Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodziz 28 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 29/20

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.), powoływanej dalej jako: "k.p.a.", umorzyło postępowanie odwoławcze.

Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...] r., znak: [...], Wójt Gminy B. zezwolił W. J., działającej przez pełnomocnika, na usunięcie 6 szt. drzew gatunku brzoza brodawkowata o obwodach pni: 180 cm, 180 cm, 165 cm, 134 cm, 190 cm, 190 cm, znajdujących się na działce wnioskodawcy nr ew. 576/6 w miejscowości D. Powyższa decyzja została doręczona przez organ I instancji B. K., L.L. i J.L. w dniu 27 grudnia 2018 r.. Odwołania od tej decyzji złożyli B. K., L. L. i J. L. Następnie w dniu 17 stycznia 2019 r. ww. decyzję z dnia [...] r., znak: [...], odebrał pełnomocnik B.K., L. L. i J. L. w osobie adwokat M. K. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. stwierdziło niedopuszczalność odwołania B.K., L. L., J. L., wskazując m.in. że ww. nie są stronami postępowania dotyczącego wycinki drzewa.

Z kolei w dniu 31 stycznia 2019 r. pełnomocnik wyżej wskazanych osób adwokat M. K. nadała w imieniu swoich mocodawców odwołanie, które zostało doręczone Kolegium w dniu 22 lutego 2019 r. Postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r., nr [...], Kolegium stwierdziło niedopuszczalność odwołania B. K., L.L i J.L.

Na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyły strony postępowania, zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy.

Wyrokiem z dnia 18 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 332/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżone postanowienie z dnia [...] r., nr [...], a także postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r., nr [...].

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. wydaną w wyniku ponownego rozpoznania sprawy po ww. wyroku WSA w Łodzi z dnia 18 lipca 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. umorzyło postępowanie odwoławcze z odwołań B. K., L. L. i J.L. od decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] r.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że jest zobligowane uwzględnić wskazania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zawarte w wyroku z dnia 18 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 332/19. W wyroku tym Sąd wskazał, że stwierdzenie niedopuszczalności odwołania z przyczyn podmiotowych przez organ odwoławczy w formie postanowienia w myśl art. 134 k.p.a. jest uzasadnione w przypadku, gdy z treści złożonego odwołania wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że wnoszący odwołanie nie ma w sprawie interesu prawnego. Zdaniem Sądu, o oczywistym braku legitymacji wnoszącego odwołanie można jednak mówić tylko wówczas, gdy ustalenie takie ma obiektywny wymiar i nie wiąże się z potrzebą oceny interesu prawnego. W orzecznictwie przyjmuje się, że w przypadku, gdy podmiot wnoszący odwołanie twierdzi, że zaskarżona decyzja dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązków, organ odwoławczy jest zobowiązany rozpoznać odwołanie.

Dla skutecznego wniesienia odwołania wystarczające jest zatem subiektywne przekonanie podmiotu, że decyzja organu pierwszej instancji dotyczy jego praw lub obowiązków (por. wyrok NSA z dnia 27 maja 2011 r., sygn. II OSK 938/10 dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, tym bardziej zdaje się być to wskazane gdy, tak jak w okolicznościach przedmiotowej sprawy, dotyczy osób których udział w postępowaniu nie był wcześniej kwestionowany. Twierdzenie podmiotu wnoszącego odwołanie o posiadaniu przymiotu strony opartego na obowiązującej normie prawnej może zostać zweryfikowane jedynie po przeprowadzeniu postępowania, w którym organ obowiązany jest zbadać, czy istotnie podmiot wywodzi swój interes prawny lub obowiązek z obowiązującego przepisu prawa materialnego (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, LexisNexis, Wyd. 8, s. 243; uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 1999 r., OPS 16/98 - ONSA 1999/4/119; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 11 września 1997 r. sygn. akt II SA/Gd 538/96 - LEX nr 44192; z dnia 11 grudnia 2007 r., sygn. akt U OSK 1661/06 - LEX nr 425381, z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 316/08 - CBOSA).

