Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 13 lutego 2023 r., nr KO.4111.67.2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.), powołanej dalej jako: "k.p.a.", w związku z art. 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023r., poz. 141), powołanej dalej jako: "u.d.w.", utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Sadkowice z dnia 20 grudnia 2022 r., nr DW.8270.OD-096.2022 odmawiającą przyznania T. W. dodatku węglowego.
Jak wynika z akt sprawy, decyzją przytoczoną na wstępie, organ I instancji po rozpatrzeniu wniosku T. W. z dnia 27 września 2022 r., na podstawie art. 2 ust. 1 i 16 u.d.w., odmówił przyznania dodatku węglowego. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ I instancji przedstawił ustalenia stanu faktycznego oraz przytoczył treść przepisów ustawy o dodatku węglowym, a następnie wskazał, że po dokonaniu stosownej weryfikacji stwierdził, że źródło ogrzewania (kocioł na paliwo stałe) zostało zgłoszone do CEEB przed 11 sierpnia 2022 r., z tym zastrzeżeniem, że w rubryce "Rodzaje stosowanych w kotłach paliw stałych" wpisano jedynie drewno kawałkowe. Z aktualnego wydruku z CEEB wynika, że wnioskodawca dokonał po 11 sierpnia 2022 r. korekty wpisu przez dodanie kolejnego stosowanego paliwa stałego w postaci: "węgiel i paliwa węglopochodne" obok drewna kawałkowego. Organ wskazał również, że w sprawie nie ma zastosowania przepis art. 2 ust. 15g u.d.w.
Przepis ten odwołuje się do źródła ogrzewania, które nie zostało zgłoszone do CEEB do 11 sierpnia 2022 r. W niniejszej sprawie źródło ogrzewania zostało zgłoszone do CEEB przed 11 sierpnia 2022 r., a jedyna zmiana dotyczy dodania kolejnego stosowanego paliwa stałego w postaci "węgiel i paliwa węglopochodne" w zgłoszonym już wcześniej źródle ogrzewania. W tych okolicznościach wniosek o wypłatę dodatku węglowego nie może zostać uwzględniony.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył T. W., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji w całości i orzeczenie o przyznaniu dodatku węglowego, ewentualnie uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W obszernym uzasadnieniu tego odwołania pełnomocnik odniósł się szczegółowo do decyzji organu I instancji, m.in. wskazując, że w odniesieniu do przywołanych przez pełnomocnika przepisów wnioskodawca spełnia warunki do przyznania dodatku węglowego. Pełnomocnik zgodził się z organem, że w sprawie do stanu faktycznego nie mają zastosowania przepisy art. 2 ust. 15g u.d.w., ponieważ w sprawie powinny znaleźć zastosowanie przepisy art. 2 ust. 1 u.d.w. Wnioskodawca zgłosił swoje źródło ogrzewania do CEEB, którym jest piec na paliwo stałe przed dniem 11 sierpnia 2022 r., a jedynie po tej dacie dokonał korekty w zgłoszeniu, wskazując w korekcie, że kocioł na paliwo stałe obok drewna kawałkowego jest zasilany również węglem i paliwami węglopochodnymi. Wprowadzenie takiej korekty podyktowane było faktem, że była ona korektą odpowiadającą stanowi faktycznemu. Wnioskodawca posiada piec na paliwo stałe, którym ogrzewa w swoim gospodarstwie domowym i piec ten jest kotłem wielopaliwowym, co oznacza, że zasilany jest zarówno drewnem kawałkowym, jak i węglem lub innym paliwem węglopochodnym.
Ogrzewanie samym drewnem domu dużej powierzchni byłoby nieefektywne i bardzo kosztowne. Zatem wnioskodawca zawsze wykorzystywał do ogrzewania obydwa paliwa. W dniu 22 listopada 2022 r. pracownicy GOPS przeprowadzili oględziny pieca w gospodarstwie domowym wnioskodawcy. W wyniku przeprowadzonych oględzin ustalili, że piec wnioskodawcy jest zasilany zarówno drewnem kawałkowym, jak i węglem. Sporządzoną notatkę przedstawiono żonie wnioskodawcy – J. W. do podpisu. Niestety nie pozostawiono kopii notatki dla wnioskodawcy. Organ w decyzji nie odniósł się do tego dowodu ani nawet nie wspomina o jego istnieniu.
