Uzasadnienie
II SA/Łd 282/23
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 26 października 2022 r. Prezydent Miasta Kutno orzekł o braku konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia polegającego na budowie zakładu przemysłowego przetwórstwa spożywczego firmy N. przy ul. [...] w K., na działkach nr ewid.: [...], [...], [...], [...], [...] obręb [...] S. Decyzja ta została doręczona w drodze obwieszczenia, które zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń oraz opublikowane w internetowym Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Miasta Kutno w dniu 28 października2022 r. W treści obwieszczenia organ I instancji zawarł pouczenie, iż stronom przysługuje odwołanie od decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach za pośrednictwem Prezydenta Miasta Kutno w terminie 14 dni od dnia kiedy ogłoszenie o wydaniu decyzji stanie się dokonane, tj. po upływie 14 dni od dnia publicznego ogłoszenia.
A.P. i D.P. odwołanie od wskazanej decyzji organu I instancji opatrzyli datą: "29.10.2022 r.", a z umieszczonej na tym odwołaniu prezentaty wynika, że odwołanie wpłynęło do Urzędu Miasta Kutno w dniu "07.11.2022 r.".
Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2022 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach, działając na podstawie art. 134 k.p.a., stwierdził niedopuszczalność odwołania.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że stosownie do art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie od decyzji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia jej doręczenia (uznania za doręczone), o czym organ I instancji prawidłowo pouczył strony w obwieszczeniu o wydaniu decyzji. Zgodnie z art. 57 § 1 k.p.a., jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie to nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. W myśl art. 49 § 2 zdanie drugie k.p.a. zawiadomienie o wydaniu decyzji w drodze publicznego obwieszczenia należy uznać za dokonane po upływie 14 dni od dnia jego wywieszenia na tablicy ogłoszeń lub dnia opublikowania w Internetowym Biuletynie Informacji Publicznej organu administracji. Stosownie do art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
Na podstawie danych wskazanych na wstępie wynikających z nadesłanych przez organ I instancji akt sprawy organ odwoławczy przyjął, że decyzja organu I instancji została doręczona A. i D.P. po upływie 14 dni od dnia publicznego ogłoszenia, tj. po upływie 14 dni od dnia 28.10.2022 r. czyli w dniu 14.11.2022 r. Zatem termin do wniesienia odwołania dla A.P. i D.P. rozpoczął bieg w dniu 15.11.2022 r. i zakończył w dniu 28.11.2022 r. Odwołanie A.P. i D.P. datowane przez nich na dzień "29.10.2022 r.", które wpłynęło do organu I instancji w dniu "07.11.2022 r." nie mieści się w przedziale czasowym służącym wskazanym stronom na dokonanie tej czynności, zatem nastąpiło z uchybieniem 14-dniowego ustawowego terminu.
Kolegium podkreśliło, że jednym z warunków skutecznego środka odwoławczego jest wniesienie go w przepisanym terminie. Strona nie może wnieść odwołania zarówno po upływie przysługującego jej terminu, jak i przed rozpoczęciem biegu terminu do jego wniesienia. Zgodnie z art. 110 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Dla skuteczności wniesionego odwołania istotne jest, aby zaskarżona decyzja weszła do obrotu i "znalazła się w posiadaniu" podmiotu uprawnionego do złożenia odwołania w momencie jego wnoszenia. O przedwcześnie wniesionym odwołaniu mówić można, gdy decyzja została zaskarżona przed jej doręczeniem czy ogłoszeniem stronie postępowania, która je wniosła. Wprawdzie przytoczony powyżej przepis art. 129 § 2 k.p.a. koncentruje się głównie na określeniu terminu końcowego do wniesienia odwołania, to jednak w zestawieniu z art. 110 k.p.a. określa także początek biegu terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia.