Stąd też po weryfikacji odwołania, wobec stwierdzenia, że osoba wnosząca odwołanie nie posiada w sprawie interesu prawnego lub obowiązku, organ powinien wydać decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego (art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.). Przepis art. 134 k.p.a. nie może więc stanowić podstawy do rozstrzygnięcia, że odwołujący się nie jest stroną postępowania administracyjnego (zob. G. Łaszczyca, Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, LEX/el. 2016, komentarz do art. 134 kp.a), gdyż weryfikacja legitymacji procesowej podmiotu wnoszącego odwołanie podlega merytorycznemu badaniu w toku postępowania odwoławczego (por. wyrok NSA z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. akt II OSK 484/15, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 24 kwietnia 2019 r., sygn. akt 1404/18 - https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu, niespornym jest, jak się wydaje w przedmiotowej sprawie, że decyzja pierwszoinstancyjna we wskazanych wyżej terminach wadliwie została doręczona B. K. L. L., J.L., skoro ustanowili oni pełnomocnika w toku postępowania, a także prawidłowo ich pełnomocnikowi.

Z akt sprawy wynika również, że wskazane osoby brały udział w postępowaniu przed organem I instancji. Oczywiście samo doręczenie decyzji nie kreuje po stronie podmiotu, któremu doręczenia dokonano, statusu strony postępowania. W praktyce bowiem, organy administracji doręczają decyzję także podmiotom zainteresowanym rozstrzygnięciem, jakie w danej sprawie zapadło, które jednak statusu strony postępowania nie posiadają. Niemniej w okolicznościach przedmiotowej sprawy zważywszy, że skarżący brali udział w postępowaniu, istniejący spór i podnoszone przez strony okoliczności, kwestia interesu prawnego skarżących nie była wcale oczywista i wymagała od organu odwoławczego przeprowadzenia w tej mierze stosownych badań i ustaleń (chociażby w zakresie badania zapisów księgi wieczystej).

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy (przy przyjęciu, że odwołanie pełnomocnika skarżących zostało skutecznie wniesione), kwestia badania statusu skarżących jako stron przedmiotowego postępowania, przy uznaniu organu odwoławczego, że status ten im nie przysługuje, może zakończyć się decyzją o umorzeniu postępowania odwoławczego na mocy art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., a nie postanowieniem o niedopuszczalności odwołania wydanym na mocy art. 134 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe wskazania Kolegium stwierdziło, iż postępowanie odwoławcze wszczęte z odwołania B. K., L. L. i J.L. należało umorzyć. Motywując zajęte stanowisko Kolegium, odwołując się przy tym do treści art. 127 § 1 k.p.a., wskazało, że legitymację do wniesienia odwołania ma strona, a więc podmiot spełniający przesłanki określone przez ustawodawcę w art. 28, 29, 30 k.p.a. Definicję legalną strony ustawodawca zawarł w art. 28 k.p.a. Najistotniejszym zaś elementem tej definicji, która pozwala spośród uczestników postępowania administracyjnego wyróżnić podmioty będące jego stronami, jest pojęcie interesu prawnego. Kolegium wywiodło przy tym, że pojęcie to zostało zdefiniowane w wyroku NSA z dnia 22 lutego 1984 r., sygn. akt I SA 1748/83, Orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu administracyjnego, Kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 1994, s. 109).

Jednocześnie Kolegium powołało się na art. 61 § 1 i 3 k.p.a., wskazując, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, a datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Kolegium stwierdziło przy tym, że z treści przytoczonych przepisów wynika, iż żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego powinno pochodzić od strony. Organ administracji jest zobowiązany do zbadania, czy żądanie pochodzi od podmiotu, który posiada przymiot strony. Art. 61 k.p.a. wyznacza bowiem granice skargowości, co oznacza, że wszczęcie postępowania może nastąpić tylko z inicjatywy osoby, która ma legitymację procesową w rozumieniu art.28 k.p.a.

