Uzasadnienie
G. M. i W. D. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 20 maja 2009r. wezwano skarżących do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 500 złotych.
W odpowiedzi na wezwanie G. M. wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Z danych zawartych we wniosku wynika, że skarżąca wraz z mężem osiągają miesięczny dochód w wysokości około 4774, 02 złotych brutto, na który składają się wynagrodzenie z tytułu umów o pracę, posiada własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego o powierzchni 52 m kw., jest współwłaścicielem działki położonej w Ł., o powierzchni 1200 m kw. Strona nie posiada żądnego wartościowego majątku, oszczędności, czy papierów wartościowych. Swój wniosek strona uzasadnia trudną sytuacja materialną, licznymi schorzeniami, których leczenie jest związane z wydatkami rzędu 260 złotych w ciągu miesiąca, opłaty mieszkaniowe to koszt ok. 630 złotych na miesiąc, ponadto spłaca raty zaciągniętych kredytów – 786 złotych miesięcznie.
Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 30 czerwca 2009r. odmówiono G. M. przyznania prawa pomocy.
Skarżąca złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia. W sprzeciwie z dnia 14 lipca 2009r. wskazała, że rzeczywista miesięczna kwota, jaką dysponują wraz z mężem to 3 321, 68 złotych, pomniejszona o wskazane we wniosku opłaty daje 1545, 38 zł netto, a koszt leczenia schorzeń skarżącej często przekracza wskazane we wniosku 260 zł. Ponadto, zdaniem G. M., uiszczenie wpisu sądowego kosztem opóźnienia w spłatach zaciągniętych zobowiązań spowoduje dodatkowe koszty w postaci karnych odsetek i kar przewidzianych prawem bankowym, co stanowiłoby duży uszczerbek w budżecie domowym. Natomiast wniosek o ustalenie warunków zabudowy został złożony w celu uzyskania pozytywnej decyzji, niezbędnej do sprzedaży działki, zaś skarżąca nie planuje realizacji tej inwestycji, ze względu na brak środków finansowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym).
Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Zatem strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku.
W myśl art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w razie wniesienia sprzeciwu postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Analiza przedstawionych przez skarżącą informacji, zawartych w składanym urzędowym formularzu, daje podstawy do twierdzenia, iż wniosek skarżącej nie może zostać uwzględniony.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że G. M. wraz z mężem osiągają miesięczny dochód w wysokości 3 321 złotych netto. Wysokość dochodów nie daje podstaw do uznania, że skarżącej można przypisać cechy ubóstwa, którego stwierdzenie warunkuje przyznanie prawa pomocy.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika także, że koszty leczenia skarżącej to wydatek rzędu 260 złotych miesięcznie, opłaty mieszkaniowe to koszt ok. 630 złotych, a kwota spłacanych rat kredytów wynosi 786 złotych. Pozwala to sądzić, iż część osiąganego dochodu, bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania, strona mogła przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych.
W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że skarżąca powinna liczyć się koniecznością uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi oraz innych kosztów postępowania. G. M. wraz z mężem pracują i osiągają z tego tytułu dochody. W konsekwencji uznać należy, że posiadają oni środki majątkowe, które przeznaczyć mogą na zaspokojenie potencjalnych kosztów sądowych, a przeznaczenie ich na tenże cel, nie będzie stanowić uszczerbku dla ich koniecznego utrzymania.
Jak już wyżej zaznaczono prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym). Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby nawet niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy.
Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 punkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w postanowieniu.