W przypadku, gdy tak jak w niniejszej sprawie, środek zaskarżenia został wniesiony przez dwie ze stron postępowania przedwcześnie, a więc zanim orzeczenie weszło do obrotu prawnego względem tych stron (zostało jej doręczone), to nie może on wywołać skutków prawnych względem osoby, która wniosła przedmiotowy środek zaskarżenia. Organ odwoławczy ma bowiem kompetencje do merytorycznego rozpoznania sprawy tylko wówczas, gdy odwołanie zostanie wniesione skutecznie. Rozpoznanie przedwczesnego odwołania skutkowałoby tym, że rozstrzygnięcie w tym zakresie byłoby dotknięte wadą nieważności - rażącym naruszeniem prawa określonym w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wyprzedzające dokonanie czynności procesowej nie jest zatem dopuszczalne (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 24.06.2021 r. sygn. akt III SA/Po 562/21). W niniejszej sprawie termin do wniesienia odwołania przez A.P. i D.P. rozpoczął się dopiero z momentem prawnie skutecznego doręczenia im ww. decyzji organu I instancji, tj. z dniem 15.11.2022 r. i zakończył w dniu 28.11.2022 r. Wniesienie przez nich odwołania już w dniu 29.10.2022 r. czy nawet w dniu 07.11.2022 r. nie mogło odnieść skutku procesowego.
W przypadku przedwczesności odwołania z uwagi na nierozpoczęcie biegu terminu do jego wniesienia prawidłowym rozstrzygnięciem jest stwierdzenie niedopuszczalności odwołania na podstawie art. 134 k.p.a.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A.P. i D.P. podnieśli m.in., że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach nie zbadało rzetelnie sprawy, nie pochyliło się nad nią odpowiednio, ograniczyło się do stwierdzenia nieprawdy, pomylenia istotnych dla naszej sprawy dat. cytat SKO: " iż decyzja I organu doręczona została nam w drodze obwieszczenia, które zostało wywieszone w tablicy ogłoszeń oraz opublikowane w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Miasta Kutno w dn. 28.10.2022 r."
Skarżący wskazali, że "SKO w uzasadnieniu w pierwszym zdaniu wskazuje błędną datę 26.10.2022 r. pisma OŚ.6220.3.2021.DP.24, prawidłowy rok tego pisma to 26.10.2021.r według SKO w/w decyzja została zmieszczona w BIP czyli rok po jej ogłoszeniu i uchwaleniu - pomylenie tak istotnych dat budzi spore wątpliwości działania komisji SKO w Skierniewicach. PUBLICZNE OGŁOSZENIE NIE MOGŁO BYĆ 28.10.2022 r. (DECYZJA o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia OŚ.6220.3.2121.DP.24 z dnia 26.10.2021 (w załączeniu Decyzja jest z 2021 r.). Rozpatrujący sprawę skład orzekający SKO stwierdził: "odwołanie od decyzji wnosi się w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia (uznania za doręczone) - pytamy się od czego mieliśmy się odwołać skoro o niczym nie wiedzieliśmy? mieliśmy odwołać się od własnego odwołania? Publiczne obwieszczenia stawiają obywatela na przegranej pozycji. Nikt nie chodzi codziennie do Urzędu Miasta sprawdzać ogłoszenia, postanowienia, obwieszczenia itp. nie monitoruje na bieżąco Biuletynu Informacji Publicznej - o tak istotnych przedsięwzięciach dla życia pobliskich mieszkańców, kwestiach jak budowa potężnej firmy w bezpośrednim naszym sąsiedztwie należy informować pisemnie - jesteśmy osobami poszkodowanymi.
Nikt nas nie poinformował o planowanej inwestycji nie mogliśmy w terminie wnieść żadnych uwag dotyczących inwestycji. Pragniemy poinformować Wysoki Sąd, iż nikt nas nie informował o rozpoczęciu inwestycji. Wysoki Sądzie w październiku 2022 r w bezpośrednim sąsiedztwie naszej posesji rozpoczęto budowę potężnego zakładu produkcyjnego, wbito pierwszy pal pod budowę i od tego momentu sami zaczęliśmy szukać informacji na temat tego co się dzieje tuż pod naszym oknami (wcześniej jeździły koparki, łudki wywoziły ziemię, dysponujemy zdjęciami i nagraniami z monitoringu do wglądu). Działka inwestycyjna firmy N. jest po drugiej stronie drogi ul. [...] obok naszego domu zaś potężny budynek produkcyjny powstaje w odległości ok 200 m. To będzie kolejna uciążliwa firma w okolicy naszego domu".
