Uzasadnienie
II SA/Łd 293/21
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. (dalej: A Sp. z o.o. lub skarżąca spółka) lub na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z [...] r. (znak: [...]) w sprawie określenia temu podmiotowi opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych ze zlewni.
Z akt sprawy wynika, że 5 lutego 2021 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w S. (dalej: PGW WP Zarząd Zlewni w S.) na podstawie art. 271 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (tj. Dz.U. z 2021 r., poz. 624 z późn. zm.) [dalej: ustawa – Prawo wodne] oraz pozwolenia wodnoprawnego wydanego decyzją Starosty: [...] z: [...] czerwca 2015 r. ustaliło A Sp. z o.o., opłatę stałą w formie informacji rocznej Nr: [...],: [...],: [...] za okres 1 stycznia 2021 r. - 31 grudnia 2021 r. w wysokości 64,00 zł z tytułu odprowadzenia wód opadowych i roztopowych ze zlewni obejmującej teren B Sp. z o.o., C Sp. z o.o. poprzez wylot do rzeki D w km 7+780 z projektowanej drogi [...].
Opłata stała obliczona została z uwzględnieniem przepisów art. 271 ust. 4 pkt 1) ustawy - Prawo wodne, § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2021 r., poz. 736) [dalej: rozporządzenie] oraz art. 63 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (tj. Dz.U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.) w zw. art. 300 ust. 1 ustawy - Prawo wodne.
Od powyższej informacji rocznej A Sp. z o.o. złożyła reklamację, w której nie zgodziła się z wysokością opłaty stałej. Spółka wniosła o uznanie wskazanej powyżej informacji rocznej ustalającej wysokość opłaty stałej za usługi wodne za niewłaściwie skierowaną i nieważną oraz o wydanie w tej sprawie stosownej decyzji administracyjnej. Podmiot podniósł, że nigdy nie posiadał żadnych nieruchomości, przylegających (skanalizowanych) do wylotu [...] zlokalizowanego w km 7+780 rzeki D, wykonanego zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym wydanym przez Starostę: [...]: [...] czerwca 2015 r. (znak:: [...]), nie wprowadza przez ten wylot wód do środowiska i nie administruje tym wylotem do rzeki D. Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w S. PGW WP nie uznał reklamacji A Sp. z o.o. i zgodnie z art. 273 ust. 6 w zw. z art. 271 ust. 4 pkt 1) ustawy - Prawo wodne określił ponownie w tej samej wysokości opłatę za ww. usługę wodną w decyzji z [...] r. (znak: [...]).
Organ w uzasadnieniu wyjaśnił, iż 28 lutego 2018 r. PGW WP Zarząd Zlewni w S. ustaliło podmiotowi C Sp. z o.o., ul. E 62,: [...] R., informację stałą Nr [...], S., [...], natomiast 27 marca 2018 r. podmiot C [...], który [...] września 2018 r. został wykreślony z KRS (dawniej jako: C Sp. z o.o., która 7 czerwca 2016 r. została wykreślona z KRS) złożył reklamację, w której podniósł, że opłata stała została ustalona dla nieruchomości, która od 30 listopada 2016 r. nie jest jej własnością. Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w S. PGW WP nie uznał przytoczonej reklamacji wydając podmiotowi C [...] decyzję z: [...] kwietnia 2018 r. (znak:: [...]). W dniu 19 listopada 2019 r. podmiot A Sp. z o.o., ul. F l, [...] R. dokonał płatności opłaty stałej Nr [...], S., [...] w wysokości 64,00 zł tytułem: "Nr [...].S. [...] nr kwartału I.II.III.IV".
W ocenie organu dokonanie płatności przez A Sp. z o.o., ul. F 1, [...] R., potwierdza fakt, że to właśnie spółka jest użytkownikiem w/w nieruchomości, tym samym zgadza się z ponoszeniem opłat za usługi wodne zgodnie z art. 298 pkt 1) ustawy - Prawo wodne.
Z dokumentów przedstawionych przez podmiot w celu ustalenia właściwego podmiotu obowiązanego do poniesienia opłaty stałej za 2018 r., które wpłynęły do organu 16 kwietnia 2018 r. oraz 26 listopada 2019 r., a dotyczących zmiany podmiotu uprawnionego do korzystania z usługi wodnej na podstawie pozwolenia wodnoprawnego udzielonego decyzją Starosty: [...] znak:: [...] za odprowadzenie wód opadowych i roztopowych ze zlewni obejmującej teren B Sp. z o.o., C Sp. z o.o. poprzez wylot do rzeki D w km 7+780 z projektowanej drogi [...] – zdaniem organu - wynika, iż to podmiot A Sp. z o.o. jest użytkownikiem korzystającym z usługi wodnej na podstawie w/w przytoczonego pozwolenia wodnoprawnego.
