu właściwego wierzyciela wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej łącznie z informacją sądu okręgowego o stanie egzekucji lub zaświadczeniem zagranicznej instytucji egzekucyjnej o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy oraz wymaganą dokumentacją. Organ właściwy wierzyciela wydaje decyzję administracyjną o przyznaniu zaliczki na podstawie:
- 1) wniosku o przyznanie zaliczki;
- 2) zaświadczenia komornika sądowego o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych i wysokości wyegzekwowanych świadczeń alimentacyjnych;
2a) informacji sądu okręgowego o stanie egzekucji lub zaświadczenia zagranicznej instytucji egzekucyjnej o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych;
- 3) oświadczenia wnioskodawcy o:
- a) spełnianiu warunków określonych w ustawie, w tym o niewystępowaniu okoliczności, o których mowa w art. 8 ust. 3,
- b) przekazaniu komornikowi sądowemu wszystkich znanych mu istotnych informacji niezbędnych do prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec dłużnika alimentacyjnego;
Na podstawie art. 2 pkt. 5 ustawy, poprzez osobę uprawnioną - rozumie się m.in. osobę uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych.
Analiza przepisów ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej wskazuje, iż stanowisko organów jest błędne Nietrafny jest wniosek, iż H.R. nie wykazała bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych.
Można wskazać cztery grupy państw, w których zamieszkanie lub pobyt pozwala ocenić efektywność starań o zaspokojenie potrzeb alimentacyjnych uprawnionych zamieszkałych w Polsce:
- a) państwa, z którymi Polska zawarła umowę o obrocie prawnym, przewidującą uznawanie i wykonywanie orzeczeń sądów drugiej strony, w tym także wyroków alimentacyjnych,
- b) państwa, które zezwalają na swoim obszarze uznawać i wykonywać wyroki alimentacyjne sądów polskich na zasadzie wzajemności,
- c) państwa, które podpisały Konwencję o dochodzeniu roszczeń alimentacyjnych za granicą - zwanej Konwencją nowojorską oraz
- d) państwa, z którymi nie wiążą Polski umowy o obrocie prawnym i które nie stosują wzajemności w obrocie prawnym.
Wymieniona kolejność grup państw odzwierciedla jednocześnie stopień skuteczności zabiegów o spełnianie świadczeń alimentacyjnych przez zobowiązanych tam zamieszkałych.
Dłużnik H.R. niewątpliwie zamieszkuje w kraju wymienionym pod pozycją d).
Z cytowanej przez organy obydwu instancji informacji Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 30 grudnia 2005r.wynika wyraźnie, że H.R. zwróciła się o pomoc w dochodzeniu roszczeń alimentacyjnych na rzecz małoletnich, ale nie toczy się żadne postępowanie egzekucyjne. Co więcej, stan prawny stosunków miedzy Polska a krajem pobytu dłużnika – brak umowy dwustronnej i wielostronnej w zakresie dochodzenia alimentów, niepodpisanie przez Lesoto Konwencji o dochodzeniu roszczeń alimentacyjnych – nie umożliwia prowadzenia takiego postępowania. Sąd Okręgowy w Ł. za pośrednictwem Ministerstwa Sprawiedliwości w Warszawie podjął wprawdzie próbę uzyskania dla wierzycielki informacji, czy istnieje prawna możliwość dochodzenia alimentów przed sądem w Lesotho bądź wniesienia sprawy o zezwolenie na wykonanie orzeczenia polskiego sądu na terytorium Lesoto, ale brak informacji potwierdzającej takie możliwości.
Z powyższych danych wynika, iż nie jest możliwe prowadzenie egzekucji w spawie alimentów na rzecz uprawnionych, gdyż brak podstaw prawnych do dochodzenia realizacji orzeczenia w Lesoto.. Należy zatem uznać, iż wierzycielka wykazała bezskuteczność egzekucji, skoro, zgodnie z art. 2 ustawy, pod pojęciem bezskuteczności egzekucji - należy rozumieć egzekucję, w wyniku której nie wyegzekwowano należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy, a w niniejszej sprawie egzekucja nawet nie może zostać wszczęta. Zatem treść pisma Sądu Okręgowego stanowi poświadczenie bezskuteczności egzekucji wobec braku prawnych możliwości dochodzenia zasądzonych należności. W tym stanie należało uznać, wbrew stanowisku organów, iż skarżąca spełniła przesłankę wykazania bezskuteczności egzekucji alimentów, niezbędną do uzyskania zaliczki alimentacyjnej.
Z uwagi na powyższe. uznając iż organy I jak i II instancji dokonały błędnej wykładni art. 10 usta.1a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86 poz.732 ze zmianami), co miało bezpośredni wpływ na treść zaskarżonej decyzji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu i instancji na podstawie art. 145 §1 pkt 1a w związku z art. 135p.p.s.a.