W ocenie Kolegium, B. K., L. L. i J. L. bezspornie nie posiadają interesu prawnego (nie są osobami, które mogą wnioskować o zezwolenie na usunięcie przedmiotowych drzew) w sprawie zezwolenia na usunięcie 6 szt. drzew gatunku brzoza brodawkowata o obwodach pni: 180 cm, 180 cm, 165 cm, 134 cm, 190 cm, 190 cm, znajdujących się na działce wnioskodawcy nr ew. 576/6 w miejscowości D. Zgodnie bowiem z art.83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek:

1. 1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości;
2. 2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r. poz. 1025 i 1104), jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń.

Biorąc pod uwagę powyższe, w konkluzji Kolegium stwierdziło, że B.K., L. L. i J.L. nie mogli wystąpić o wycięcie drzew i nie są stronami postępowania w przedmiocie wycięcia drzew. Z akt sprawy wynika, że właścicielem nieruchomości, na której znajdują się drzewa do usunięcia, jest W. J. Z księgi wieczystej [...] na dzień orzekania przez Kolegium wynika bowiem, że właścicielką działki 576/6 jest

W. J. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wnieśli B. K., J. L. i L.L., reprezentowani przez pełnomocnika w osobie adwokata.

Zaskarżonej decyzji pełnomocnik skarżących zarzuciła naruszenie:

1. 1. przepisów prawa materialnego, tj.
2. - art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn. Dz.U. z 2018, poz. 1614) poprzez jego błędną wykładnię skutkującą uznaniem, że

J. i L.L. oraz B. K. nie mają przymiotu strony postępowania administracyjnego o wycinkę drzew,

1. - art. 154 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz.U. z 2019r., poz. 1145) poprzez jego niezastosowanie skutkujące uznaniem, że w przypadku drzew rosnących na granicy działek właściciele jednej z działek nie mają przymiotu strony postępowania administracyjnego o wycinkę drzew,
2. 2. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
3. - art. 138 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a. w związku z art. 61 § 1 i 2 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. uznanie, że J. i L. L. oraz B. K. nie mają przymiotu strony postępowania administracyjnego o wycinkę drzew.

W związku z powyższym pełnomocnik skarżących wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie w całości decyzji organu I instancji, tj. decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] r., znak: [...] i zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych.

Jednocześnie pełnomocnik skarżących wniosła o:

1. - załączenie do akt niniejszej sprawy: akt postępowania administracyjnego prowadzonego przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego o sygn. [...] w przedmiocie weryfikacji z urzędu granic w obrębie D., gmina B.,
2. - akt postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy działkami J. i L. L. i W.J. toczącej się przed Sądem Rejonowym w B., [...] Wydział Cywilny, sygn. [...],
3. - akt postępowania wznowieniowego toczącego się przed Sądem Okręgowym w Ł., [...] Wydział Cywilny Odwoławczy, sygn. [...],
4. - akt postępowania Sądu Najwyższego, Izba Cywilna, sygn. [...], w przedmiocie odmowy dopuszczenia B.K. do udziału w sprawie skargi o wznowienie postępowania rozgraniczeniowego z uwagi na fakt, iż zdaniem Sądu Najwyższego żaden punkt graniczny ustalony w tym postępowaniu nie określał ani nie wyznaczał przebiegu granicy działki B. K. i W.J.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniosła, że zarówno organ odwoławczy, jak wcześniej organ I instancji, zignorował fakt, że jedno z drzew przeznaczonych do wycinki znajdowało się w granicy działki J. i L. L. i W.J. W takiej sytuacji, w ocenie skarżących, J. i L. L. przysługiwał przymiot strony postępowania administracyjnego. Krąg stron postępowania zainicjowanego wnioskiem o administracyjne zezwolenie na usunięcie drzew wyznacza treść przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Zdaniem pełnomocnik skarżących, w odniesieniu do drzew rosnących wzdłuż granicy nieruchomości, co do których nie ma pewności, czyją stanowią własność, stronami postępowania o zezwolenie na ich wycięcie powinni być właściciele (posiadacze) obu nieruchomości. Z mocy art. 154 § 1 kodeksu cywilnego domniemywa się bowiem, że drzewa i krzewy znajdujące się na granicy nieruchomości służą do wspólnego użytku sąsiadów (tak: WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 27 maja 2014 r., sygn. II SA/Bk 45/14). Tym samym w ocenie skarżących, zostali błędnie pozbawieni przymiotu strony w postępowaniu o zezwolenie na wycinkę drzew.

