Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodziz 2 grudnia 2004 r., sygn. akt II SA/Łd 416/02

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...], Nr [...], znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. zobowiązał inwestora D.P. zam. w Ł. przy ul. A 6 m 3 do przedłożenia w 3 egzemplarzach w terminie do dnia 30 czerwca 2002r.:

1. - dowodu potwierdzającego prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane,
2. - inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych wraz z orzeczeniem technicznym o prawidłowości ich zrealizowania,
3. - projektu kanalizacji z jednoczesnym wskazaniem sposobu odprowadzenia nieczystości ciekłych dla potrzeb lokalu nr 3 w budynku mieszkalnym położonym przy ul. A nr 6 w Ł. W jej uzasadnieniu organ podał, że nieruchomość przy ul. A w Ł. jest współwłasnością czterech rodzin. Budynek mieszkalny na tej nieruchomości powstał w roku 1928. W latach 50-tych ówczesny właściciel wykonał w swoim mieszkaniu nr.1 instalacje wodno-kanalizacyjną i szambo. W chwili prowadzenia postępowania nieruchomość ta została podzielona. W roku 1984 D.P. kupiła lokal nr 3 usytuowany nad lokalem nr 1, składający się z dwóch pokoi i kuchni. W 1988r. D.P. wykonała ściankę działową wydzielającą z powierzchni kuchni pomieszczenia łazienki – analogicznie jak w lokalu nr 1 na parterze a w 1991-92r. wykonała również instalacje wody i kanalizacji. Urządzenia wodno-kanalizacyjne podłączone zostały do rury kanalizacyjnej stanowiącej odpowietrzenie pionu kanalizacyjnego z lokalu nr 1. Powyższe roboty zrealizowane zostały bez uzyskania pozwolenia na budowę, co stanowi naruszenie art. 28 ust. 1 pkt. 3 oraz § 42 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20.02.1975r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. Nr 8 z 1975r.).

Wydawane w toku postępowania administracyjnego decyzje i postanowienia dotyczące wstrzymania użytkowania instalacji wod-kan. w lokalach nr 1 i 3 jak i nakazujące przeprowadzenie modernizacji instalacji w całym budynku zostały uchylone przez NSA. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, przeprowadzono wizję na terenie nieruchomości i ustalono, że budynek posiada dwa odrębne piony kanalizacyjne i ścieki odprowadzane są do dwóch odrębnych zbiorników.

Organ I instancji stwierdził, że pani P. z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 24.10.1974r. wykonała roboty budowlane i instalacyjne w roku 1991-92. W roku 1997 właścicielka lokalu nr 1 wykonała prace instalacyjne polegające na demontażu części instalacji kanalizacyjnej w pionie nr 1 i 3, pozbawiając drugiego współwłaściciela możliwości korzystania z pionu kanalizacyjnego, który należy do części wspólnej budynku.

Ze względu na prawomocny wyrok Sądu Wojewódzkiego w Ł. z dnia 25.11.1998r. w sprawie III Ca 874/98 oddalający powództwo D.P. w przedmiocie przywrócenia naruszonego posiadania organ zobowiązał jedynie właścicielkę lokalu nr 3 D.P. do rozwiązania odprowadzenia ścieków bytowych w zakresie obejmującym tylko lokal nr 3 w tym budynku.

Odwołanie od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. wniosła D.P. domagając się w istocie jej uchylenia. W uzasadnieniu kwestionowała zasadność poprzednich decyzji wydawanych w sprawie przez organy obu instancji, podnosiła brak podstaw prawnych do odcięcia w 1997r. przez właścicielkę lokalu nr 1 pionu kanalizacyjnego i wymontowanie reszty rur w 2000r. przez co pozbawiona została możliwości korzystania z tegoż pionu. Odwołująca się podnosiła również, że kwestionowana decyzja nie bierze pod uwagę wszystkich aspektów i problemów związanych z brakiem możliwości technicznych poprowadzenia odrębnego pionu dla odprowadzenia ścieków i nie określa w jaki sposób winno nastąpić włączenie lokalu nr 3 do pionu kanalizacyjnego.

Decyzją z dnia [...], Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 51 ust. 1 pkt. 2 i art.51 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 106 z 2000r., poz.1126) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, że nie kwestionuje faktu, iż podłączenie urządzeń sanitarnych zainstalowanych w mieszkaniu D.P. i H.G. do wspólnego pionu kanalizacyjnego oraz wspólnego zbiornika do gromadzenia nieczystości płynnych jest rozwiązaniem najbardziej racjonalnym pod względem technicznym, gdyz jest rozwiązaniem najprostszym i najtańszym. Jednak warunkiem realizacji jest uzyskanie zgody H.G. na zastosowanie takiego rozwiązania. Kwestie te zainteresowane strony winny rozstrzygnąć w drodze ugody bądź w postępowaniu sadowym przed sądem powszechnym, bowiem ustawa prawo budowlane nie upoważnia organów nadzoru budowlanego do przymuszania do wyrażenia zgody na posiadanie wspólnych urządzeń do odprowadzania i gromadzenia ścieków.

Dodatkowo organ wskazał, że od kilku lat dostępne są urządzenia umożliwiające rozwiązanie problemu odprowadzenia ścieków z niekorzystnie usytuowanych lokali mieszkalnych. Nadto, że organy nadzoru budowlanego nie maja prawa wskazywać stronom konkretnych rozwiązań technicznych oraz, że w sprawie samowolnych działań związanych z przebudową istniejącej kanalizacji sanitarnej przez H.G. organ I instancji prowadzi odrębne postępowanie.