Ponadto, zgodnie z art. 389 pkt 1) ustawy - Prawo wodne jeżeli ustawa nie stanowi inaczej na usługi wodne jest wymagane pozwolenie wodnoprawne. Powyższe z kolei prowadzi do wniosku, że podmiotem obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne w rozumieniu art. 273 ust. 1 ustawy - Prawo wodne będzie beneficjent pozwolenia wodnoprawnego na te usługi, a tym jest podmiot A Sp. z o.o. To beneficjent jest adresatem decyzji administracyjnej, z której wynikają uprawnienia do korzystania z wód w zakresie w niej opisanym, ale także obowiązki z tym związane - m.in. obowiązek opłatowy. Decyzja administracyjna jaką jest pozwolenie wodnoprawne kreuje indywidualny stosunek administracyjny o charakterze władczym, wiążąc sytuację podmiotu w niej wskazanego (adresata decyzji) z określoną wiązką uprawnień i obowiązków ze wszystkimi skutkami w sferze prawa publicznego, które się z tym wiążą, a które obejmują także określoną sferę powinności. W szczególności, powołane wyżej przepisy ustawy - Prawo wodne dookreślają sytuację prawną beneficjenta pozwolenia wodnoprawnego na świadczenie usług wodnych w kwestii ponoszenia opłat za te usługi.
W złożonej reklamacji podmiot poinformował PGW WP Zarząd Zlewni w S., że poniższymi decyzjami administracyjnymi w roku 2016 o numerach:: [...],: [...],: [...], dokonano podziałów nieruchomości i geodezyjnego wydzielenia dróg które z mocy prawa stały się własnością Miasta R., co zostało ujawnione w księdze wieczystej KW: [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w R.. W skład w/w nieruchomości wchodzi cały teren opisany w pozwoleniu wodnoprawnym: [...] - czyli droga o nazwie ulica F, oraz działka 10-315, na której znajduje się w/w wylot [...] do rzeki D, wobec czego, to Miasto R. jest obecnie podmiotem który wprowadza wody opadowe i roztopowe z układu drogowego do środowiska i to ono powinno przejąć w/w pozwolenie wodnoprawne, lub uzyskać nowe, a co najważniejsze administrować wylotem i ponosić stosowne opłaty.
Wobec powyższego Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w S. PGW WP pismem z 25 lutego 2020 r. podjął działania mające na celu ustalenie podmiotu korzystającego z usługi wodnej polegającej na odprowadzeniu wód opadowych i roztopowych, zwracając się do Miasta R. z prośbą o udzielenie odpowiedzi, czy jest podmiotem korzystającym z usługi wodnej polegającej na odprowadzaniu wód opadowych i roztopowych do rzeki D poprzez wylot zlokalizowanym w km 7+780 cieku.
W odpowiedzi Gmina Miasto R. poinformowała, że działka 10-315, na której znajduje się wylot [...] została przeznaczona pod drogę [...], a przedmiotowa działka stała się własnością Gminy Miasta R.. Droga [...] usytuowana jest na obszarze A i nie posiada statusu drogi publicznej, bowiem nie została podjęta uchwała zaliczająca ją do jednej z kategorii dróg publicznych. Gmina Miasto R. nie posiada żadnych praw do opisanego w pozwoleniu wodnoprawnym wylotu do rzeki D, przez który odprowadzane są wody opadowe i roztopowe. Gmina Miasto R. stała się właścicielem gruntów, na których została wybudowana droga wewnętrzna, fakt ten nie stanowi podstawy do autentycznego przyjęcia, że to właśnie Gmina Miasta R. korzysta z usługi wodnej polegającej na odprowadzaniu wód opadowych i roztopowych do rzeki D poprzez wylot zlokalizowanym w km 7+780 cieku oraz, że jest zobowiązana do uiszczenia opłat. Podmiotem tym pozostaje zakład, który uzyskał pozwolenie wodnoprawne lub jego następca prawny.
