Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] nr [....] Prezydent Miasta Ł. umorzył postępowanie w sprawie z wniosku S. S., J. S. i W. S. o wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość położoną w Ł. przy ul. A (dawna B 8), oznaczoną na mapie sytuacyjnej do celów prawnych nr [...] z dnia 26 marca 1986 r. jako: działka nr 4/4, działka nr 4/7, działka nr 4/8, działka nr 4/9, działka nr 4/10, działka nr 4/11, działka nr 19/2, działka nr 19/3, działka nr 19/8, działka nr 19/9, działka nr 19/10, działka nr 19/11, działka nr 19/12, działka nr 19/13, działka nr 19/14, działka nr 19/15 oraz działka nr 19/16 o łącznej powierzchni 9127 m2.
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że postępowanie w przedmiocie wypłaty odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości wszczęte zostało na wniosek skarżącego z dnia 8 lutego 2002 roku, w którym zażądał wypłaty odszkodowania za nieruchomości położone wzdłuż ulicy A. Na skutek przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że powyższy wniosek dotyczy dwóch nieruchomości:
- - działek wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa na mocy decyzji Naczelnika Dzielnicy Ł. – Ś. z dnia [...] nr [...]
- - działek wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa na mocy decyzji Naczelnika Dzielnicy Ł. – Ś. nr [...] z dnia [...], w której ustalono wysokość odszkodowania na kwotę 137 218 174,- zł;
Organ wskazał, iż z uwagi na okoliczność, że wniosek skarżącego dotyczył działek wywłaszczonych na mocy dwóch odrębnych decyzji zasadnym było wszczęcie dwóch postępowań administracyjnych. Postępowanie dotyczące wypłaty odszkodowania za działki wywłaszczone na mocy decyzji Nr [...] z dnia [...] zarejestrowano pod sygnaturą GKI.IX.72211/8/A/02.
Zdaniem organu wniosek o wypłatę odszkodowania nie może być uwzględniony z uwagi na cywilnoprawny charakter roszczenia o wypłatę odszkodowania, wynikający z ostatecznej decyzji administracyjnej. Organ, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazał, iż rozstrzygnięcie wniosku o wypłatę odszkodowania za nieruchomość skarżącego może nastąpić jedynie w drodze postępowania cywilnego, a w przypadku braku woli stron do ugody - przed sądem powszechnym. Prezydent uznał, iż z uwagi na brak właściwości organu administracji publicznej w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe.
W końcowej części uzasadnienia organ wskazał, że w aktach sprawy znajdują się poświadczone kopie czeków gotówkowych świadczące o tym, iż świadczenie pieniężne w kwocie ustalonej w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości zostało spełnione na rzecz skarżących w dniu 23 października 1989 r.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wyjaśnili, że otrzymane w 1989 roku odszkodowanie w wysokości 137 218 174,- zł traktowali jako zaliczkę na poczet pełnego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości. Zdaniem skarżących organ powinien podjąć postępowanie i ponownie wyliczyć wysokość odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości. Podnieśli ponadto, że nie otrzymali odpisu decyzji z dnia[...], w której orzeczono o wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu wysokości odszkodowania, w związku z czym nie mogli złożyć od niej odwołania.
Decyzją z dnia [..] Nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...].
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ II instancji wskazał, że organ I instancji w trakcie postępowała, prowadzącego do wydania decyzji ustalił, iż skarżącym wypłacono odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia nieruchomości. Wojewoda [...] wyjaśnił, że wysokość odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości ustalona została decyzją Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Wspólnego dla wszystkich dzielnic m. Ł. Urzędu Dzielnicowego Ł. – Ś. z dnia [...] na podstawie przepisów obowiązującej wówczas ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jedn. Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127 ze zm.).
Odnosząc się do twierdzenia skarżących, zawartego w odwołaniu od decyzji I instancji, organ wskazał, iż nieprawdziwe jest twierdzenie, iż decyzja z dnia [...] o wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu wysokości odszkodowania nie została doręczona skarżącym. Organ wskazał, że w aktach administracyjnych sprawy znajdują się zwrotne potwierdzenia odbioru powyższej decyzji, ponadto skarżący złożyli od niej odwołanie, które następnie zostało cofnięte.
