Uzasadnienie
II SA/Łd 329/04
Decyzją z dnia [..] Nr[...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. na podstawie art. 48 ust. 1 i 4 Prawa budowlanego (ustawa z dnia 7 lipca 1994 r., Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) nakazał R. M. – właścicielowi firmy "A" zlikwidować wytwornice służące do wypalania drewna na węgiel drzewny, samowolnie usytuowane na działce po byłym gospodarstwie rolnym w miejscowości K. nr 6 gm. Ł. W toku postępowania administracyjnego ustalono, iż na skutek pisemnej interwencji Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Ł. - Delegatura w P., organ I instancji przeprowadził oględziny działki nr 199/5, położonej w miejscowości K. gm. Ł., w wyniku których stwierdzono, że na terenie działki prowadzona jest od 2003 r. działalność gospodarcza, polegająca na spalaniu drewna i produkcji węgla drzewnego w 3 retortach - metalowych piecach w kształcie walca o średnicy 3 m i wysokości ca. 3 m każdy.
Wskazane retorty ustawione zostały na betonowych płytach, bez trwałego połączenia z gruntem. Właściciel natomiast nie dopełnił obowiązku zgłoszenia zamiaru posadowienia wytwornic na terenie działki w Urzędzie Gminy Ł., jak również nie uzyskał pozwolenia na ich budowę. Na podstawie informacji uzyskanej z Urzędu Gminy z dnia 1 października 2003 r. ustalono, iż działalność prowadzona przez firmę "A" na przedmiotowej działce jest zgodna z planem miejscowym zagospodarowania przestrzennego gminy Ł. W tej sytuacji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. postanowieniem z dnia [...] Nr [...] nakazał R. M. w trybie art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego wstrzymanie prowadzonej działalności i przedłożenie 4 egzemplarzy projektu dokumentacji przedmiotowych wytwornic wraz z niezbędnymi uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi, w terminie do dnia 15 listopada 2003 r. Wskazany termin upłynął bezskutecznie, co uzasadniało w ocenie organu I instancji wydanie decyzji nakazującej zlikwidowanie przedmiotowych retort.
W odwołaniu od powyższej decyzji R. M. wniósł o jej uchylenie, podnosząc, iż sporne retorty nie były budowane, ani montowane na terenie działki nr 199/5. Zostały one przywiezione i rozładowane bezpośrednio na działce. W każdej chwili można je przestawić na inne miejsce. Ewentualne zgłoszenie mogłoby zdaniem odwołującego nastąpić dopiero po otrzymaniu decyzji Wydziału Rolnictwa i Ochrony Środowiska w P.., na które oczekuje już 10 miesięcy. W tej sytuacji, w ocenie R. M. nie można mówić o "budowie" w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego. Absurdem jest bowiem, by dla rozładunku beczek trzeba było uzyskać pozwolenie na budowę.
Po rozpatrzeniu odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją z dnia [...] Nr [....] znak: [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Uzasadniając motywy rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, iż przedmiotowe retorty stanowią urządzenie techniczne, wymienione w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego i jako budowle podlegają regulacjom tego prawa. Ustawienie tych urządzeń nie jest wymienione w art. 29 Prawa budowlanego, który zawiera wykaz obiektów zwolnionych od uzyskania pozwolenia na budowę. Dlatego też brak takiego pozwolenia uzasadnia postępowanie organu I instancji w trybie art.
- 48. Bez znaczenia pozostaje przy tym fakt, iż ustawienie retort nie wiąże się z żadnymi robotami budowlanymi lub montażowymi.
Zdaniem WINB w Ł., likwidacja retort polegać ma na wyłączeniu ich z użytkowania w sposób nie budzący wątpliwości, co w zaistniałej sytuacji wiąże się z opróżnieniem ich wnętrza. W następstwie wykonania tych czynności urządzenie techniczne stanie się przedmiotem składowanym na terenie działki, zaś skarżący będzie mógł złożyć w organie administracji architektoniczno-budowlanej wniosek o udzielenie pozwolenia na budowę w trybie art. 32 Prawa budowlanego.
W skardze na powyższą decyzję, złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi R. M. wyjaśnił, iż uzyskał informacje głównie z rejonu B., gdzie retort jest w Polsce najwięcej, iż na ich postawienie nie jest wymagane pozwolenie na budowę ani tym bardziej zgłoszenie. Konkludując skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie kwestią sporną jest odpowiedź na pytanie, czy na postawienie retort - stalowych urządzeń do wypalania drewna na węgiel drzewny skarżący R. M. zobowiązany był uzyskać pozwolenie na budowę ?
Zdaniem organów orzekających zarówno w I jak i II instancji na postawienie retort, służących skarżącemu do wykonywania działalności gospodarczej konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę. Ze stanowiskiem tym nie zgodził się jednak R. M., twierdząc iż w ustalonym stanie faktycznym nie można mówić o budowie, ani tym bardziej montażu, w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowił art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.), zgodnie z którym właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2 w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Przepis ten można zastosować dopiero wówczas, gdy w następstwie czynności właściwego organu administracji publicznej, o których mowa w ust. 2 i ust. 3, nie zaistnieją przesłanki uzasadniające zalegalizowanie obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę
Pojęcie "b u d o w l i" zdefiniowane zostało przez ustawodawcę w dyspozycji art. 3 pkt 3 wskazanej ustawy. Budowlą jest zatem każdy o b i e k t b u d o w l a n y nie będący budynkiem lub obiektem małej architektury taki jak: lotnisko, droga, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne(...), a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową.