Pozwolenie wodnoprawne nie jest zależne od praw własności do urządzenia wodnego, bowiem zgodne z art. 393 ustawy - Prawo wodne, pozwolenie wodnoprawne nie rodzi praw do nieruchomości i urządzeń wodnych koniecznych do jego realizacji oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich przysługujących wobec tych nieruchomości i urządzeń. Informację tej treści zamieszcza się w pozwoleniu wodnoprawnym. Jeżeli podmiot obecnie nie korzysta z pozwolenia wodnoprawnego to może się zrzec nabytych uprawnień i wystąpić o jego wygaszenie.
W konkluzji organ nie uznał reklamacji A Sp. z o.o., gdyż informacja roczna ustalająca wysokość opłaty stałej za usługi wodne została ustalona na podstawie obowiązującego pozwolenia wodnoprawnego.
A Sp. z o. o. zaskarżyła w całości decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w S. PGW WP z [...] r. w przedmiocie opłaty stałej za usługi wodne. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji Spółka zarzuciła:
- 1. naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 298 pkt 1) oraz art. 271 ust. 4 pkt 1) i art. 273 ust. 6 ustawy - Prawo wodne poprzez przyjęcie, że skarżąca korzysta z usług wodnych na podstawie pozwolenia wodnoprawnego udzielonego przez Starostę [...] decyzją z: [...] czerwca 2015 r. (znak:: [...]) [dalej: Pozwolenie], podczas gdy skarżąca ani nie jest następcą prawnym spółki pod firmą C Sp. z o.o., której zostało udzielone Pozwolenie, ani nie jest właścicielem nieruchomości przylegających (skanalizowanych) do wylotu [...] zlokalizowanego w km 7+780 rzeki D, wykonanego zgodnie z Pozwoleniem, ani nie wprowadza przez ten wylot wód do środowiska i nie administruje tym wylotem do rzeki D.
- 2. naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska oraz art. 389 pkt 1) w zw. z art. 273 ust. 1 ustawy - Prawo wodne, poprzez przyjęcie, że wymóg pozwolenia wodnoprawnego na usługi wodne sam w sobie prowadzi do wniosku, iż w omawianej sprawie Spółka jest podmiotem obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne, podczas gdy adresat pozwolenia nie powinien być obciążany za samą tylko zgodę organu na korzystanie ze składnika środowiska, lecz za faktycznie jego użycie, co poświadcza ogólna zasada ochrony środowiska "korzystający płaci" - wyrażona w art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, co więcej Spółka żadnego pozwolenia na odprowadzenie wód deszczowych przez wylot [...] zlokalizowany w km 7+780 rzeki D nigdy nie posiadała.
- 3. naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, poprzez nieustalenie, iż Miasto R. jest podmiotem faktycznie korzystającym ze środowiska poprzez odprowadzenie wód deszczowych przez wylot [...] zlokalizowany w km 7+780 rzeki D z terenów ul. F w R. oraz poprzez nieobciążenie Miasta R. stosownymi opłatami za korzystanie ze środowiska.
- 4. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., w zw. art. 271 ust. 4 pkt 1) oraz art. 273 ust. 6 ustawy - Prawo wodne, art. 14 ust. 2 oraz ust. 6 pkt 2) oraz art. 104 k.p.a. oraz art. 63 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 300 ust. 1 ustawy - Prawo wodne, poprzez stwierdzenie w uzasadnieniu decyzji, że (str.
- 2) "W dniu 7 maja 2020 r. (data wpływu do tut. organu) podmiot A Sp. z o.o. złożył reklamację, w której nie zgodził się z wysokością opłaty stałej ustalonej w informacji rocznej Nr: [...], S.,: [...] z dnia 5 lutego 2021 r.", podczas gdy w reklamacji Spółka kwestionowała nie wysokość opłaty, a wręcz zasadność skierowania do niej pisma w sprawie opłaty i wniosła o uznanie informacji rocznej ustalającej wysokość opłaty stałej za usługi wodne Nr: [...], S.,: [...] za niewłaściwie skierowaną i nie ważną, oraz o wydanie w tej sprawie stosownej decyzji administracyjnej.
- 5. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., w zw. art. 271 ust. 4 pkt 1) oraz art. 273 ust. 6 ustawy - Prawo wodne, art. 14 ust. 2 oraz ust. 6 pkt 2) oraz art. 104 k.p.a. oraz art. 63 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 300 ust. 1 ustawy - Prawo wodne, poprzez stwierdzenie w uzasadnieniu decyzji, że (str.
