Uzasadnienie
Zaskarżoną do tutejszego Sądu decyzją z dnia 13 lutego 2023 r. nr KO.4111.64.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. o odmowie przyznania dodatku węglowego.
Jak wynika z akt sprawy J.K. wnioskiem z dnia 22 listopada 2022 r. zwrócił się o wypłatę dodatku węglowego w którym wskazał, że jest osobą fizyczną, prowadzi wieloosobowe gospodarstwo domowe, zamieszkuje w S., a głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, koza, kuchnia węglowa. J.K. oświadczył, że nie korzystał i nie korzysta z paliwa stałego zakupionego po cenie i od przedsiębiorcy, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców niektórych paliw stałych w związku z sytuacją na rynku tych paliw.
Decyzją z dnia 22 grudnia 2022 r. nr [...], Wójt Gminy S., po rozpatrzeniu wniosku J.K. z dnia 22 listopada 2022 r., na podstawie art. 2 ust. 1 i 16 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. poz. 1692), odmówił przyznania dodatku węglowego. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji przedstawił stan faktyczny sprawy oraz przytoczył treść przepisów ustawy o dodatku węglowym. Następnie organ wskazał, że po dokonaniu stosownej weryfikacji stwierdził, że źródło ogrzewania (kocioł na paliwo stałe) zostało zgłoszone do CEEB przed 11 sierpnia 2022 r., z tym zastrzeżeniem, że w rubryce "Rodzaje stosowanych w kotłach paliw stałych" wpisano jedynie drewno kawałkowe. Z aktualnego wydruku z CEEB wynika, że wnioskodawca dokonał po 11 sierpnia 2022 r. korekty wpisu przez dodanie kolejnego stosowanego paliwa stałego w postaci węgiel i paliwa węglopochodne obok drewna kawałkowego.
Organ wskazał również, że w sprawie nie ma zastosowania przepis art. 2 ust. 15g ustawy. Przepis ten odwołuje się do źródła ogrzewania, które nie zostało zgłoszone do CEEB do 11 sierpnia 2022 r. W niniejszej sprawie źródło ogrzewania zostało zgłoszone do CEEB przed 11 sierpnia 2022 r., a jedyna zmiana dotyczy dodania kolejnego stosowanego paliwa stałego w postaci "węgiel i paliwa węglopochodne" w zgłoszonym już wcześniej źródle ogrzewania. W tych okolicznościach wniosek o wypłatę dodatku węglowego nie może zostać uwzględniony.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył J.K., wskazując, że na podstawie błędnie zinterpretowanej i wypełnionej deklaracji omyłkowo zaznaczono drewno, chociaż głównym źródłem pozyskiwania energii jest węgiel. Strona wniosła o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego i wizji lokalnej w celu ustalenia właściwego źródła pozyskiwania energii.
Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 13 lutego 2023 r. nr KO.4111.64.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że z przedstawionych w sprawie dokumentów wynika, iż w dniu 1 lipca 2022 r. na powyższy adres została złożona do centralnej ewidencji emisyjności budynków (CEEB), deklaracja dotycząca źródeł ciepła. W deklaracji wskazano, że dotyczy budynku jednorodzinnego, jako rodzaj i liczbę źródeł ciepła zainstalowanych oraz eksploatowanych w budynku wskazano kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, pelet lub inny rodzaj biomasy) z ręcznym podawaniem paliwa/zasypowy w liczbie 1 (jeden) i podane źródło ciepła jest eksploatowane, z funkcją co. Jako rodzaj stosowanych w kotłach paliw stałych wskazano drewno kawałkowe. W dniu 21 listopada 2022 r. na powyższy adres złożono korektę deklaracji w CEEB w zakresie rodzaju stosowanego paliwa w piecu, poprzez dopisanie w punkcie B03 "węgiel i paliwa węglopochodne" obok drewna kawałkowego.
Kolegium dodało, że dodatek węglowy w konkretnej sprawie, przysługuje w przypadku łącznego spełniania poniższych przesłanek: 1) głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego wnioskodawcy musi być kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, 2) wskazane we wniosku o wypłatę dodatku węglowego jedno źródło ogrzewania gospodarstwa domowego jest zasilane paliwami stałymi - węglem kamiennym, brykietem lub peletem zawierającym co najmniej 85% węgla kamiennego, 3) wskazane we wniosku o wypłatę dodatku węglowego jedno źródło ogrzewania jest wpisane lub zgłoszone do CEEB do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do CEEB - źródła nowo uruchomionego. Spełnienie powyższych warunków uprawniających do dodatku węglowego ustala się na podstawie treści wniosku o wypłatę dodatku węglowego, który zgodnie z art. 3 ust. 4 u.d.w., składany jest przez wnioskodawcę pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń.