Następnie pełnomocnik strony wskazał, że organ naruszył zasadę wysłuchania strony wynikającą z art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 3 u.d.w. Organ pomijając w uzasadnieniu przeprowadzony przez siebie dowód, który w ocenie skarżącego jest kluczowy w sprawie, naruszył art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem uwzględnienie dowodu z oględzin przeprowadzonych przez organ powinno skutkować przyznaniem wnioskodawcy dodatku węglowego. Pełnomocnik wskazał, że organ niewłaściwie zastosował przepis art. 2 ust. 1 u.d.w., wywodząc z niego, że wprowadzenie korekty w zakresie zgłoszenia źródła ogrzewania do CEEB po 11 sierpnia 2022 r. stanowi podstawę odmowy przyznania dodatku węglowego. Decyzja jest tym bardziej niezrozumiała, ponieważ postępowanie dowodowe wykazało, że wnioskodawca faktycznie wykorzystuje do ogrzewania swojego gospodarstwa domowego zarówno drewno kawałkowe, jak i węgiel.
Ponadto przepisy ustawy o dodatku węgłowym nie przesądzają, że uprawnienie do dodatku węglowego przysługuje podmiotom posiadającym kotły grzewcze wyłącznie zasilane węglem. Wobec powyższego zastosowana przez organ wykładnia nie znajduje oparcia w przepisach ustawy o dodatku węgłowym. Niezależnie od powyższego pełnomocnik strony zwrócił uwagę, że decyzja administracyjna powinna zawierać pouczenie o prawie odwołania zawierające m.in. wskazanie organu odwoławczego, trybu pośredniego wniesienia odwołania, terminu i warunku skutecznego jego zachowania, o którym stanowi art. 57 § 5 k.p.a. Zawarte w decyzji organu I instancji pouczenie nie spełnia powyższych wymogów, m.in. nie wskazano organu za pośrednictwem, którego należy złożyć odwołanie, nie ma takiego organu jak "tutejsza instytucja", organ nie wskazał też warunków zachowania terminu, o których mowa w art. 57 § 5 k.p.a. Organ orzekający naruszył zatem przepisy art. 107 § 1 k.p.a., a negatywne konsekwencji tego naruszenia nie mogą obciążać strony skarżącej.
Mając na uwadze powyższe pełnomocnik strony stwierdził, że organ wydając decyzję dopuścił się licznych naruszeń zarówno prawa materialnego poprzez jego niewłaściwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, jak również naruszeń prawa procesowego mających istotny wpływ na wynik sprawy.
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 13 lutego 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach, po rozpatrzeniu powyższego odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że T. W. wnioskiem z dnia 27 września 2022 r. zwrócił się o wypłatę dodatku węglowego, w którym wskazał, że jest osobą fizyczną, prowadzi wieloosobowe gospodarstwo domowe, zamieszkuje pod adresem [...] S., T. [...], a głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe. We wniosku o dodatek węglowy T. W. oświadczył, że nie korzystał i nie korzysta z paliwa stałego zakupionego po cenie i od przedsiębiorcy, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców niektórych paliw stałych w związku z sytuacją na rynku tych paliw. W dniu 13 czerwca 2022 r. na powyższy adres została złożona do centralnej ewidencji emisyjności budynków, dalej CEEB, deklaracja dotycząca źródeł ciepła. W deklaracji wskazano, że dotyczy budynku jednorodzinnego, jako rodzaj i liczbę źródeł ciepła zainstalowanych oraz eksploatowanych w budynku wskazano kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, pelet lub inny rodzaj biomasy) z ręcznym podawaniem paliwa/zasypowy w liczbie 1 (jeden) i podane źródło ciepła jest eksploatowane, z funkcją c.o.