- 3) "Z dokumentów przedstawionych przez podmiot w celu ustalenia właściwego podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłaty za 2018 r. (...) wynika, iż to podmiot A Sp. z o.o., jest użytkownikiem korzystającym z usługi wodnej na podstawie w/w przytoczonego pozwolenia wodnoprawnego.", podczas gdy skarżąca ani nie jest następcą prawnym spółki pod firmą C Sp. z o.o., której udzielone zostało Pozwolenie, ani nie jest właścicielem nieruchomości przylegających (skanalizowanych) do wylotu [...] zlokalizowanego w km 7+780 rzeki D, wykonanego zgodnie z Pozwoleniem, ani nie wprowadza przez ten wylot wód do środowiska i nie administruje tym wylotem do rzeki D - na co Spółka zwracała organowi uwagę w reklamacji.
- 6. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., z zw. art. 271 ust. 4 pkt 1) oraz art. 273 ust. 6 ustawy - Prawo wodne, art. 14 ust. 2 oraz ust. 6 pkt 2) oraz art. 104 k.p.a. oraz art. 63 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 300 ust. 1 ustawy - Prawo wodne, poprzez stwierdzenie, że Spółka korzysta z usług wodnych na podstawie Pozwolenia, w oparciu jedynie o treść odpowiedzi udzielonej przez Miasto R. pismem z 6 marca 2020 r. oraz przypuszczeniu, iż skoro Spółka dokonała płatności opłaty stałej za 2018 r. w wysokości 64,00 zł, to Spółka jest użytkownikiem nieruchomości objętej Pozwoleniem, tym samym zgadza się z ponoszeniem opłat za usługi wodne zgodnie z art. 298 pkt 1) ustawy - Prawo wodne również za 2021 r., podczas gdy powyższe stwierdzenie jest przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów i przyjęciu za udowodnienie powyższej okoliczności jedynie w oparciu o stanowiska Miasta R. oraz przypuszczenia organu.
W ocenie skarżącej, organ w zakwestionowanej decyzji nie wyjaśnił czy rzeczywiście Spółka jest podmiotem korzystającym z usługi wodnej. Oprócz skierowania do Miasta R. pisma z prośbą o udzielenie odpowiedzi, czy jest podmiotem korzystającym z usługi wodnej polegającej na odprowadzaniu wód opadowych i roztopowych do rzeki D poprzez wylot zlokalizowanym w km 7+780 cieku zasadniczo organ nie podjął żadnych czynności mających na celu weryfikację powyższej kwestii. Organ winien podać określoną argumentację przemawiającą za zajętym przez niego stanowiskiem. Jest to istotne w szczególności przy uwzględnieniu stanowiska, że adresat pozwolenia nie powinien być obciążany za samą tylko zgodę organu na korzystanie ze składnika środowiska, lecz za faktyczne jego użycie, co poświadcza ogólna zasada ochrony środowiska "korzystający płaci" - wyrażona w art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska. Tym bardziej nie powinno się nakładać obowiązku uiszczenia opłaty na podmiot, który nie tylko nie korzysta ze składnika środowiska, lecz nie jest nawet adresatem pozwolenia.
Skarżąca spółka nie zgodziła się na ponoszenie opłaty stałej również za 2021 r. i wniosła o uznanie informacji rocznej ustalającej wysokość opłaty stałej za usługi wodne Nr: [...] S.,: [...] za niewłaściwie skierowaną i nie ważną, oraz o wydanie w tej sprawie stosownej decyzji administracyjnej. W tej sprawie organ wydał identyczną, jak w omawianej sprawie, decyzję. Tę decyzję Spółka również zaskarżyła. Sprawa zawisła przed tutejszym Sądem o sygn. akt II SA/Łd 522/20.