Zdaniem Kolegium skoro w deklaracji złożonej w CEEB do 11 sierpnia 2022 r. wskazano główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego zasilane tylko drewnem kawałkowym, a więc innym rodzajem paliwa niż wskazane w art. 2 ust. 3 u.d.w. powoduje, że wnioskowane świadczenie nie może zostać przyznane, bowiem nie zostało spełnione kryterium ustawowe. Ponadto, mając na uwadze treść art. 2 ust. 1 u.d.w., który wskazuje termin 11 sierpnia 2022 r. jako termin nieprzekraczalny do złożenia deklaracji do CEEB, albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do CEEB, to w przypadku gdy po 11 sierpnia 2022 r. zostanie zgłoszona zmiana w już złożonej deklaracji, dotycząca tego samego domu/budynku/lokalu i jego głównego źródła ogrzewania lub rodzaju paliwa w taki sposób, że osoba, która według tej pierwotnej deklaracji nie miałby prawa do dodatku, w wyniku zgłoszonej zmiany uzyskałaby do niego prawo, świadczenie to nie może być przyznane.
W sprawie zastosowanie ma więc art. 2 ust. 1 u.d.w., który wskazuje termin 11 sierpnia 2022 r. jako termin nieprzekraczalny do złożenia deklaracji do CEEB albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do CEEB. Jednocześnie dodany do u.d.w. art. 2 ust. 15g u.d.w. przez art. 26 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 27 października 2022 r. zmieniającej ustawę z dniem 3 listopada 2022 r., stanowi wyjątek od powyższej zasady, który jednakże uzależniony jest od faktu niezłożenia deklaracji do dnia 11 sierpnia, nie jej korekty.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył J.K.. Zdaniem skarżącego decyzja jest dla niego krzywdząca. Wniósł o ponowne rozpatrzenie jego sprawy i uwzględnienie oprócz przepisów prawa także czynnika ludzkiego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
W piśmie z dnia 15 marca 2023 r. J.K. zarzucił zaskarżonej decyzji 1) naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię tj. art. 2 ustawy o dodatku węglowym poprzez odmowę przyznania dodatku węglowego podczas gdy spełnione zostały wszystkie przesłanki warunkujące otrzymanie dodatku węglowego, które nie zostały w żaden sposób zweryfikowane przez organ;
2) naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 7, 77 oraz art. 80 K.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, co skutkowało wydaniem decyzji o odmowie przyznania dodatku węglowego pomimo spełnienia przez skarżącego przesłanek ustawowych. Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji. Zdaniem skarżącego wydane w sprawie rozstrzygnięcia zostały wydane bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, w tym w szczególności bez uwzględnienia wniosków o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego oraz wizji lokalnej w celu ustalenia właściwego źródła pozyskiwania energii. Skarżący podkreślił, że spełnia warunki do przyznania dodatku węglowego, przy czym we wniosku na skutek oczywistej omyłki wpisano nieprawidłowe tj. niezgodne z rzeczywistością dane. Sporządzony wniosek przez skarżącego mógł budzić wątpliwości na skutek dokonanej oczywistej omyłki, stąd też organ winien był w myśl art. 2 ust. 15b - 15 d przeprowadzić jego weryfikację. Dlatego też skarżący w odwołaniu od decyzji z dnia 22 grudnia 2022 r. wniósł o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego oraz wizji lokalnej. Wnioski te nie zostały jednak rozpoznane, co godzi w zasadę zaufania obywateli do organów państwowych. Dodatkowo organ nie podjął wymaganych czynności, aby zweryfikować wniosek zgodnie ze stanem faktycznym. Skarżący zwrócił uwagę, że przepisy pozwalają na przyznanie dodatku węglowego również osobom, które w ogóle nie złożyły wniosku właśnie na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Skarga okazała się zasadna.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ustawy p.p.s.a.).
Po rozpoznaniu sprawy w przedstawionych na wstępie aspektach, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy S. w sprawie odmowy przyznania dodatku węglowego.
W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 141).
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3 ustawy o dodatku węglowym).
Wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w terminie do dnia 30 listopada 2022 r., w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek (art. 2 ust. 9 i 12 ustawy o dodatku węglowym). Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (art. 2 ust. 15 ustawy o dodatku węglowym).
Jak stanowi art. 2 ust. 15b (dodany do ustawy na mocy art. 50 pkt 1 lit. g ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw – Dz.U. z 2022 poz. 1967 i obowiązujący od 20 września 2022 r.), jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (art. 2 ust. 15c ustawy o dodatku węglowym).