Z kolei w przypadku B.K., zdaniem pełnomocnik skarżących, mamy do czynienia z nieustaloną granicą, przy czym drzewa przeznaczone do wycinki znajdowały się na spornym terenie. Na skutek błędu w ewidencji gruntów w sposób nieuprawniony poprowadzono granicę pomiędzy działkami B.K. i W.J. linią prostą na wysokości ustalonej sądownie granicy pomiędzy działkami Państwa L. i W.J. Niemniej przeprowadzenie wskazanej granicy w ewidencji gruntów w linii prostej było całkowicie nieuprawnione. Nadto pełnomocnik podniosła, że B. K. nie była stroną postępowania o rozgraniczenie toczącego się między Państwem L. W.J. Kwestia przebiegu granicy pomiędzy działką B. K. oraz działką W. J. nigdy nie była przedmiotem merytorycznego rozstrzygnięcia żadnego sądu, czy tez organu administracji publicznej (postępowanie o rozgraniczenie dotyczyło jedynie działek L. i W.J.). Pełnomocnik dodała, że zainicjowane zostało jednak postępowanie administracyjne mające na celu weryfikację mapy ewidencyjnej celem sprawdzenia prawidłowości przebiegu granic w obrębie D., gmina B. W związku z powyższym B. K. została błędnie pozbawiona przymiotu strony w postępowaniu o zezwolenie na wycinkę drzew.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 28 lipca 2020 r. skarżący poparł skargę i oświadczył, że na działce nr 576/6 wskazanej w decyzji, w jego ocenie, nigdy nie było drzew. Do decyzji organu I instancji załączono mapę, która nie jest mapą z linią dzielącą nieruchomości Państwa L. i Pani K. z nieruchomością Pani J. Jego zdaniem, pięć brzóz zostało wyciętych z terenu działki 578 do niego należącej. Natomiast skarżąca popierając skargę oświadczyła, że jedna brzoza została wycięta z terenu działki 579 do niej należącej.

Postanowieniem z dnia 28 lipca 2020 r. Sąd oddalił wnioski dowodowe skarżących zawarte w skardze jako niespełniające przesłanek określonych w art. 106 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje

Skarga podlega uwzględnieniu.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. o umorzeniu postępowania odwoławczego wszczętego odwołaniami skarżących od decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] r. zezwalającej W.J. na usunięcie 6 sztuk drzew gatunku brzoza brodawkowata o obwodach pni: 180 cm, 180 cm, 165 cm, 134 cm, 190 cm, 190 cm, znajdujących się – jak wskazał organ - na działce wnioskodawcy nr ew. 576/6 w miejscowości D. Spór prawny zainicjowany wniesieniem tej skargi sprawdza się zaś do kwestii prawidłowości umorzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. postępowania odwoławczego wszczętego powyższymi odwołaniami skarżących od wskazanej decyzji organu pierwszej instancji.

Zdaniem skarżących, w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z dnia [...] r. doszło do wadliwego stwierdzenia, iż skarżącym nie przysługiwał status strony postępowania w sprawie zezwolenia na wycinkę drzew w związku z nieprawidłowym ustaleniem, iż wskazane wyżej drzewa znajdują się na działce nr ew. 576/6 należącej do wnioskodawcy – W. J. Drzewa te (pięć sztuk) – jak wskazali skarżący na rozprawie - wycięto bowiem z terenu działki nr 578 i jedną brzozę z terenu działki 579, a więc działek stanowiących ich własność, a na działce nr 576/6, wskazanej w decyzji, nigdy nie było drzew.