Strona zaakcentowała ponownie, iż Spółka ani nie jest następcą prawnym spółki pod firmą C Sp. z o.o., której udzielone zostało Pozwolenie, ani nie jest właścicielem nieruchomości przylegających (skanalizowanych) do wylotu [...] zlokalizowanego w km 7+780 rzeki D, wykonanego zgodnie z Pozwoleniem, ani nie wprowadza przez ten wylot wód do środowiska i nie administruje tym wylotem do rzeki D. Na marginesie wskazała, iż Spółka nie może zrzec się nabytych uprawnień i wystąpić o wygaszenie pozwolenia, z którym nic ją nie wiąże. Spółki pod firmą A [...] Spółka z o.o. Spółka komandytowa oraz C [...] Spółka z o.o. Spółka komandytowa wielokrotnie informowały i zwracały uwagę Urzędowi Miasta R. oraz organowi, iż Pozwolenie jest niaktualne. Zdaniem skarżącej spółki wnioski organu zawarte w zaskarżonej decyzji są nadinterpretacją, nie wynikają z materiału dowodowego i są przejawem dowolności w ocenie dowodów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Ustosunkowując się do zarzutów skargi organ wskazał, że Pozwolenie zostało udzielone nie tylko Spółce o nazwie C Sp. z o.o., ul. E 62, [...] R., ale również A Spółka z o.o., ul. E 62, [...] R. Starosta [...] w decyzji tej udziela spółkom pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie wylotu [...] do rzeki D w km 7+780, na terenie działki o nr ewid. 10, obręb [...] w R. oraz na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych ze zlewni obejmującej teren Spółek A na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych ze zlewni obejmującej teren B Sp. z o.o., C Sp. z o.o. poprzez wylot do rzeki D w km 7+780 z projektowanej drogi [...] przebiegającej przez działki nr 171/76, 171/77, 171/80, 171/84, 171/87, 171/91, 171/92, 171/94, 171/95, 171/125 położone w R. między ulicami F, E, G. Podkreślała, że pozwolenie udzielone zostało na odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych, a nie jak twierdzi skarżąca w uzasadnieniu skargi "z układu drogowego", lecz ze zlewni obejmującej teren spółek poprzez wylot do rzeki D w km 7+780 z projektowanej drogi [...].
Organ podniósł, iż zgodnie z art. 16 ust. 77 ustawy - Prawo wodne, ilekroć w ustawie jest mowa o zlewni - rozumie się przez to obszar lądu, z którego cały spływ powierzchniowy wód jest odprowadzany przez system strug, strumieni, potoków, rzek i kanałów do wybranego przekroju cieku. Przenosząc powyższe wyjaśnienie na przedmiotową sprawę, posiłkując się również słownikiem języka polskiego PWN, który wskazuje, że zlewnią jest "obszar, z którego wody spływają do jednego zbiornika wodnego", wydane Pozwolenie obejmuje zlewnię czyli obszar dwóch spółek C Sp. z o.o. oraz A Sp. z o.o., obie z siedzibą przy ul. E 62 w R.. Organ zaznaczył, że C Sp. z o.o., została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym [...] czerwca 2007 r. natomiast [...] marca 2016 r., w wyniku jej przekształcenia, powstała spółka C [...] Sp. z o.o., Sp. kom., wykreślona z Rejestru Przedsiębiorców [...] września 2018 r. A Sp. z o.o. natomiast została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym [...] maja 2010 r., po czym [...] marca 2016 r., w wyniku jej przekształcenia, powstała spółka A [...] Sp. o.o., Sp. kom. Spółka ta została wykreślona z Rejestru Przedsiębiorców [...] czerwca 2018 r.
Wobec powyższego, odnosząc się do treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w zakresie złożonej reklamacji za opłatę stałą wynikającą z informacji rocznej ustalającej wysokość opłaty stałej za 2018 r. Nr [...] S. [...] wskazać należy, że powyższa opłata stała ustalona została podmiotowi: C Sp. z o.o. Reklamację, zaś złożyła spółka C [...] Sp. z o.o., Sp. kom., będąca następcą prawnym Spółki C Sp. z o.o., a co za tym idzie, stała się następcą prawnym Pozwolenia wodnoprawnego, o którym mowa w przedmiotowej skardze.
Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w S. PGW WP, nie uznał reklamacji i określił wysokość opłaty stałej za okres 1 stycznia 2018 r. - 31 grudnia 2018 r. w drodze decyzji - znak: [...]. W dniu 19 listopada 2019 r. A Sp. z o. o. dokonała płatności wynikającej z powyższej informacji. Przypomnieć należy, że C [...] Sp. z o.o., Sp. kom. została wykreślona z Rejestru Przedsiębiorców [...] września 2018 r., zaś A [...] Sp. o.o., Sp. kom. [...] czerwca 2018 r. Płatność zatem została dokonana w chwili gdy zarówno C [...] Sp. z o.o., Sp. kom. jak również A [...] Sp. o.o., Sp. kom. były wykreślone z Rejestru Przedsiębiorców. Należało zatem przyjąć, że A Sp. z o.o. dokonując płatności za tę usługę wodną, zrobiła to świadomie, wiedząc, że spółki zostały wykreślone z Rejestru Przedsiębiorców. Organ ustalając opłatę stałą za 2021 r. dokonał analizy siedzib spółek, a także adresów, jakie osoby reprezentujące podały rejestrując podmioty.