W podsumowaniu uzasadnienia wydanej decyzji Wojewoda [...] stwierdził, iż wypłacenie odszkodowania J. S., W. S. i S. S. za nieruchomość położoną w Ł. przy ulicy A (dawna ulica B 8), spowodowało bezprzedmiotowość postępowania o wypłatę odszkodowania za w/w nieruchomość.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. S., J. S. i W. S. wskazali na niewłaściwy, ich zdaniem, sposób naliczenia i wypłaty odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości oraz długotrwałe rozpatrywanie wnoszonych odwołań. Skarżący wskazali, iż w podobnej sprawie, dotyczącej wywłaszczenia ich nieruchomości na mocy decyzji z dnia [...] i decyzji Wojewody [...] z dnia [..], wyliczono ponownie wysokość odszkodowania w oparciu o przepisy korzystniejsze dla osób wywłaszczanych. Zdaniem skarżących w niniejszej skardze należy ponownie wyliczyć wysokość należnego odszkodowania, przysługującego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ ponownie wskazał, że nieruchomość, obejmująca działki oznaczone na mapie sytuacyjnej dla celów prawnych nr [...] z dnia 26 marca 1986 r. jako działki nr 4/4, nr 4/7, nr 4/8, nr 4/9, nr 4/10, nr 4/11, nr 19/2, nr 19/3, nr 19/8, nr b19/9, nr 19/10, nr 19/11, nr 19/12, nr 19/13, nr 19/14, nr 19/15, nr 19/16 wywłaszczona została na rzecz Państwa decyzją Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Wspólnego dla wszystkich dzielnic miasta Ł. Urzędu Dzielnicowego Ł. – Ś. z dnia [..] Nr [...], w której ustalono, również wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Organ wskazał, że skarżący wnieśli odwołanie od powyższej decyzji, które następnie zostało cofnięte, w wyniku czego decyzją Zastępcy Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta z dnia [...] uchylono w całości decyzję z dnia [....] i umorzono postępowanie. Wojewoda [...] wskazał, iż w dniu [....] wypłacono skarżącym odszkodowanie, w wysokości ustalonej w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości.
W podsumowaniu organ ponownie stwierdził, że wypłacenie skarżącym odszkodowania za nieruchomość położoną w Ł. przy ulicy A (dawna ulica B 8), spowodowało bezprzedmiotowość postępowania o wypłatę odszkodowania za w/w nieruchomość, a zatem decyzje organów I i II instancji były zasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlega uwzględnieniu, aczkolwiek nie z przyczyn w niej wskazanych.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 powołanego aktu).
Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej obowiązującymi w dniu wydania zaskarżonej decyzji oraz uwzględnia stan faktyczny zaistniały do tego dnia. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu.
Przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem art. 105 § 1 oraz 7 i 77 Kpa i naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.
Umarzając postępowanie administracyjne organy obu instancji powołały się na jego bezprzedmiotowość, gdyż sprawa wysokości należnego skarżącym odszkodowania załatwiona została poprzez wypłatę kwoty ustalonej decyzją ostateczną z dnia [...] W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 Kpa oznacza brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie w sprawie bez jej merytorycznego rozstrzygnięcia (vide: wyroki NSA w Warszawie – z dnia 23.04.2003 r. III SA 2225/01, Biul. Skarb. 2003/6/25; z dnia 9.03.2000 r. IV SA 12/98, LEX nr 77609).
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę wniesioną przez współwłaścicieli nieruchomości uznał, że w ustalonym przez organy stanie rzeczy nie została spełniona przesłanka bezprzedmiotowości postępowania.
W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji przyjęły, że skarżący złożyli wniosek o wypłatę odszkodowania, które de facto zostało już im wypłacone, podczas gdy z treści składanych przez nich pism i oświadczeń wynika, że wniosek dotyczy uzupełniającego odszkodowania za nieruchomość o pow. 9127 m2, gdyż odszkodowanie ustalone decyzją z dnia 29.09.1989 r. traktowali jako zaliczkę, a przyznana kwota była ich zdaniem zaniżona i niesatysfakcjonyjąca.
Poza sporem pozostaje fakt cofnięcia przez skarżących odwołania od decyzji z dnia [..], co uczynili w piśmie z dnia 23.10.1989 r.
Uwadze organów obu instancji uszła jednak istotna dla rozstrzygnięcia okoliczność, związana z treścią decyzji wydanej w dniu [....] przez Z –cę Dyrektora Urzędu Miasta Ł., Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami znak:[...]. Organ nie umorzył bowiem postępowania odwoławczego, a powołując się m. innymi na art. 138 § 1 pkt 2 Kpa uchylił w całości zaskarżoną decyzję, czyli decyzję z dnia [...] o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości i ustaleniu odszkodowania i umorzył postępowanie.
Treść tej decyzji zdaje się zatem wskazywać, że decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu odszkodowania wyeliminowana została z obrotu prawnego, a więc w istocie brak jest decyzji o wywłaszczeniu i ustaleniu odszkodowania. W aktach postępowania administracyjnego nie ma jednak dowodów doręczenia tej decyzji stronom postępowania, a przede wszystkim skarżącym, zaś na rozprawie przed WSA w dniu 23.08.2005 r. S. S. działając w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik J. S. i W. S. oświadczył, że nie pamięta, czy skarżący otrzymali odpis tej decyzji. Poczynione w toku postępowania odwoławczego przez Wojewodę [...] ustalenie, że do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie wpłynęła skarga na tę decyzję, w żaden sposób nie może potwierdzić faktu doręczenia jej odpisu stronom tego postępowania, a tym samym umożliwienia im wniesienia skargi. Organy obu instancji do okoliczności tych w żaden sposób nie odniosły się, a miały one wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie sprawy.
Nie można również wykluczyć konieczności doręczenia skarżącym decyzji z dnia [...] celem umożliwienia im skorzystania z uprawnienia do wniesienia skargi do sądu.
Konstatując, należy stwierdzić, że na ustalonym przez organy etapie postępowania brak było przewidzianej przepisem art. 105 § 1 Kpa przesłanki bezprzedmiotowości postępowania warunkującej jego umorzenie.
Z przytoczonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt c oraz 200 i 205 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.
[pic]