W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15d ustawy o dodatku węglowym).
Stosownie do art. 2 ust. 15f ustawy, w przypadku posiadania informacji wskazujących, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu ustalenia prawa do tego dodatku. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. W takim przypadku organ przyznaje dodatek w drodze decyzji administracyjnej z urzędu, bez konieczności składania wniosku oraz bez składania odpowiedniej deklaracji dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji.
Z kolei zgodnie z art. 2 ust. 15g ustawy o dodatku węglowym, dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust.
1. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wpis do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, dokonywany jest przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta z urzędu bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji.
Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wpis do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, dokonywany jest przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta z urzędu bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji.
Jak stanowi art. 2 ust. 16 ustawy o dodatku węglowym, przyznanie przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta dodatku węglowego nie wymaga wydania decyzji. Odmowa przyznania dodatku węglowego, uchylenie oraz rozstrzygnięcie w sprawie nienależnie pobranego dodatku węglowego wymagają wydania decyzji.
Przywołane wyżej przepisy prawa określają szczegółowe zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie dodatku węglowego. Postępowanie to wszczynane jest co do zasady na wniosek strony, ale także w niektórych przypadkach może być wszczęte z urzędu (art. 2 ust. 15f ustawy o dodatku węglowym). Dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, właściwy organ gminy zobowiązany jest uwzględnić informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie określonych ustawą świadczeń (świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, świadczenia wychowawczego, dodatku osłonowego, dodatku mieszkaniowego), a także dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców (art. 2 ust. 15 ustawy o dodatku węglowym). Jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, by w toku takiego wywiadu ustalić, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego.
Zatem informacje podane we wniosku o przyznanie dodatku węglowego muszą zostać zweryfikowane przez organ gminy przed wypłatą dodatku węglowego (potwierdzoną informacją o przyznaniu tego dodatku kierowaną do wnioskodawcy), bądź też przed podjęciem decyzji o odmowie przyznania dodatku węglowego.
W przedmiotowej sprawie skarżący wniosek o przyznanie dodatku węglowego złożył 22 listopada 2022 r. We wniosku wskazał, że głównym źródłem ogrzewania jej gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, koza i kuchnia węglowa. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji powodem odmowy przyznania skarżącemu dodatku węglowego był fakt, że w deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw złożonej do CEEB jako źródło ciepła podano kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, pelet lub inny rodzaj biomasy) z ręcznym podawaniem paliwa/zasypowy, a jako rodzaj stosowanego paliwa wskazano "drewno kawałkowe", w sytuacji, gdy następnie - w korekcie deklaracji złożonej 21 listopada 2022 r. w zakresie dotyczącym rodzaju stosowanych paliw w kotłach paliw stałych wskazano dodatkowo "węgiel i paliwa węglopochodne". Zdaniem Kolegium niedopuszczalną była korekta deklaracji w zakresie rodzaju stosowanego paliwa dokonana po dniu 11 sierpnia 2022 r.
Zdaniem sądu w świetle przytoczonych wyżej przepisów oraz zgromadzonego materiału dowodowego pogląd ten nie zasługuje na aprobatę.
Jak wynika bowiem ze stanowiska skarżącego zawartej w odwołaniu, wpisanie w deklaracji drewna kawałkowego nastąpiło na skutek omyłki, co zostało skorygowane w deklaracji złożonej 21 listopada 2022 r.
Powyższe okoliczności budzą uzasadnione wątpliwości co do rzeczywistego rodzaju paliwa stosowanego przez skarżącego, zwłaszcza, że we wniosku o przyznanie świadczenia wskazano trzy źródła ogrzewania gospodarstwa domowego (kocioł na paliwo stałe, koza, kuchnia węglowa). Nie można zatem wykluczyć, że paliwem stosowanym w głównym źródle ogrzewania gospodarstwa domowego skarżącego jest właśnie węgiel i paliwa węglopochodne. Tej kwestii organy orzekające w sprawie jednak nie wyjaśniły. Wobec tego koncentrowanie się na dokonaniu przez skarżącego korekty deklaracji po 11 sierpnia 2022 r. i w konsekwencji odmowa przyznania stronie dodatku węglowego z tego tylko powodu, niweczy cel, jaki przyświecał ustawodawcy wprowadzając rozwiązania zawarte w ustawie o dodatku węglowym. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że z uzasadnienia projektu do powoływanej ustawy wynika, że projektowana regulacja ma na celu zapewnienie wsparcia dla dużej grupy gospodarstw domowych w Polsce, w tym również gospodarstw najuboższych energetycznie, w pokryciu części kosztów wynikających ze wzrostu cen na rynku energii, w tym kosztów opału. Dodatek przyznawany jest niezależnie od dochodu.