Ustalono m.in., że w przypadku spółek C Sp. z o.o., C [...] Sp. z o.o., Sp. kom., A Sp. z o.o., A [...] Sp. o.o., Sp. kom. oraz A Sp. z o.o., w których funkcje zarządcze pełnił (dla A SP. z o.o. wciąż pełni) S.T., taki sam jest adres korespondencji, tj. ul. E 62, [...] R.. Ustaleń w zakresie wskazanych wyżej powiązań organ dokonał w oparciu o dane zawarte w Krajowym Rejestrze Sądowym, na dzień sporządzenia niniejszej odpowiedzi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu (decyzji lub postanowienia) nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ustawy p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z wnioskiem o rozpoznanie niniejszej sprawy w tym trybie wystąpił organ. W terminie określonym w przepisie art. 119 pkt 2 ustawy p.p.s.a. strona skarżąca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z [...] r. określająca skarżącej, za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r., opłatę stałą w wysokości 64 zł za odprowadzenie wód opadowych i roztopowych ze zlewni obejmującej teren B Sp. z o.o., C Sp. z oo. poprzez wylot do rzeki D w km 7+780.
Jednocześnie spór prawny pomiędzy skarżącą a organem administracji, zainicjowany powyższą skargą, dotyczy kwestii prawidłowości ustalenia adresata decyzji o ustaleniu opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do rzeki.
Zdaniem skarżącej, organ w sposób nieuprawniony uczynił ją adresatem tej decyzji przyjmując, że korzysta ona z usług wodnych na podstawie pozwolenia wodnoprawnego udzielonego przez Starostę [...] decyzją z [...] czerwca 2015 r., podczas gdy skarżąca ani nie jest następcą prawnym spółki pod firmą C Sp. z o.o., której udzielone zostało pozwolenie, ani nie jest właścicielem nieruchomości przylegających (skanalizowanych) do wylotu [...] zlokalizowanego w km 7+780 rzeki D, wykonanego zgodnie z pozwoleniem, ani nie wprowadza przez ten wylot wód do środowiska i nie administruje tym wylotem do rzeki D. Określając więc powyższą opłatę organ kierował się tylko i wyłącznie przypuszczeniem, że skoro skarżąca dokonała płatności opłaty stałej Nr [...] S. [...] r., to powinna ponosić opłatę stałą w 2021 r.
W ocenie organu, skarżąca dokonując płatności za wskazaną usługę wodną za wcześniejszy okres zrobiła to świadomie, wiedząc, że spółki zostały wykreślone z Rejestru Przedsiębiorców. Stąd też bezsadnym jest jej zarzut, że organ, określając powyższą opłatę, kierował się tylko i wyłącznie przypuszczeniem, iż skoro skarżąca dokonała płatności opłaty stałej Nr [...] S. [...], to powinna również ponosić opłatę stałą również w 2021 r.
Zmierzając do rozstrzygnięcia powyższego sporu przede wszystkim należy wyjaśnić, że materialnoprawną podstawę ustalenia opłaty stałej za usługi wodne, w tym za odprowadzanie do wód – wód opadowych lub roztopowych, stanowią przepisy ustawy z 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (tj. Dz.U. z 2020 r. poz. 310 ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo wodne].
Zgodnie z art. 298 ustawy - Prawo wodne opłatę za usługi wodne są obowiązane ponosić: 1) podmioty korzystające z usług wodnych;
2) osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące: a) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, b) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych, c) użytkownikami wieczystymi gruntów, d) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego - które na skutek wykonywania robót i obiektów mających wpływ na zmniejszenie naturalnej retencji terenowej doprowadziły do zmniejszenia tej retencji;
3) podmioty wydobywające z wód powierzchniowych, w tym z morskich wód wewnętrznych wraz z wodami wewnętrznymi Zatoki Gdańskiej oraz wód morza terytorialnego, kamień, żwir, piasek oraz inne materiały, a także wycinające rośliny z wód lub brzegu.