Jako rodzaj stosowanych w kotłach paliw stałych wskazano drewno kawałkowe. W rubryce D05 wskazano, że dane adresowe nie są tożsame z adresem budynku, którego dotyczą. W dniu 13 września 2022 r. na powyższy adres złożono korektę deklaracji w CEEB w zakresie rodzaju stosowanego paliwa w piecu, poprzez dopisanie w punkcie B03 "węgiel i paliwa węglopochodne" obok drewna kawałkowego.
Ponadto organ odwoławczy wskazał, że w dniu 8 grudnia 2022 r. w miejscu zamieszkania wnioskodawcy przeprowadzono wywiad środowiskowy, podczas którego ustalono, że źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe zasilany węglem oraz drewnem.
Przywołując art. 2 ust. 1 i ust. 3 u.d.w., Kolegium zwróciło uwagę, że dodatek węglowy w konkretnej sprawie, przysługuje w przypadku łącznego spełniania poniższych przesłanek:
- 1) głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego wnioskodawcy musi być kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe,
- 2) wskazane we wniosku o wypłatę dodatku węglowego jedno źródło ogrzewania gospodarstwa domowego jest zasilane paliwami stałymi - węglem kamiennym, brykietem lub peletem zawierającym co najmniej 85% węgla kamiennego,
- 3) wskazane we wniosku o wypłatę dodatku węglowego jedno źródło ogrzewania jest wpisane lub zgłoszone do CEEB do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do CEEB - źródła nowo uruchomionego.
Jednocześnie organ odwoławczy dodał, że spełnienie powyższych warunków uprawniających do dodatku węglowego ustala się na podstawie treści wniosku o wypłatę dodatku węglowego, który zgodnie z art. 3 ust. 4 u.d.w., składany jest przez wnioskodawcę pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. Nadto Kolegium wyjaśniło, że przed podjęciem rozstrzygnięcia w danej sprawie wójt, burmistrz albo prezydent miasta działając na podstawie art. 2 ust. 15 u.d.w., dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków.
Mając na uwadze powyższe organ II instancji stwierdził, że w deklaracji złożonej w CEEB do 11 sierpnia 2022 r. wskazano główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego zasilane tylko drewnem kawałkowym, a więc innym rodzajem paliwa niż wskazane w art. 2 ust. 3 u.d.w., co powoduje, że wnioskowane świadczenie nie może zostać przyznane, bowiem nie zostało spełnione kryterium ustawowe. Ponadto mając na uwadze treść art. 2 ust. 1 u.d.w., który wskazuje termin 11 sierpnia 2022 r. jako termin nieprzekraczalny do złożenia deklaracji do CEEB, albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do CEEB, to w przypadku gdy po 11 sierpnia 2022 r. zostanie zgłoszona zmiana w już złożonej deklaracji, dotycząca tego samego domu/budynku/lokalu i jego głównego źródła ogrzewania lub rodzaju paliwa w taki sposób, że osoba, która według tej pierwotnej deklaracji nie miałaby prawa do dodatku, w wyniku zgłoszonej zmiany uzyskałaby do niego prawo, świadczenie to nie może być przyznane.
Odnosząc się do stwierdzenia pełnomocnika strony, że przepisy ustawy o dodatku węglowym nie przesądzają, że uprawnienie dodatku węglowego przysługuje podmiotom posiadającym kotły grzewcze wyłącznie zasilane węglem, Kolegium wskazało, że z art. 2 ust. 3 u.d.w. wprost wynika, co rozumie się przez paliwa stałe, które zasilają m.in. kotły będące głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego, są to: węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego. Wobec powyższego – w ocenie Kolegium - aby otrzymać rzeczony dodatek gospodarstwo domowe wnioskodawcy winno być ogrzewane źródłem ciepła zasilanym jedynie rodzajem paliwa wymienionym w art. 2 ust. 3 u.d.w.
Natomiast jak potwierdził również wywiad środowiskowy, dom ogrzewany jest kotłem na paliwo stałe - opalany węglem i drewnem kawałkowym. Zdaniem organu odwoławczego, w sprawie zastosowanie ma zatem art. 2 ust. 1 u.d.w., który wskazuje termin 11 sierpnia 2022 r. jako termin nieprzekraczalny do złożenia deklaracji do CEEB, albo po tym dniu – w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do CEEB. Jednocześnie Kolegium stwierdziło, że dodany do u.d.w. art. 2 ust. 15g - przez art. 26 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 27 października 2022 r. zmieniającej ustawę z dniem 3 listopada 2022 r., stanowi wyjątek od powyższej zasady, który jednakże uzależniony jest od faktu niezłożenia deklaracji do dnia 11 sierpnia, nie jej korekty.