Z kolei w ocenie Kolegium, w świetle art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody skarżącym nie przysługuje status strony w postępowaniu zakończonym wydaniem ww. decyzji z dnia [...] r., albowiem nie byli uprawnieni do wystąpienia o wycięcie drzew, gdyż nie są właścicielami nieruchomości, na której nie znajdują się drzewa do usunięcia.

Zmierzając do rozstrzygnięcia tak kształtującego się sporu prawnego między stronami przede wszystkim należy wskazać, że Kolegium jako podstawę swej decyzji wskazało przepis art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze. Na tle powołanego przepisu w literaturze przedmiotu i orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, że tego rodzaju rozstrzygnięcie zapada, gdy organ odwoławczy ustali, iż postępowanie odwoławcze jest bezprzedmiotowe, a sytuacja ta wystąpi m. in. wówczas, gdy odwołanie zostanie wniesione przez podmiot niebędący stroną (zob. np. W. Chróścielewski, J. P. Tarno, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2016, s. 179, R. Hauser, W. Piątek, A. Skoczylas [w:] K. Celińska-Grzegorczyk, R. Hauser, W. Piątek, W. Sawczyn, A. Skoczylas, Postępowanie administracyjne, sądowoadministracyje i egzekucyjne, Warszawa 2013, s. 103, a także wyrok NSA z dnia 5 lipca 2006 r., II OSK 942/05, ONSAiWSA 2007, nr 2, poz. 50, dostępny pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jednocześnie należy zauważyć, że wyrokiem z dnia 18 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 332/19, WSA w Łodzi uchylił wcześniejsze postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. o niedopuszczalności odwołania skarżących. W rozważanym aspekcie należy podkreślić, że w uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, że w okolicznościach niniejszej sprawy (przy przyjęciu, że odwołanie pełnomocnika skarżących zostało skutecznie wniesione), kwestia badania statusu skarżących jako stron przedmiotowego postępowania, przy uznaniu organu odwoławczego, że status ten im nie przysługuje, może zakończyć się decyzją o umorzeniu postępowania odwoławczego na mocy art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., a nie postanowieniem o niedopuszczalności odwołania wydanym na mocy art. 134 k.p.a. Oczywiście pozostaje kwestia właściwego zakwalifikowania odwołania złożonego osobiście przez skarżących. W sytuacji uznania, że doręczenie decyzji organu I instancji stronie było nieprawidłowe i nie mogło skutecznie rozpocząć biegu terminu do wniesienia odwołania, to sytuację tę wiązać należałoby z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania, nie zaś z jego niedopuszczalnością, choć jest to ta sama podstawa prawna. Powyższe wskazania i ocena Sądu, stosownie do art. 153 p.p.s.a., były wiążace dla Kolegium w sprawie zakończonej kontrolowaną aktualnie przez Sąd decyzją.

W świetle powyższego podstawową kwestią, która wymagała wnikliwego przeanalizowania w przedmiotowej sprawie, jest zatem okoliczność, czy skarżącym przysługuje przymiot strony w postępowaniu dotyczącym zezwolenia na usunięcia przedmiotowych drzew. Nie ulega przy tym wątpliwości, że krąg stron postępowania w przedmiotowej sprawie powinien zostać ustalony na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn. Dz.U. z 2018, poz. 1614), powoływanej także jako: "ustawa o ochronie przyrody", zgodnie z którym usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek: 1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości;

2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145 i 1495), zwanej dalej "Kodeksem cywilnym" - jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń.

Jak ustaliło Kolegium, skarżący są właścicielami nieruchomości sąsiadujących z działką o nr ew. 576/6 objętej wnioskiem o zezwolenie na wycinkę drzew. Zgodnie z poglądem prezentowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych stroną postępowania w tego rodzaju postępowaniach nie jest właściciel nieruchomości sąsiedniej (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 29 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 343/13, zob. także wyrok NSA z dnia 17 października 2019 r., sygn. akt II OSK 2442/18). Sąd w składzie niniejszym w pełni ten pogląd podziela.