W analizowanych okolicznościach faktycznych sprawy zastosowanie znajduje art. 298 pkt 1 ustawy - Prawo wodne, a więc skierowanie obowiązku dokonania opłaty do podmiotu korzystającego z usług wodnych. W tym względzie należy jednak przede wszystkim zauważyć, że przepisy ustawy - Prawo wodne nie definiują pojęcia podmiotu korzystającego z usług wodnych, mimo że ma ono podstawowe znaczenie dla przypisania obowiązku ponoszenia opłat z tym związanych. Stąd też w orzecznictwie sądów administracyjnych poszukuje się owej definicji w przepisach ustawy z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (tj.: Dz.U. z 2019 r., poz. 1396), zwłaszcza w art. 3 pkt 20 lit. b) tej ustawy, który odnosi się do podmiotu korzystającego ze środowiska, w tym m.in. przedsiębiorcy w rozumieniu przepisów ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2019 r., poz. 1292), a także jednostki organizacyjnej niebędącej przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów tej ustawy (por. wyrok WSA w Gdańsku z 24 lipca 2018 r., II SA/Gd 293/18).
Jednocześnie w rozważanym aspekcie należy zauważyć, że zgodnie z art. 389 pkt 1 ustawy - Prawo wodne, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, na usługi wodne jest wymagane pozwolenie wodnoprawne. Z powołanej regulacji wynika zatem, że podmiotem obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne w rozumieniu art. 273 ust. 1 ustawy - Prawo wodne będzie w szczególności beneficjent pozwolenia wodnoprawnego na te usługi. Niewątpliwie to on jest adresatem decyzji administracyjnej, z której wynikają uprawnienia do korzystania z wód w zakresie w niej opisanym, ale także obowiązki z tym związane – m.in. obowiązek opłaty za usługi wodne. Zgodzić się przy tym należy z poglądem prezentowanym w orzecznictwie, że decyzja administracyjna, jaką jest pozwolenie wodnoprawne, kreuje indywidualny stosunek administracyjny o charakterze władczym, wiążąc sytuację podmiotu w niej wskazanego (adresata decyzji) z określoną wiązką uprawnień i obowiązków ze wszystkimi skutkami w sferze prawa publicznego, które się z tym wiążą, a które obejmują także określoną sferę powinności (por. powołany wyżej wyrok WSA w Gdańsku z 24 lipca 2018 r., II SA/Gd 293/18).
Ponadto, sam sposób obliczenia opłaty stałej wskazuje na to, że adresatem decyzji określającej opłatę powinien być w pierwszej kolejności beneficjent pozwolenia wodnoprawnego. Zgodnie z art. 271 ust. 4 ustawy - Prawo wodne wysokość opłaty stałej za odprowadzanie do wód: 1) wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast, 2) wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast - ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości wód, wyrażonej w m3/s, odprowadzanych do wód. Z powyższego przepisu wynika, że sposób ustalania opłaty odbywa się w oparciu o dane zawarte w pozwoleniu wodnoprawnym.
Nie ulega jednak wątpliwości, że podmiot, któremu udzielono pozwolenia wodnoprawnego, może na skutek różnych okoliczności utracić możliwość korzystania z uprawnień, wynikających z pozwolenia wodnoprawnego. Wówczas zobowiązany jest do uiszczenia opłaty stałej podmiot korzystający z usług wodnych. Ustawodawca powiązał bowiem obowiązek ponoszenia opłat za usługi wodne z faktem korzystania ze środowiska (art. 9 ust. 3 ustawy - Prawo wodne).
Dokonana z perspektywy powyższych regulacji analiza akt sprawy dowodzi, że pozwolenie wodnoprawne z [...] czerwca 2015 r. było wydane dla dwóch Spółek – F Sp. z o.o. w R. i A Sp. z o.o. w R. A Sp. z o.o., przekształcona w A [...] Sp. z o.o., Sp. kom. została wykreślona z KRS [...] czerwca 2018 r. C Sp. z o.o. w R. została natomiast przekształcona w B [...] w R. i [...] 2018 r. została wykreślona z KRS. Akta sprawy nie potwierdzają natomiast, aby skarżąca Spółka była następcą prawnym którejkolwiek z tych Spółek, czy też aby na jej rzecz dokonano przeniesienia pozwolenia wodnoprawnego. Materiał zgromadzony w sprawie nie wskazuje również, kto jest właścicielem terenu, na którym zlokalizowany jest wylot i kto jest właścicielem zlewni, czy też kto jest zarządcą drogi wewnętrznej [...], z której odprowadzane są wody opadowe i roztopowe. W aktach sprawy nie sposób odnaleźć decyzji z 2016 r., na które powołuje się skarżąca, dotyczących podziałów nieruchomości i geodezyjnego wydzielenia dróg.
