Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...], Nr [...] Nr ewid.-[...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. na podstawie art. 104 i art. 108 § 1 k.p.a. oraz art. 3, 4, 10 ust. 1 pkt 2, 32 ust. 1-4a, 43 ust. 1, 3, 4 do 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 1998r., Nr 64, poz. 414 ze zm.) i obwieszczenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 maja 2002r. (M.P. Nr 21, poz. 326) i art. 104, 108, 129 k.p.a., i uchwały Rady Miejskiej T. w sprawie upoważnienia Dyrektora i Zastępcy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej do wydawania decyzji administracyjnych z zakresu pomocy społecznej przyznał W. D. zasiłek celowy w miesiącu grudniu 2003r. w wysokości 70zł. z przeznaczeniem na środki czystości w kwocie 30zł. i żywność w kwocie 40zł.
W jej uzasadnieniu organ orzekający stwierdził, że zgodnie z cytowanymi przepisami prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobom, które nie maja żadnych źródeł utrzymania lub dochód na osobę nie przekracza kwoty określonej w art.4 ust. 1 w/w ustawy. Świadczenia z pomocy społecznej mają charakter uzupełniający i wspomagający i nie zaspokajają wszystkich potrzeb w pełnym zakresie i w pełnej wysokości, bowiem środki, którymi dysponuje ośrodek są ograniczone.
Od powyższej decyzji W. D. odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. kwestionując wysokość przyznanego świadczenia.
Decyzją z dnia [...], Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a., art. 31 ust. 1 i 4 i art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (tekst jednolity z 1998r., Nr 64, poz. 414 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając swoje rozstrzygniecie, organ II instancji podniósł, iż z przeprowadzonej przez organ I instancji aktualizacji wywiadu środowiskowego wynika, że W. D. zamieszkuje sam i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zajmuje lokal składający się z pokoju i kuchni w bloku. Źródło jego utrzymania stanowi dodatek mieszkaniowy w wysokości 163,21zł. Jest on zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w T. jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Z pomocy ośrodka korzysta od 1992r., nie leczy się. Z informacji uzyskanej od organu i instancji wynika, że w miesiącu grudniu 2003r. W. D. w ramach zadań własnych otrzymał pomoc w wysokości łącznej 120 zł(zasiłek celowy przyznany kwestionowaną decyzją oraz zasiłek celowy na zakup obuwia zimowego 50 zł.). ponadto otrzymał zasiłek okresowy na cele bytowe w wysokości 150 zł oraz zestaw konserw mięsnych (950g). Organ poinformował także, iż w miesiącu grudniu wypłacono zasiłki celowe dla 1630 osób na kwotę 216.674 zł. Średnia wysokość zasiłku wyniosła 133 zł. W ramach zadań zleconych wypłacono zasiłki okresowe dla 735 osób na kwotę 95.845 zł., a średnia wysokość zasiłku okresowego wyniosła ok. 130 zł.
Samorządowe Kolegium odwoławcze podkreśliło, że stosownie do ustawy o pomocy społecznej osoby i rodziny powinny przezwyciężać trudne sytuacje życiowe wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia a pomoc społeczna powinna w miarę możliwości doprowadzić do życiowego usamodzielnienia. Świadczenia z pomocy społecznej mogą być udzielone tylko w granicach możliwości finansowych, tj. w granicach posiadanych na ten cel środków finansowych. Na pomocniczy charakter świadczeń, wskazuje zdaniem organu stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, który uznał, że cecha wyróżniającą pomoc społeczną, w porównaniu do innych systemów świadczeniowych, jest brak po stronie obywateli roszczenia prawnego do świadczenia pomocy, a stopień pokrycia potrzeb osób uprawnionych jest zależny od poziomu ogólnej zamożności społeczeństwa i od stanu finansów publicznych (wyrok TK z dnia 20.11.2001r., SK 15/01, OTK ZU Nr8, poz. 252).
Decyzje w przedmiocie zasiłku celowego mają charakter uznaniowy, co oznacza, że organ może (nie musi) uwzględnić potrzeby osób wnioskujących o pomoc społeczną. Udzielenie pomocy uzależnione jest od szeregu okoliczności w tym m. in. od oceny sytuacji życiowej i materialnej zainteresowanej osoby, rodzaju i stopnia pilności zgłoszonej potrzeby oraz możliwości zaspokojenia jej we własnym zakresie przez wnioskodawcę, jak też od możliwości finansowych organu udzielającego pomocy. Te zaś możliwości, co podkreślił organ są ograniczone. Oceniając sytuację W. D. organ dostrzegł potrzebę udzielenia pomocy w miesiącu grudniu 2003r. w zakupie żywności i środków czystości w kwocie 70 zł., uznając jednocześnie, że wysokość zasiłku jest niewątpliwie niewystarczająca, wynika ona jednak z bardzo ograniczonych możliwości finansowych pomocy społecznej tym bardziej, że organ pomocy społecznej musi mieć na uwadze koniczność zabezpieczenia, choć w części, potrzeb znacznej liczby innych osób znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji życiowej i materialnej z uwagi na wysoki poziom bezrobocia w T. Jak zaznaczył to organ, średnia wysokość przyznanego zasiłku celowego w miesiącu grudniu 2003r. wyniosła 133 zł. Skarżący natomiast poza zasiłkiem w kwocie 70 zł, przyznanym kwestionowaną decyzją otrzymał odrębną decyzją z dnia [...] zasiek celowy na zakup obuwia w kwocie 50 zł oraz decyzją z dnia [...] zasiłek okresowy na cele bytowe w kwocie 150 zł. Biorąc pod uwagę wymienione okoliczności, organ odwoławczy uznał, iż decyzja organu I instancji jest uzasadniona.