Przedmiotowe retorty, jak ustaliły organy orzekające w sprawie, to metalowe piece w kształcie walca o średnicy 3 m i wysokości około 3 m, służące do spalania drewna i produkcji węgla drzewnego, w ramach prowadzonej przez R. M. działalności gospodarczej. Cechy te świadczą zatem o tym, iż w rozpoznawanej sprawie można mówić o urządzeniu technicznym - budowli, na którego postawienie, zdaniem WINB w Ł., skarżący winien był uzyskać pozwolenie na budowę. Budowle bowiem, co w ocenie organu II instancji nie budzi wątpliwości podlegają regulacjom przepisów Prawa budowlanego.
O słuszności tego stanowiska decydują według Sądu następujące okoliczności.
Po pierwsze, retorty to z pewnością urządzenia techniczne - piece przemysłowe o znacznych rozmiarach gabarytowych. Mimo iż nie są trwale związane z gruntem, gdyż nie posiadają fundamentów, to z pewnością są one wolno stojącymi obiektami budowlanymi, o których mowa w powołanym wyżej art. 3 pkt 3 ustawy.
Po wtóre, postawienie gotowych retort (urządzeń technicznych) na terenie działki skarżącego wypełnia znamiona pojęcia r o b ó t b u d o w l a n y c h. Pod pojęciem tym należy zgodnie z treścią art. 3 pkt 7 w/w ustawy rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu i remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Ustawienie gotowego obiektu budowlanego, w określonym miejscu na nieruchomości, jest niewątpliwie budową – robotami budowlanymi w rozumieniu powołanego przepisu (tak też NSA w wyroku z dnia 22 kwietnia 1999 r., IV S.A. 1830/96, niepublikowany).
Błędne jest, więc stanowisko skarżącego, iż postawienie retort nie mieści się w zakresie pojęcia "roboty budowlane", a co więcej w zakresie regulacji Prawa budowlanego.
W myśl art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. W art. 29 ustawodawca w sposób wyczerpujący określił obiekty i roboty budowlane, które mogą być prowadzone bez wcześniejszego pozwolenia na budowę. Z kolei w art. 30 ustalił, w jakim zakresie budowy i roboty budowlane wyłączone z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę zostały objęte obowiązkiem zgłoszenia ich właściwemu organowi administracji publicznej. Postawienie retort nie jest jednak objęte dyspozycją art. 29 i 30, co świadczy jednoznacznie o konieczności uzyskania pozwolenia na budowę.
Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, Sąd z urzędu zwrócił uwagę na błędne powołanie przepisu art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego, jako podstawy prawnej do wstrzymania wypału drewna w retortach. Przepis ten, bezspornie może stanowić podstawę prawną postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych. Nie może natomiast, wbrew stanowisku organów orzekających, stanowić podstawy nakazania wstrzymania czynności podejmowanych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Wypału drewna nie można bowiem utożsamiać z prowadzeniem robót budowlanych. Wskazane uchybienie, jakkolwiek świadczy o wadliwości działania organów administracji publicznej, to jednak nie miało – w ocenie składu orzekającego - istotnego wpływu na wynik sprawy.
Niezależnie od powyższego, wyjaśnić bowiem trzeba, iż art. 48 ust. 2 daje możliwość zalegalizowania obiektu budowlanego będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, gdy spełnione są określone w tym przepisie przesłanki.
W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z obiektem budowlanym już wybudowanym, postawionym na przedmiotowej działce, bez pozwolenia na budowę. Złożenie dokumentów określonych w postanowieniu, mimo błędnego rozstrzygnięcia organu o wstrzymaniu wypału drewna, mogło stanowić podstawę do uruchomienia procedury legalizacyjnej w ramach stwierdzonej samowoli budowlanej. R. M. nie przedłożył jednak wskazanych w tym rozstrzygnięciu dokumentów. Dlatego też niespełnienie obowiązków nałożonych postanowieniem obligowało organ nadzoru budowlanego, do wydania nakazu zlikwidowania wytwornic służących do wypalania drewna w trybie art. 48 ust. 1 i 4 Prawa budowlanego. Zgodzić się trzeba ze stanowiskiem WINB, iż dopiero likwidacja retort, polegająca na zaprzestaniu ich wykorzystywania (opróżnieniu ich wnętrza), stanowić może podstawę do ubiegania się przez skarżącego o wydanie pozwolenia na budowę w trybie art. 32 Prawa budowlanego.
Podsumowując powyższe rozważania, zasadny jest w ocenie Sądu wniosek, iż przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie wystąpiły istotne wady postępowania administracyjnego i nie można zarzucić organom nadzoru budowlanego naruszenia prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy podniesione przez skarżącego argumenty, iż retorty zostały zbudowane poza terenem działki, a następnie postawione na jej terenie nie mogły - w ocenie Sądu - stanowić podstawy do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.