Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Nr [...] na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 2 i art. 4 ust. 1, 2, 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz.U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm.) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] Nr [...] o odmowie przyznania K.B. prawa do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej.
W sprawie ustalono, że K. B. złożył wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu pobytu na deportacji we Francji w miejscowości R. w okresie od maja 1944 roku do kwietnia 1946 roku.
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił wnioskodawcy uprawnienia do wyżej wymienionego świadczenia.
W uzasadnieniu organ administracji wyjaśnił, że wnioskodawca nie spełnia wymaganego przepisami warunku deportacji do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy.
Związek A złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy.
Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 31 § 1 i § 2 kpa dopuścił do udziału w postępowaniu Związek A. Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...].
W uzasadnieniu organ administracji wyjaśnił, że zgodnie z przedstawionymi dowodami skarżący przebywał, wraz z deportowanymi na roboty przymusowe rodzicami, w miejscowości R. w departamencie A. w okresie od 1 maja 1944 roku do kwietnia 1946 roku. Organ stwierdził, iż nie można zaliczyć stronie okresu deportacji po 15 września 1944r., gdyż praca po tej dacie nie stanowi już represji w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a w/w ustawy. Zajęcie bowiem departamentu A przez wojska alianckie według opracowania: "United States Army In World War II. Specjal Studies. Chronology 1941/1945" pod red. Mary H. Williams, Washington 1960. nastąpiło 15 września 1944r..
W związku z powyższym organ przyjął, że okres pobytu skarżącego na deportacji wynosił 4 miesiące i 15 dni (od 1 maja 1944r. do 15 września 1944r.).
Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł K. B. W uzasadnieniu opisał swoje przeżycia wojenne oraz żądał uchylenia zaskarżonej decyzji i zaliczenia okresu pobytu na deportacji do kwietnia 1946 roku.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponadto, stosownie do treści art. 134 § 1 tejże ustawy, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, ale nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Oznacza to, iż Sąd w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa zobowiązany jest wziąć pod uwagę to naruszenie z urzędu, niezależnie od treści zarzutów zawartych w skardze.
Rozpatrując przedmiotową skargę, w tak zakreślonej kognicji, Sąd doszedł do przekonania, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów proceduralnych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a nadto doprowadziło do naruszenia przepisów prawa materialnego, co w myśl wskazanego wyżej przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c wymienionej wyżej ustawy, skutkuje uchyleniem decyzji.
W niniejszej sprawie poza sporem jest, iż skarżący wraz z rodzicami i rodzeństwem został wywieziony na roboty przymusowe. Organ, odmawiając przyznania wnioskowanego przez skarżącego świadczenia, uznał że nie spełnia on ustawowego 6-miesięcznego okresu deportacji. Powołał się przy tym na opracowanie mówiące o wyzwoleniu departamentu A. Zdaniem Sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę, niedopuszczalne jest by organ czynił istotne dla sprawy ustalenia w oparciu o wskazane w uzasadnieniu decyzji opracowania, których kserokopii wraz z tłumaczeniem nie załącza do akt, a które nie należą do powszechnie dostępnych. Czyni to niemożliwym dokonanie oceny legalności zaskarżonej decyzji.
Ponadto, przyjęty przez organ okres wyzwolenia departamentu A nie przesądza o okresie wyzwolenia miejscowości R., do której deportowany był skarżący. Organ nie poczynił w tym zakresie żadnych ustaleń, czym naruszył art. od 7 do 10, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa.
Sąd wskazuje w tym miejscu, iż podziela pogląd zaprezentowany w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 1999r. sygn. III RN 158/98 (OSNP nr 3 z 2000r., poz. 86), w którym przyjęto, że pojęcie "deportacji" użyte w art. 2 pkt 2 lit. "a" wskazanej wyżej ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym (...) odnosi się wyłączenie do czasu trwania II wojny światowej na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych, a więc obejmuje okres od dnia 1 września 1939r. do dnia 8 maja 1945r. (ponownie przyjęto w nie publikowanym wyroku NSA z dnia 7 czerwca 2002r. sygn. II SA/Łd 535/00).
Z powyższego wynika, że tylko data 8 maja 1945r. może być pewną datą graniczną, do której deportacja do pracy przymusowej winna być uznana za spełniającą dyspozycję art. 2 pkt 2 lit. "a" w/w ustawy. W ocenie Sądu ustawodawca położył w tym przepisie nacisk na samo wywiezienie do pracy przymusowej, a więc okres przymusowego pozostawania poza miejscem zamieszkania. Nie można bowiem przyjąć, aby przed ostatecznym zakończeniem wojny istniały szanse i warunki na powrót z deportacji do Polski, skoro w dużej części Europy nadal trwały działania wojenne uniemożliwiające ten powrót, a ponadto nie można było przewidzieć, jak ostatecznie potoczą się losy wojny.
Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.
Z uwagi na brak przymiotu wykonalności zaskarżonej decyzji (odmowa przyznania uprawnienia do świadczenia) Sąd uznał wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 152 tej ustawy za bezprzedmiotowe.
W przedmiocie zwrotu kosztów sądowych Sąd wyrokował w oparciu o art. 200 powołanej ustawy. Stosownie bowiem do powołanego przepisu w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.