W odpowiedzi na skargę Samorządowe kolegium Odwoławcze w Skierniewicach wniosło o jej oddalenie. Organ odwoławczy przyznał jednak, że Kolegium pomyliło datę ww. decyzji organu I instancji znak: OŚ.6220.3.2021.DP.24 wskazując: dzień: "26.10.2022 r.", podczas gdy prawidłową datą jest dzień: "26.10.2021 r.". Kolegium wyjaśniło, iż Wskazana decyzja została doręczona A.P. i D.P. w drodze obwieszczenia, które zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń Urzędu Miasta Kutno oraz opublikowane w internetowym Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Miasta Kutno w dniu: "28.10.2021 r.", a nie jak błędnie wskazało Kolegium w dniu: "28.10.2022 r.". Powyższe okoliczności powodują, iż argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonego postanowieniu jest nietrafna.
Nie zmienia to jednak faktu, że w treści ww. obwieszczenia organ I instancji zawarł pouczenie, iż stronom przysługuje odwołanie od decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach za pośrednictwem Prezydenta Miasta Kutno w terminie 14 dni od dnia, kiedy ogłoszenie o wydaniu decyzji stanie się dokonane, tj. po upływie 14 dni od dnia publicznego ogłoszenia. Publiczne ogłoszenie ww. decyzji w dniu 28.10.2021 r. skutkowało uznaniem jej za doręczoną m.in. A.P. i D.P. w dniu 12.11.2021 r. Zatem termin do wniesienia odwołania upływał dla tych stron z dniem 26.11.2021 r. (piątek). Po wskazanej dacie decyzja stała się ostateczna dla A.P. i D.P. oraz dla tych wszystkich stron postępowania, którym decyzja została doręczona w drodze publicznego ogłoszenia i nie wniosły one odwołania. Jeszcze wcześniej decyzja stała się ostateczna dla wnioskodawcy, któremu doręczono decyzję indywidualnie. Wniesienie przez A.P. i D.P. odwołania od decyzji ostatecznej dla wszystkich stron postępowania, które wpłynęło do Wojewody Łódzkiego w dniu 07.11.2022 r. również jest niedopuszczalne.
Z przedłożonych akt organu I instancji wynika, że w opisywanej sprawie wszczętej w dniu 22.03.2021 r. i zakończonej ww. decyzją organu I instancji występowało 13 stron postępowania. Zgodnie z art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2022 r. poz. 1029 ze zm.) jeżeli liczba stron postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach lub innego postępowania dotyczącego tej decyzji przekracza 10, stosuje się art. 49 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Natomiast w myśl art. 49 § 1 Kpa, jeżeli przepis szczególny tak stanowi, zawiadomienie stron o decyzjach i innych czynnościach organu administracji publicznej może nastąpić w formie publicznego obwieszczenia, w innej formie publicznego ogłoszenia zwyczajowo przyjętej w danej miejscowości lub przez udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej właściwego organu administracji publicznej. W świetle przytoczonych uregulowań prawnych organ I instancji nie naruszył prawa doręczając decyzję właścicielom sąsiednich nieruchomości w drodze publicznego ogłoszenia na tablicy ogłoszeń urzędu oraz na internetowej stronie urzędu - BIP.
W kolejnych pismach procesowych skarżący wskazywali na okoliczności związane z powstawaniem uciążliwych obiektów przemysłowych, a także podnosili merytoryczne zarzuty dotyczące środowiskowych uwarunkowań inwestycji.
Uczestnik postępowania N. sp. z o.o. z siedzibą we Wrocławiu wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Skarga podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W zakresie swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.
W wyniku takiej kontroli decyzja (postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 - dalej p.p.s.a.).
Dokonując kontroli Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, powinien jednak rozstrzygać w granicach danej sprawy, co wynika wprost z treści art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie Sąd, dokonując - w zakreślonych wyżej granicach -kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie stało się postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 29 grudnia 2022 r. stwierdzające niedopuszczalność odwołania skarżących od decyzji Prezydenta Miasta Kutno z dnia 26 października 2021 r. o braku konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia polegającego na budowie zakładu przemysłowego przetwórstwa spożywczego firmy N. przy ul. [...] w K., na działkach nr ewid.: 40/1, 41/1, 42/3, 43/1, 44/1 obręb 3 Sklęczki.