Reasumując, organ odwoławczy stwierdził, że art. 61 ustawy Prawo budowlane zobowiązuje właściciela (współwłaściciela) obiektu budowlanego do użytkowania zgodnie z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska. W związku z powyższym zasadne jest zobowiązanie D. P. do wykonania obowiązków nakazanych zaskarżoną decyzją w celu: uporządkowania sprawy odprowadzania ścieków bytowo – gospodarczych z mieszkania nr 3 będącego jej własnością i doprowadzenia tej części budynku mieszkalnego do stanu zgodnego z art.5 ust.1 pkt.2 Prawa budowlanego, oraz ochrony uzasadnionego interesu osób trzecich, chronionego art.5 ust.1 pkt.6 Prawa budowlanego, a związanego z ochroną terenu (gleby i powietrza) przyległego do budynku przed zanieczyszczeniem ściekami bytowo – gospodarczymi.

W dniu 29 marca 2002r. D.P. wniosła do Naczelnego Sadu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Ł. skargę na powyższą decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. domagając się jak wynika to z treści skargi uchylenia decyzji i podtrzymując zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł..

W odpowiedzi na skargę, strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z treścią przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U. nr 153, poz. 1271 z 2002 roku) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych przy czym, zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji, następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi); naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Bada więc zaskarżone orzeczenie pod kątem wszelkich naruszeń prawa, a nie tylko tych wskazanych w skardze. Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję sądu, należało skargę uwzględnić, a to z uwagi na naruszenie prawa, zarówno materialnego jak i procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, co w myśl wskazanego wyżej przepisu art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c, skutkuje uchyleniem decyzji, choć nie podzielając argumentów podniesionych w skardze.

Niniejsza sprawa była już przedmiotem rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdzie wyrokiem z dnia 6 lipca 2000r. w sprawie II SA/Łd 250/99 uchylono decyzję Wojewody [...] z dnia [...] uchylającą decyzję organu I instancji i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] podjętą na podstawie art.66 pkt. 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414) nakazującą D.P. właścicielce lokalu nr 3 przy ul. A 6 w Ł. – po uprzednim uzyskaniu pozwolenia na budowę – wykonanie modernizacji urządzeń kanalizacyjnych w lokalu w celu właściwego sposobu odprowadzania ścieków i zakreślającą termin wykonania nałożonego obowiązku.

Stosownie do treści art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia.

Sąd wówczas podniósł, że podstawowym obowiązkiem każdego organu orzekającego w sprawie jest dokładne ustalenie stanu faktycznego i podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art.7 k.p.a.), zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), oraz dokonania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Sąd wskazał na konieczność ustalenia, jakiego rodzaju czynności, prace i roboty budowlane wykonała skarżąca, czy były to roboty budowlane, które wymagały pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, kiedy je wykonano a tym samym jakie prawo winno mieć zastosowanie.

Analizując zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję, stwierdzić należy, iż z uchybieniem art. 107 § 3 k.p.a. nie czynią one zadość powyższym wskazaniom. Jak zdaje się wynikać z dołączonego do akt sprawy protokołu z wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 19.11.2001r. organ ustalał, jakie roboty budowlane i kiedy skarżąca wykonywała, jednakże ustalenia te nie zostały należycie inkorporowane w decyzji kończącej postępowanie w sprawie. Uzasadnienie faktyczne nie odpowiada treści art. 107 § 3 k.p.a. a uzasadnienie prawne wbrew temuż przepisowi nie wskazuje właściwie podstawy prawnej decyzji i nie powołuje należycie przepisów szczególnych, które swym działaniem skarżąca naruszyła.

W szczególności organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji wskazuje, że w 1988r. skarżąca wykonała ściankę działową wydzielającą z powierzchni kuchni pomieszczenia łazienki a w 1991-92r. również instalacje wody i kanalizacji bez pozwolenia na budowę, co stanowi naruszenie art. 28 ust. 1 pkt. 3 oraz § 42 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20.02.1975r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. Nr 8 z 1975r.). Organ nie wskazał jednak, którą ustawę Prawo budowlane, czy tę z 1974r. czy też tę z 1994r. miał na myśli. Z dalszej części uzasadnienia można wysnuć wniosek, iż chodzi o ustawę Prawo budowlane z 24.10.1974r. Nie można jednak zaaprobować takiego uchybienia tym bardziej, iż żadna z wymienionych ustaw, ani ta z 1974r. ani ta z 1994r. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji nie zawierała w art. 28 ust. 1 - pkt.

1. 3. Podobnie nie sposób doszukać się celowości przywołania § 42 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20.02.1975r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego.

Organy obu instancji, wskazując w komparycji rozstrzygnięcia jego podstawę prawną, nie wyjaśniają należycie jej zastosowania, przez co nie można jednoznacznie określić, czy uczyniono to prawidłowo, tym bardziej iż nie wskazano w istocie jakie przepisy zostały naruszone.

Powyższe uwagi prowadzą do wniosku, że zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja zapadły z naruszeniem przepisów prawa materialnego i postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia, należytego zebrania, rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego, wskazania przepisów prawa, które zostały naruszone tj. art. 7, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 k.p.a.

Mając na uwadze podniesione wyżej względy, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z 2002 roku), orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z 2002 roku) i art. 55 ustawy z dnia 11.05.1995 r. o NSA (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.).

Na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.