Skargę na powyższą decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył T. W., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, zarzucając:
- 1. naruszenie przepisów prawa materialnego:
- a) art. 2 ust. 1 i ust. 3 u.d.w. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, prowadzące do rezultatów sprzecznych z celem wprowadzenia wskazanego przepisu, jakim jest zagwarantowanie przyznania dodatku węglowego tym osobom, które faktycznie ogrzewają swoje gospodarstwo domowe węglem,
- b) art. 2 ust. 15a u.d.w. poprzez jego pominięcie i niezastosowanie przy ustalaniu, jakie okoliczności organ powinien uwzględnić dokonując wykładni przepisu art. 2 ust. 1 u.d.w.,
- 2. naruszenie przepisów postępowania:
- a) art. 10 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu,
- b) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo naruszenia przepisów mających wpływ na wynik sprawy.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty pełnomocnik skarżącego wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania przed sądem administracyjnym od organu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik wskazała, że spełnione zostały wszystkie ustawowe warunku przyznania dodatku węglowego skarżącemu. Dodała przy tym, że skarżący zgłosił swoje źródło ogrzewania do CEEB, którym jest piec na paliwo stałe przed dniem 11 sierpnia 2022 r., a po tej dacie dokonał korekty w zgłoszeniu wskazując w korekcie, że kocioł na paliwo stałe, który jest głównym źródłem ogrzewania w jego gospodarstwie domowym, jest obok drewna kawałkowego zasilany również węglem lub paliwem węglopochodnym. Wprowadzenie takiej korekty podyktowane było faktem, że była korektą odpowiadającą stanowi faktycznemu. Pełnomocnik podniosła, że skarżący posiada piec na paliwo stałe, którym ogrzewa w swoim gospodarstwie domowym i piec ten jest kotłem wielopaliwowym, co oznacza, że zasilany jest zarówno drewnem kawałkowym jak również węglem lub innym paliwem węglopochodnym. W wyniku niezrozumienia formularza zgłoszeniowego skarżący, zgłaszając piec, zaznaczył pierwotnie tylko jedno paliwo, choć w rzeczywistości zawsze wykorzystuje do ogrzewania zarówno drewno kawałkowe, jak i węgiel, co też pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń oświadczył we wniosku o dodatek węglowy.
Pełnomocnik dodała, że skarżący nie twierdzi, iż do ogrzewania wykorzystuje wyłącznie węgiel. Ogrzewanie domu o dużej powierzchni samym drewnem byłoby nieefektywne i bardzo kosztowne. Zatem – jak wskazała pełnomocnik - skarżący zawsze wykorzystywał do ogrzewania obydwa paliwa i okoliczności te zostały potwierdzone w toku postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organ I instancji, polegającego na oględzinach kotłowni w domu skarżącego.
Pełnomocnik skarżącego zwróciła uwagę, że w wyniku przeprowadzonych oględzin pracownicy organu na miejscu w gospodarstwie domowym skarżącego sporządzili notatkę służbową, która znajduje się w aktach sprawy, z dokonanych oględzin, w której zawarli stwierdzenie, że ustalili, iż piec skarżącego jest kotłem na paliwo stałe zasilanym zarówno drewnem kawałkowym, jak i węglem. Pracownicy organu byli w kotłowni, w której stoi piec i widzieli, że znajdują się tam złożone kawałki drewna oraz węgla kamiennego.
W dalszej kolejności pełnomocnik skarżącego podniosła, że weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku węglowego ma charakter wszechstronny i nie polega jedynie na sprawdzeniu danych widniejących w ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r. Stan faktyczny sprawy istotny z punktu widzenia art. 2 ust. 1 u.d.w. może być zatem ustalony w oparciu o inne dostępne organowi dane, które zostały wymienione przykładowo w "art. 15a ustawy". Oznacza to – zdaniem pełnomocnik skarżącego - że katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy ma charakter otwarty.