Jak wynika z treści zaskarżonego postanowienia Kolegium stwierdziło niedopuszczalność odwołania na podstawie art. 134 k.p.a., uznając, że odwołanie zostało wniesione przedwcześnie.
Dopiero w odpowiedzi na skargę Kolegium wskazało, że w wyniku omyłkowego przyjęcia błędnej daty zarówno wydania decyzji przez organ I instancji, jak i daty dokonywania obwieszczenia i uznania za doręczoną, stwierdzono, że wniesione odwołanie jest przedwczesne, mimo że de facto było spóźnione, a więc zostało wniesione z uchybieniem terminu. Nie ulega zatem wątpliwości, że jako takie nie podlegało merytorycznemu rozpatrzeniu w instancyjnym toku kontroli.
Należy zauważyć, że art. 134 k.p.a. stanowi podstawę do stwierdzenia przez organ odwoławczy nie tylko niedopuszczalności odwołania, ale również stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
Należy podzielić stanowisko Kolegium, że zaistniała omyłka nie powoduje, że odwołanie może zostać rozpatrzone. Trafnie organ odwoławczy wyjaśnił, że w treści obwieszczenia organ I instancji zawarł pouczenie, iż stronom przysługuje odwołanie od decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach za pośrednictwem Prezydenta Miasta Kutno w terminie 14 dni od dnia, kiedy ogłoszenie o wydaniu decyzji stanie się dokonane, tj. po upływie 14 dni od dnia publicznego ogłoszenia. Publiczne ogłoszenie ww. decyzji w dniu 28.10.2021 r. skutkowało uznaniem jej za doręczoną m.in. A.P. i D.P. w dniu 12.11.2021 r. Zatem termin do wniesienia odwołania upływał dla tych stron z dniem 26.11.2021 r. (piątek). Po wskazanej dacie decyzja stała się ostateczna dla A.P. i D.P. oraz dla tych wszystkich stron postępowania, którym decyzja została doręczona w drodze publicznego ogłoszenia i nie wniosły one odwołania.
Jeszcze wcześniej decyzja stała się ostateczna dla wnioskodawcy, któremu doręczono decyzję indywidualnie. Wniesienie przez A.P. i D.P. odwołania od decyzji ostatecznej dla wszystkich stron postępowania, które wpłynęło do Wojewody Łódzkiego w dniu 07.11.2022 r. również jest niedopuszczalne.
Z przedłożonych akt organu I instancji wynika, że w opisywanej sprawie wszczętej w dniu 22.03.2021 r. i zakończonej ww. decyzją organu I instancji występowało 13 stron postępowania. Zgodnie z art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2022 r. poz. 1029 ze zm.), jeżeli liczba stron postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach lub innego postępowania dotyczącego tej decyzji przekracza 10, stosuje się art. 49 k.p.a. Natomiast w myśl art. 49 § 1 k.p.a., jeżeli przepis szczególny tak stanowi, zawiadomienie stron o decyzjach i innych czynnościach organu administracji publicznej może nastąpić w formie publicznego obwieszczenia, w innej formie publicznego ogłoszenia zwyczajowo przyjętej w danej miejscowości lub przez udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej właściwego organu administracji publicznej.
W świetle przytoczonych uregulowań prawnych organ I instancji nie naruszył prawa doręczając decyzję właścicielom sąsiednich nieruchomości w drodze publicznego ogłoszenia na tablicy ogłoszeń urzędu oraz na internetowej stronie urzędu - BIP.
Podkreślenia wymaga, że w rozpoznawanej sprawie Sąd był zobowiązany i uprawniony jedynie do oceny, czy istotnie odwołanie od decyzji zostało wniesione z uchybieniem terminu. Pismo skarżących z dnia 29 października 2022 r. zatytułowane zostało "odwołanie" i skarżący wyraźnie wskazali, że "składają odwołanie na decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia". Skoro jak wynika z akt sprawy odwołanie zostało wniesione po upływie niemal roku od dokonania obwieszczenia, zatem nie budzi wątpliwości, że nie mogło podlegać rozpatrzeniu i zastosowanie winien znaleźć art. 134 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w wyroku.
k.ż.