W rozpoznawanej sprawie właściwe ustalenie stron postępowania w rozpoznawanej sprawie w kontekście zaprezentowanego stanowiska orzecznictwa, u którego podstaw spoczywa norma art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, wiąże się jednak z niebudzącym wątpliwości ustaleniem przebiegu granic pomiędzy działką stanowiącą własność L.L. i J. L. a działką będącą własnością W. J. oraz pomiędzy działką stanowiącą własność B. K. a działką W.J. Istotne jest przy tym ustalenie, gdzie rosną (względnie rosły) przedmiotowe drzewa objęte zezwoleniem na wycinkę. Kwestie te nie zostały należycie wyjaśnione, uzasadnienie zaskarżonej decyzji ograniczono do lapidarnego stwierdzenia, że drzewa znajdują się na działce należącej do wnioskodawcy, co wobec złożonych na rozprawie oświadczeń skarżących, że drzewa wycięto z nieruchomości do nich należących, budzi uzasadnione wątpliwości w zakresie prawidłowości ustaleń organu odwoławczego.

Uchybienia w tym zakresie w dalszej konsekwencji rzutują zaś na prawidłowość ustaleń w kwestii posiadania przez skarżących interesu prawnego (legitymacji strony postępowania). Wątpliwości budzi przy tym kwestia usytuowania drzew w granicy nieruchomości stanowiących własność L. L. i J.L. oraz W. J., na którą trafnie uwagę zwróciła pełnomocnik skarżących. W rozważanym kontekście zauważyć należy, że przebieg ww. granic nie jest jasny, na co także trafnie uwagę zwróciła pełnomocnik skarżących, wskazując, że zostało zainicjowane postępowanie mające na celu weryfikację mapy ewidencyjnej celem sprawdzenia przebiegu granic w obrębie D., gmina B. Niewątpliwie wyniki tego postępowania mają znaczenie dla weryfikacji dokonanych przez organ kluczowych ustaleń dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Powyższe uchybienia w zakresie poczynionych ustaleń w kwestii braku posiadania interesu prawnego przez skarżących prowadzą do stwierdzenia, iż w sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co skutkowało również naruszeniem wymogów art. 107 § 3 k.p.a. Uwagę zwraca przy tym fakt, iż Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w żadnej mierze nie odniosło się do kwestii udziału skarżących w charakterze stron w postępowaniu przed organem pierwszej instancji i korzystania przez nich z uprawnień procesowych wraz z doręczeniem ich pełnomocnikowi decyzji pierwszoinstancyjnej.

W tej sytuacji przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ustalenia dotyczące braku posiadania przez skarzących przymiotu strony postępowania należało uznać za zdecydowanie niewystarczające i dokonane z naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w tym zwłaszcza art. 7 i 8 k.p.a. Podkreślić należy, że w świetle art. 7 k.p.a. ustaleń tych organ powinien dokonywać z uwzględnieniem obowiązków płynących z tej regulacji, polegających na podejmowaniu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

Ponadto obowiązkiem organu jest tak prowadzić postępowanie, by pogłębiać zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Pogłębianiu zaś tego zaufania z pewnością nie sprzyja praktyka organów orzekających w sprawie, pośród których organ pierwszej instancji przyznaje skarżącym status stron postępowania i doręcza ich pełnomocnikowi decyzję kończącą postępowanie, a organ odwoławczy stausu tego ich pozbawia i jedynie w lapidarny sposób odnosi się do owej kluczowej dla rozstrzygnięcia kwestii w uzasadnieniu swej decyzji.

Jednocześnie za zasadny uznać należy zarzut podniesiony w skardze, iż w sytuacji gdy drzewa rosną wzdłuż granicy nieruchomości, co do których nie ma pewności, czyją stanowią własność, za strony postępowania o zezwolenie na ich wycięcie powinni być uznani właściciele (posiadacze) obu nieruchomości. Z mocy art. 154 §. 1 kodeksu cywilnego domniemywa się bowiem, że drzewa i krzewy znajdujące się na granicy nieruchomości służą do wspólnego użytku sąsiadów. Powyższy pogląd zaprezentowany został w wyroku WSA w Białymstoku z dnia 27 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 45/14. Sąd w niniejszym składzie orzekającym w pełni podziela powyższy pogląd na gruncie przedmiotowej sprawy.