Organy orzekające w niniejszej sprawie pominęły zatem podstawowe założenie ustawodawcy, polegające na zrekompensowaniu gospodarstwom domowym ogrzewającym domy węglem i paliwem węglopochodnym, niespodziewanych kosztów finansowych związanych ze znaczącymi podwyżkami cen opału, spowodowanymi inflacją i wojną w Ukrainie. W ustawie nie chodzi o to, aby deklaracja do CEEB w zakresie stosowanego w gospodarstwie domowym paliwa została złożona w określonym terminie, lecz o ustalenie, czy w danym przypadku dom ogrzewany jest paliwem węglowym, którego wysoka cena zostanie częściowo zrekompensowana przez państwo w formie dodatku węglowego (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Ke 85/23, dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym należy zatem interpretować mając na uwadze tak opisany cel ustawy. Dokonanie wpisu do CEEB rodzaju paliwa wykorzystywanego do ogrzewania należy rozumieć jako główny, ale nie jedyny, środek dowodowy służący ustaleniu przesłanek niezbędnych do przyznania dodatku węglowego.
W razie powstałych w toku postępowania wątpliwości co do rzeczywistego rodzaju paliwa, organ powinien je wyjaśnić poprzez przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, gdyż tylko w ten sposób można realnie wypełnić cel ustawy.
W kontrolowanej sprawie zaistniały wątpliwości co do rzeczywistego rodzaju paliwa, którym skarżący ogrzewa gospodarstwo domowe.
Wspomniana regulacja przewidziana w art. 2 ust. 15b została wprowadzona z dniem 20 września 2022 r., na mocy ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw. Przepis art. 52 tej ustawy stanowi, że do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie, prowadzonych na podstawie ustawy o dodatku węglowym, stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Z kolei przytoczone przepisy art. 2 ust. 15f i 15g ustawy o dodatku węglowym zostały wprowadzone z dniem 3 listopada 2022 r. na mocy ustawy z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2236), której art. 31 ust. 1 również nakazuje stosować przepisy w nowym brzmieniu do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy.
Wszystkie powyższe przepisy obowiązywały w dacie orzekania przez organ odwoławczy. Nie są natomiast trafne wnioski, jakie organ odwoławczy wysnuł z treści tych regulacji. Całokształt powołanych przepisów pozwala bowiem dojść do wniosku, że zmierzają one do objęcia pomocą finansową w postaci dodatku węglowego jak największej liczby gospodarstw domowych, uprawniając, a jednocześnie obligując organy gminy (wójta, burmistrza, prezydenta miasta) do wnikliwego, wszechstronnego zbadania sytuacji faktycznej, w tym w zakresie źródeł ciepła rodzaju stosowanych paliw w gospodarstwach domowych i to nie tylko tych, co do których wpłynął wniosek o wypłatę dodatku węglowego, ale także tych, co do których organ jest w posiadaniu informacji wskazujących na to, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy (por. wyrok WSA z Krakowa z dnia 12 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 232/23, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 marca 2023 r., sygn. akt IV SA/Po 112/23, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 18 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Ol 180/23, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Tym samym, przepisy ustawy o dodatku węglowym zobowiązują organ do ustalenia, np. w drodze wywiadu środowiskowego, rzeczywistego rodzaju źródła ciepła stosowanego w gospodarstwach domowych prowadzonych na terenie gminny, jak również rodzaju paliwa używanego do ogrzewania budynków w tych gospodarstwach. Przepisy ustawy wyposażają właściwe organy gminy w szeroki wachlarz uprawnień procesowych po to, by umożliwić udzielenie pomocy w postaci dodatku węglowego jak największej liczbie gospodarstw domowych, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe.
Co więcej, dodatek węglowy może zostać przyznany nawet osobie, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, a spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, jak i osobie w gospodarstwie domowym, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1 (zob. art. 2 ust. 15f i ust. 15g ustawy).
W świetle powyższych rozważań, zdaniem sądu, odmowa przyznania dodatku węglowego skarżącemu bez ustalenia rzeczywistego rodzaju stosowanego paliwa stałego stanowi naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., co powodowało konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a.
Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji będzie miał na uwadze poczynione wyżej rozważania. W szczególności doprowadzi do ustalenia rzeczywistego rodzaju paliwa używanego przez skarżącego i dopiero wówczas oceni, czy w aspekcie art. 2 ustawy o dodatku węglowym występują przesłanki do przyznania tego świadczenia, po czym wyda stosowne rozstrzygnięcie i należycie je uzasadni.