Uzasadnienie
II SA/Łd 2310/01
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. nr 142, poz. 950 ze zm.) po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek J. S. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] Nr [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich z tytułu utrwalania władzy ludowej. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż w toku postępowania weryfikacyjnego ustalono na podstawie akt sprawy, że wnioskodawca uzyskał uprawnienia kombatanckie w ZBoWiD wyłącznie z tytułu walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej na podstawie zaświadczenia WKU/S. z dnia [...] o udziale w walkach z reakcyjnym podziemiem podczas pełnienia służby w Wojsku Polskim, rozpoczętej 28 czerwca 1950 r. Z akt sprawy nie wynika, że podczas tej służby wnioskodawca brał udział w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 cytowanej ustawy.
W związku z tym Kierownik Urzędu stwierdził, ze J. S. uzyskał na mocy dotychczasowych przepisów uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". W myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy pozbawia się takie osoby uprawnień kombatanckich. Zgodnie z treścią powołanego przepisu Kierownik Urzędu nie jest obowiązany do wyjaśnienia czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i 4 tej ustawy. Stanowisko to znalazło potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego.
Ponadto powołano się na fakt, że w aktach kombatanckich byłego ZBoWiD wyżej wymieniony nie pisał o walce z UPA, natomiast wskazywał na swój udział w zwalczaniu ugrupowań "Żelaznego". Był to pseudonim E. T., dowódcy oddziału zbrojnego organizacji "Wolność i Niezawisłość".
Powyższą decyzję zaskarżył do Sądu J. S. wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, iż nieprawdą jest jakoby uprawnienia kombatanckie uzyskał wyłącznie z tytułu walk o utrwalanie władzy ludowej, gdyż w okresie służby w LWP brał udział w walkach z oddziałami UPA, co spowodowało przedłużenie służby zasadniczej z 24 do 29 miesięcy.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumenty tożsame z zawartymi w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Rolą sądu administracyjnego jest wyłącznie kontrola legalności zaskarżonych do niego aktów lub czynności. Ustawa z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz.U. z 1997 r. nr 142, poz. 950 z późn. zm.) w preambule określa, iż jest ona wyrazem szacunku rodaków dla kombatantów oraz osób będących ofiarami represji wojennych oraz okresu powojennego. Kombatantami, zgodnie z art. 1 ust. 1 tej ustawy są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej.
Przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 tej samej ustawy stanowi, iż pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Uprawnienia te zachowują jednak żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że skarżący otrzymał uprawnienia kombatanckie z tytułu walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej. Bezsporne jest też, że był żołnierzem z poboru, pełniącym służbę w Wojsku Polskim. Nie pełnił jej jednak w wyżej wskazanym okresie. Oznacza to, że skarżący otrzymał uprawnienia kombatanckie z tytułu walki o utrwalanie władzy ludowej, co zresztą było uzasadnieniem orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Weryfikacyjnej Zarządu Wojewódzkiego ZWoWiD w S. z dnia [...].
Skoro, więc skarżący nie pełnił służby z poboru w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do dnia 30 czerwca 1947 r. nie może zachować w świetle powołanego art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy uprawnień kombatanckich z samego tytułu "utrwalania władzy ludowej".
Jednak w art. 1 ust. 2 powołanej ustawy wyliczono rodzaje działalności uznawanej za działalność kombatancką. W art. 2 tej samej ustawy wyliczono rodzaje działalności uznawanych za równorzędne z działalnością kombatancką. W punkcie 6 art. 2 ust. 2 za działalność kombatancką uznano m.in. udział w walkach z oddziałami UPA w szeregach Wojska Polskiego. Skarżący podnosił w swym piśmie do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 18 kwietnia 2000 r. będącym reakcją na zawiadomienie o wszczęciu postępowania weryfikacyjnego, iż brał udział w walce z UPA. Co prawda w deklaracji członkowskiej ZBoWiD powoływał się na służbę w [...] Brygadzie KBW i Samodzielnym Batalionie Łączności, a we wspomnianym piśmie na służbę w "Pułku – Brygada KBW" oraz Samodzielnym Batalionie Łączności, tym nie mniej fakty te wymagały sprawdzenia w toku postępowania administracyjnego. Walka z UPA w jednostkach Wojska Polskiego jest bowiem stosownie do powołanego przepisu art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy -samodzielnym tytułem prawnym do uzyskania uprawnień kombatanckich.
Ani w deklaracji członkowskiej ZBoWiD, ani w życiorysie dołączonym do niej, skarżący nie wspominał o udziale w walkach z UPA, jednak już we wspominanym piśmie z 18 kwietnia 2000 r. powołał się na ten fakt. Obowiązkiem Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, co do okoliczności powołanych w piśmie z 18 kwietnia 2000 r. oraz we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – udziału skarżącego w walkach z UPA. W orzecznictwie sądowym dominuje stanowisko, podzielane przez skład orzekający w niniejszej sprawie, że wniosek wskazujący na zachowanie uprawnień kombatanckich z innych tytułów powinien być rozpoznany w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich - uchwała Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 marca 2002 r., OPS 13/01. ONSA 2002, z. 4, poz. 132. W aktach administracyjnych brak jest nawet drobnego śladu świadczącego o przeprowadzeniu w tym zakresie jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego.
Ze względu na fakt, że w okresie służby wojskowej skarżącego - w 1951 r. [...] Brygada KBW prowadziła walki z oddziałami UPA, co znajduje potwierdzenie w wykazie jednostek, które w latach powojennych zwalczały ugrupowania zbrojnego podziemia opracowanym przez Centralne Archiwum Wojskowe, uznać trzeba, iż organ administracji naruszył przepisy art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. nie przeprowadzając w sprawie w niezbędnym zakresie postępowania wyjaśniającego. Oparcie decyzji wyłącznie o akta b. ZBoWiD nie może być uznane za przeprowadzenie w niezbędnym zakresie postępowania wyjaśniającego w sposób wystarczający do podjęcia tak dotkliwej dla skarżącego decyzji jak pozbawienie go uprawnień kombatanckich.
Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271) orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74, poz. 368 z późn. zm.) w zw. z art 97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.