Zauważyć przy tym należy, że organ powołując się na sporządzony 6 marca 2019 r. protokół pominął okoliczność, że S.T. reprezentował w trakcie tej czynności R. Spółkę z o.o., a nie skarżącą (A Sp. z o.o.). Uwagę zwraca także fakt, że w sprawie nie wyjaśniono, czy Spółki te mają ze sobą jakiś związek i czy ta okoliczność może mieć wpływ na ustalenie adresata decyzji określającej opłatę. W protokole tym mowa jest ponadto o planach przeniesienia pozwolenia wodnoprawnego na rzecz Miasta R. i uzyskaniu zgody na użytkowanie przez R. Sp. z o.o. wylotu kanalizacji deszczowej do rzeki D. Kwestie dotyczące zobowiązań finansowych wobec Wód Polskich strony miały uregulować w odrębnym porozumieniu, które nie zostało jednak zawarte.
Biorąc pod uwagę powyższe, należało stwierdzić, że w sprawie – wbrew twierdzeniom organu wyrażonym w ramach oceny zgromadzonych w sprawie dowodów - nie wystąpiły dostateczne podstawy ku temu, by uznać, iż to właśnie skarżąca Spółka powinna być adresatem kwestionowanej decyzji, co czyni zaskarżoną decyzję co najmniej przedwczesną. Nie sposób przy tym uznać, że uiszczenie przez skarżącą opłaty nałożonej inną decyzją za wcześniejszy okres przesądza o prawidłowości decyzji kwestionowanej w niniejszej sprawie. Tym bardziej, że decyzja ta została wydana w odrębnym postępowaniu i nie podlega kontroli w ramach badania legalności decyzji kwestionowanej przez skarżącą Spółkę.
Na marginesie należy zauważyć, że Miasto R. w piśmie z 16 marca 2020 r. nie zaprzeczyło korzystaniu z usług wodnych, a jedynie zakwestionowało stwierdzoną przez Wody Polskie ilość odprowadzanych wód do rzeki D. Powyższe może potwierdzać stanowisko prezentowane od początku przez skarżącą Spółkę, że to właśnie Miasto R. jest odpowiedzialne za odprowadzanie wód roztopowych i opadowych do rzeki D. Na kanwie powyższych rozważań należało stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie doprowadziło do ustalenia, który podmiot niewątpliwie korzysta z usługi wodnej opisanej w pozwoleniu wodnoprawnym z [...] czerwca 2015 r., a tym samym, jaki podmiot powinien być adresatem decyzji określającej przedmiotową opłatę. Organ administracji nie odniósł się przy tym w żaden sposób do argumentacji skarżącej Spółki i nie ustosunkował się do jej stanowiska. Jedynie lakonicznie uzasadnił przesłanki, jakimi kierował się nakładając na Spółkę obowiązek uiszczenia opłaty. Odniesienie się do spornych kwestii dopiero w odpowiedzi na skargę wskazanych uchybień organu nie sanuje.
W konkluzji należało stwierdzić, że organ nie poczynił wystarczających ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy, co skutkowało wadliwą oceną zgromadzonych w sprawie dowodów i doprowadziło w konsekwencji do naruszenia art. 7, 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 271 ust. 4 pkt 1 ustawy - Prawo wodne w stopniu mającym istotny wpływ na wynik kontrolowanej sprawy.
Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien dopełnić swych obowiązków wynikających z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. i dokonać niebudzących wątpliwości ustaleń w omawianym zakresie, a przyjęte w sprawie stanowisko umotywować zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.
W kwestii kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 powoływanej ustawy p.p.s.a. (pkt 2 sentencji wyroku). Zasądzona kwota obejmuje zwrot uiszczonego przez skarżącą wpisu od skargi (100 zł) i wynagrodzenie dla pełnomocnika będącego adwokatem (90 zł) wraz ze zwrotem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).
dc