Nadto pełnomocnik skarżącego wskazała, że gdy ustawodawca zamierzał wykluczyć z prawa do dodatku węglowego podmioty, które po dniu 11 sierpnia 2022r. dokonały korekt w swoich zgłoszeniach źródła ciepła do CEEB, to musiałby taką przesłankę zawrzeć w przepisach ustawy o dodatku węglowym, czego nie uczynił, a więc stosowanie takiej wykładni jest nieuprawnione i nieuzasadnione w świetle przepisów ustawy o dodatku węglowym. Podobnie jest z kwestią stosowania do ogrzewania domów kotłów wielopaliwowych. Jest to zjawisko powszechne, że w tego typu kotłach stosuje się obydwa rodzaje paliw, tj. i drewno, i węgiel, co zwiększa efektywność ogrzewania i obniża jego koszty.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Skarga podlega uwzględnieniu.
Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 119 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: 1) decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania;
- 2) strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy;
- 3) przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania;
- 5) decyzja została wydana w postępowaniu uproszczonym, o którym mowa w dziale II w rozdziale 14 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Na mocy art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
W przedmiotowej sprawie wobec złożonego przez organ wniosku o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i mając na uwadze, że pozostałe strony – tym przypadku jedynie skarżący – w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądał przeprowadzenia rozprawy, sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
W myśl art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.
Wedle przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Kontrolując zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję, której przedmiotem stała się odmowa przyznania dodatku węglowego - Sąd nie podzielił stanowiska organów orzekających w sprawie i tym samym uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023 r., poz. 141), powoływanej w niniejszym uzasadnieniu także jako: "u.d.w."
Stosownie do art. 2 ust. 1 u.d.w., dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561,1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3 u.d.w.).
Wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w terminie do dnia 30 listopada 2022 r., w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek (art. 2 ust. 9 i 12 u.d.w.). Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (art. 2 ust. 15 u.d.w.).
Należy zwrócić uwagę, że jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się (art. 2 ust. 15b u.d.w.). Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (art. 2 ust. 15c u.d.w.). W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15d u.d.w.).
Zgodnie z art. 2 ust. 15f u.d.w., w przypadku posiadania informacji wskazujących, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu ustalenia prawa do tego dodatku. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. W takim przypadku organ przyznaje dodatek w drodze decyzji administracyjnej z urzędu, bez konieczności składania wniosku oraz bez składania odpowiedniej deklaracji dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji.
Natomiast w myśl art. 2 ust. 15g u.d.w., dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust.
1. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wpis do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, dokonywany jest przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta z urzędu bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji.
Mając na uwadze powyższe przepisy prawa organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania skarżącemu dodatku węglowego, gdyż stwierdził, że z treści art. 2 ust. 1 u.d.w. w sposób jednoznaczny wynika, iż dokonana po 11 sierpnia 2022 r. korekta złożonej deklaracji, poprzez wskazanie źródła ogrzewania lub rodzaju paliwa, która spowodowałaby uzyskanie uprawnienia do dodatku węglowego, który wcześniej by nie przysługiwał, sprawia, że dodatek węglowy nie może być przyznany. Zdaniem organu odwoławczego, wiążący dla organów administracji jest stan ujawniony przez stronę w złożonej deklaracji na dzień 11 sierpnia 2022 r. Skoro więc w przedmiotowej sprawie, deklarację poprawiono dopiero po 11 sierpnia 2022 r., wykluczało to – w ocenie organu - przyznanie dodatku węglowego. Organ odwoławczy stwierdził przy tym, że niespełnienie przez skarżącego warunku z art. 2 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 3 u.d.w. skutkowało brakiem obowiązku po stronie organ w ustalaniu okoliczności, o których mowa w art. 2 ust. 15a u.d.w.