Nie zgadzając się z w/w decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego W. D. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi skargę, wywodząc jak w odwołaniu. Zarzucił decyzji niezgodność z "ustawą o pomocy społecznej, Konstytucją RP oraz Międzynarodową Konwencją Przestrzegania Praw Człowieka". Zaznaczył, że otrzymana pomoc nie zaspokaja jego potrzeb, a zasiłków w kwocie 270 zł, które mu wypłacono w miesiącu grudniu 2003r. nie można nazwać pomocą realną. Podniósł, że musiał spłacić zadłużenie za prąd i gaz w kwocie ok.200 zł. i na żywność pozostało mu jedynie 20 zł. Dlatego też uważa, że pomoc na najpilniejsze potrzeby nie została mu udzielona.
W odpowiedzi na skargę, strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu swojej decyzji. Podkreślono, że wysokość przyznanego skarżącemu zasiłku celowego wynika z ograniczonych środków finansowych na realizację tej pomocy a pomoc udzielona skarżącemu jest adekwatna do możliwości finansowych organu pomocy społecznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje
Skarga nie jest zasadna.
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych (...), przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji dotyczy regulacji prawnej obowiązującej w dniu wydania decyzji.
Uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji, następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi); naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
W ocenie sądu, przy wydaniu decyzji nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy a kwestionowana decyzja znajduje oparcie w obowiązujących przepisach prawa materialnego, obowiązujących w chwili jej wydania.
Zaznaczyć należy, iż przedmiotem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji MOPS w T. z dnia [...], Nr [...] Nr ewid. [...] było przyznanie zasiłku celowego w miesiącu grudniu 2003r. w wysokości 70zł. z przeznaczeniem na środki czystości w kwocie 30zł. i żywność w kwocie 40zł.
Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem decyzji rozstrzygającej o przyznaniu zasiłku celowego i jego rozmiarze. Sąd podziela w całości argumenty wywiedzione w zaskarżonej decyzji oraz w odpowiedzi na skargę. Należy bowiem podkreślić, że organy pomocy społecznej przyznają świadczenia w oparciu o przyznane środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach realizować muszą swoje ustawowe cele. Organ I instancji przyznając zaskarżona decyzją W. D. zasiłek celowy w miesiącu grudniu 2003r. w kwocie 70 zł wskazał, że jest on uprawniony, co do zasady, do otrzymania pomocy w zakresie zasiłku celowego, ale podniósł również, że posiadane środki finansowe nie pozwalają w pełni na zaspokojenie żądań strony. Jak wynika to z akt sprawy w miesiącu grudniu 2003r. W. D. w ramach zadań własnych otrzymał pomoc w wysokości łącznej 120 zł(zasiłek celowy przyznany kwestionowana decyzją oraz zasiłek celowy na zakup obuwia zimowego 50 zł.), ponadto otrzymał zasiłek okresowy na cele bytowe w wysokości 150 zł oraz zestaw konserw mięsnych (950g).Organ poinformował także, iż w miesiącu grudniu wypłacono zasiłki celowe dla 1630 osób na kwotę 216.674 zł. Średnia wysokość zasiłku wyniosła 133 zł.
Zaznaczyć należy, że organ bezpośrednio zajmujący się rozdziałem środków z tytułu opieki społecznej jest najlepiej zorientowany, co do niezbędnej pomocy dla uprawnionych z jednej strony, a co do możliwości finansowych organu pomocowego z drugiej strony. Kiedy środki przekazywane z budżetu nie wystarczają dla stale wzrastającej liczby potrzebujących, rzeczą właściwych organów jest wyważenie przyznawanej pomocy z uwzględnieniem sytuacji subiektywnej uprawnionego i sytuacji obiektywnej, na która składa się sytuacja finansowa ośrodka i koniezność zabezpieczenia, choć w części, potrzeb znacznej liczby innych osób znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji życiowej i materialnej.
Rozstrzygniecie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza art. 32 ust.1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, jak wynika z art.7 k.p.a., załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem na dowolność w załatwieniu sprawy, ale nie nakazuje organowi również spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA z dnia 17.04.2002r. IISA/Gd 4332/01, Lex nr 77665, wyrok NSA z dnia 26.04.1999r. IISA/Ka 1316/97, OSS 1999/4/111, wyrok NSA z dnia 26.09.2000r. ISA 945/00, Lex 79608, wyrok NSA z dnia 19.11/1996r. IISA/Gd 702/96, Lex nr 44231).
Tym samym za niezasadne uznać należało zarzuty, podniesione w skardze o naruszeniu przez organy administracji przepisów ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej. Nie można podzielić również zarzutu skarżącego o naruszeniu art. 67 Konstytucji RP. Jak słusznie to podkreśliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, art. 67 Konstytucji RP nie stanowi samodzielnej podstawy do przyznania świadczeń z pomocy społecznej jak wywodził to skarżący, lecz ustawa o pomocy społecznej, której zgodności z Konstytucją nie zakwestionował Trybunał Konstytucyjny.
Z powyższych względów uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa należało, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz., 1270 z 2002r.), skargę oddalić.
Stosownie do § 18 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163 poz., 1348 ze zm.) należało przyznać wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.