Mając powyższe na uwadze należy wskazać, iż w kontrolowanej sprawie ustalenia wymaga, czy przedmiotowe drzewa znajdują się w granicy z działkami wskazanymi powyżej, ponieważ ma to znaczenia dla prawidłowego ustalenia przymiotu strony skarżących. Dotyczy to również wskazanej kwestii niejasności przebiegu granic pomiędzy działkami B.K. i W. J. Z tego względu organ powinien wyjaśnić podniesione przez pełnomocnik skarżących kwestie i pozyskać informacje dotyczące postępowania prowadzonego przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego o sygn. [...] w przedmiocie weryfikacji z urzędu granic w obrębie D., gmina B. W tym stanie sprawy, w ocenie Sądu stanowisko Kolegium co do prawidłowości umorzenia postępowania odwoławczego nie zasługuje na aprobatę. Potwierdza ono bowiem jedynie, że organ ten przedwcześnie, bez wnikliwej refleksji i bez dostatecznych w sprawie ustaleń, przesądził o braku posiadania przez skarżących przymiotu strony w postępowaniu zakończonym decyzją Wójta Gminy B. z dnia [...] r. zezwalającej na usunięciu 6 sztuk drzewa gatunku brzoza brodawkowata o obwodach pni: 180 cm, 180 cm, 165 cm, 134 cm, 190 cm, 190 cm, w miejscowości D. W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 i art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik kontrolowanej sprawy. Niewątpliwie w świetle okoliczności faktycznych kontrolowanej sprawy umorzenie postępowania odwoławczego było przedwczesne, a co za tym idzie nieuprawnione i niezasadne.

Jednocześnie w oparciu o powyższe rozważania należało uznać, że sprawa objęta zaskarżoną decyzją wbrew ocenie prawnej i wskazaniom Sądu zawartym w prawomocnym wyroku z dnia 18 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 332/19, nie została należycie rozpoznana przez organ odwoławczy, co tym samym przemawia za uchyleniem zaskarżonej decyzji w całości jako podjętej również z naruszeniem art.153 p.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Kolegium zastosuje się do oceny prawnej i wskazań zawartych w niniejszym wyroku, a tym samym w pełni do wcześniejszej oceny prawnej i wskazań zawartych w powołanym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 lipca 2019 r., II SA/Łd 332/19. Kolegium wyjaśni zatem należycie wskazane powyżej kwestie, a swoje stanowisko uzasadni zgodnie z treścią art. 107 § 3 k.p.a., czyniąc zadość wymogom określonym w art. 153 p.p.s.a.

Ponadto na maginesie niniejszej sprawy odnosząc się do kwestii oddalenia na rozprawie w dniu 28 lipca 2020 r. wniosków dowodowych zawartych w skardze należało wyjaśnić, że stosownie do art. 133 p.p.s.a. Sąd orzeka na podstawie akt sprawy, a postępowanie dowodowe w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma jedynie uzupełniający, wyjątkowy, charakter, podyktowany łącznym spełnieniem przesłanek z art. 106 § 3 p.p.s.a., czyli: 1) jeśli przeprowadzenie dowodu jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie i nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

W ocenie Sądu, przesłanki te nie zostały w sprawie łącznie spełnione, a przeprowadzenie wnioskowanych dowodów mogłoby prowadzić do nadmiernego przedłużenia postępowania sądowoadministracyjnego. Stąd też kwestie wynikające z owych wniosków dowodowych stanowić będą przedmiot rozważań Kolegium stosownie do wyżej wyrażonej oceny prawnej dotyczącej wyjaśnienia kwestii spornych granic przedmiotowych nieruchomości.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

W kwestii kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. i w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) - pkt 2 sentencji wyroku. Zasądzone kwoty obejmują zwrot poniesionych przez skarżących wpisów od skargi oraz wynagrodzenia dla pełnomocnika skarżących będącego adwokatem wraz ze zwrotem opłaty skarbowej od pełnomocnictw.

dc