W skardze wywiedzionej przez skarżącego, wobec braku akceptacji powyższego stanowisku organu, podniesiono, że korekta złożonej deklaracji do centralnej ewidencji emisyjności budynków wynikała z konieczności odzwierciedlenia rzeczywistego stanu faktycznego, obejmującego wykorzystywaniem do ogrzewania budynku przez skarżącego zarówna drewna opałowego, jak i węgla. Ponadto podniesiono, że weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku węglowego ma charakter wszechstronny i nie polega jedynie na sprawdzeniu danych widniejących w ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r.
W ocenie Sądu, w świetle przytoczonych wyżej przepisów oraz zgromadzonego w kontrolowanej sprawie materiału dowodowego przedstawione stanowisko organów nie zasługuje na aprobatę, a argumentację wyrażoną w skardze uznać należy za zasadną.
Nie ulega wątpliwości, iż skarżący dokonał zgłoszenia do centralnej ewidencji emisyjności budynków przed 11 sierpnia 2022 r. źródła ogrzewania poprzez złożenie w dniu 13 czerwca 2022 r. stosownej deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw. W części B01 tej deklaracji jako zainstalowane źródło wskazany został kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, pelet lub inny rodzaj biomasy) z ręcznym podawaniem paliwa/zapasowy. W części B03 wspomnianej deklaracji skarżący wskazał rodzaj stosowanych w kotłach paliw stałych, tj. drewno kawałkowe. W korekcie deklaracji, którą skarżący złożył w dniu 13 września 2022 r., dodał drugi rodzaj stosowanych w kotłach paliw stałych, tj. węgiel i paliwa węglopochodne. We wniesionej skardze skarżący wyjaśnił, że dokonanie wskazanej korekty było konieczne w celu ujawnienia rzeczywistego rodzaju paliwa stałego używanego w celu ogrzewania.
W świetle powyższego należy zwrócić uwagę, że z treści przepisu art. 2 ust. 1 u.d.w. nie wynika, iż dodatek węglowy przysługuje osobie, która w złożonej do dnia 11 sierpnia 2003 r. deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw wskazała, jako rodzaj stosowanych paliw, jedynie węgiel kamienny, brykiet lub pelet. Złożenie zatem przez skarżącego korekty ww. deklaracji, w której dopiero wtedy wskazany został węgiel, jako zresztą drugi rodzaj stosowanych paliw stałych, nie wyklucza możliwości ubiegania się o przedmiotowy dodatek węglowy. Nie można jednak zanegować, że skarżący dokonał zgłoszenia głównego źródła ogrzewania do dnia 11 sierpnia 2022 r. i tym samym spełnił warunek wskazany w art. 2 ust. 1 u.d.w.
Niewątpliwie jednak złożenie przez skarżącego w dniu 13 września 2022 r. korekty deklaracji w zakresie rodzaju stosowanych w kotle paliw stałych, powinno skutkować podjęciem przez organ czynności wyjaśniających w celu ustalenia rzeczywistego rodzaju paliwa stałego wykorzystywanego przez skarżącego w zadeklarowanym kotle na paliwo stałe.
Wobec sprzeczności pomiędzy treścią oświadczenia skarżącego a treścią ujawnioną w centralnej ewidencji emisyjności budynków zaistniały bowiem wątpliwości co do faktycznego źródła, jakim ogrzewane jest gospodarstwo domowe skarżącego. Wątpliwości te powinny być w sprawie jednoznacznie rozstrzygnięte jako mające charakter istotny w świetle treści art. 2 ust. 1 u.d.w. Szczególnie, że w sprawie dostrzeżono, że deklaracja dotycząca źródła ogrzewania została zmieniona. Z treści przywołanych przepisów wynika więc, że weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku węglowego ma charakter wszechstronny i nie polega jedynie na sprawdzeniu danych widniejących w ewidencji emisyjności budynków i tylko na dzień dnia 11 sierpnia 2022 r. Stan faktyczny sprawy istotny z punktu widzenia art. 2 ust. 1 u.d.w. może być zatem ustalony w oparciu o inne dostępne organowi dane, które zostały przykładowo wymienione w art. 2 ust. 15a u.d.w.
Oznacza to, że katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy, ma w tym zakresie charakter otwarty (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 31 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 77/23, LEX nr 3566337).
Ponadto, jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się (art. 2 ust. 15b u.d.w.). Organy podjęły próbę ustalenia stanu faktycznego sprawy – wskazuje na to notatka z dnia 8 grudnia 2022 r., którą organ wskazał jako notatkę z wywiadu środowiskowego – jednak ustaleń tych nie uwzględniły przy rozstrzyganiu sprawy.
Organy rozpatrujące przedmiotową sprawę nie zwróciły uwagi, że dokonanie wpisu do CEEB rodzaju paliwa wykorzystywanego do ogrzewania należy rozumieć jako główny, ale nie jedyny, środek dowodowy służący ustaleniu przesłanek niezbędnych do przyznania dodatku węglowego. W razie powstałych w toku postępowania wątpliwości co do rzeczywistego rodzaju paliwa, organ powinien je wyjaśnić poprzez przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, gdyż tylko w ten sposób można realnie wypełnić cel ustawy (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 7 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 312/23, LEX nr 3578205).
Mając na uwadze całokształt przepisów znajdujący zastosowanie w przedmiotowej sprawie należy wskazać, że zmierzają one - przy odformalizowaniu procedury - do objęcia pomocą finansową w postaci dodatku węglowego jak największej liczby gospodarstw domowych, uprawniając, a jednocześnie obligując organy gminy (wójta, burmistrza, prezydenta miasta) do wnikliwego, wszechstronnego zbadania sytuacji faktycznej, w tym w zakresie źródeł ciepła rodzaju stosowanych paliw w gospodarstwach domowych i to nie tylko tych, co do których wpłynął wniosek o wypłatę dodatku węglowego, ale także tych, co do których organ jest w posiadaniu informacji wskazujących na to, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy.
Tym samym, przepisy ustawy o dodatku węglowym zobowiązują organ do ustalenia, np. w drodze wywiadu środowiskowego, rzeczywistego rodzaju źródła ciepła stosowanego w gospodarstwach domowych prowadzonych na terenie gminny, jak również rodzaju paliwa używanego do ogrzewania budynków w tych gospodarstwach. Przepisy ustawy wyposażają właściwe organy gminy w bardzo szeroki wachlarz uprawnień procesowych po to, by umożliwić udzielenie pomocy w postaci dodatku węglowego jak największej liczbie gospodarstw domowych, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe.
Co więcej, dodatek węglowy może zostać przyznany nawet osobie, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, a spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, jak i osobie w gospodarstwie domowym, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1 (zob. art. 2 ust. 15f i ust. 15g ustawy) - wyrok WSA w Kielcach z dnia 12 kwietnia 2023 r., II SA/Ke 85/23, LEX nr 3527672. Na gruncie niniejszej sprawy Sąd w pełni podziela powyższe stanowisko.
W ocenie Sądu, odmowa przyznania dodatku węglowego skarżącemu bez odwołania się do rzeczywistego rodzaju stosowanego przez niego paliwa stałego, a wyłącznie opierająca się na fakcie złożenia korekty deklaracji po dniu 11 sierpnia 2022 r. - stanowi naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. Stosownie do powołanych przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji w toku postępowania podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organy w przedmiotowej sprawie nie zastosowały się do wymogów ww. przepisów prawa, a w szczególności nie uwzględniły przeprowadzonego w miejscu zamieszkania skarżącego w dniu 8 grudnia 2022 r. wywiadu środowiskowego, podczas którego ustalono, że źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe zasilany węglem oraz drewnem.
Ponownie prowadząc postępowanie organ administracji przeprowadzi zatem postępowanie z uwzględnieniem wyrażonej w tym wyroku oceny prawnej oraz wynikających z niej wskazań. W szczególności doprowadzi do ustalenia rzeczywistego rodzaju paliwa stałego używanego przez skarżącego, a następnie dokona oceny okoliczności sprawy w aspekcie przesłanek z art. 2 u.d.w., warunkujących przyznanie przedmiotowego dodatku węglowego. Wydaną w sprawie decyzję organ administracji uzasadni w sposób odpowiadający wymogom art. 107 § 3 k.p.a.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.). Zasądzona kwota obejmuje wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym (480 zł) oraz zwrot opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).
ds