Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 6 lutego 2023 r., nr KO.4111.48.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach po rozpatrzeniu odwołania Z.K. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), powoływanej dalej jako: "k.p.a." uchyliło decyzję Prezydenta Miasta Kutno z dnia 28 listopada 2022 r., znak: MOPS.RA.5413.010069.2022 wydaną na podstawie art.2 ust.3 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 1 ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.d.o." o odmowie Z.K. świadczenia w formie dodatku osłonowego i umorzyło postępowanie I instancji w całości.
Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 28 lipca 2022 r. Z.K. zwrócił się o wypłatę dodatku osłonowego wskazując we wniosku miejsce zamieszkania [...] [...], ul. W.. Informacją z dnia 16 marca 2022 r. nr [...] przyznano Z.K. dodatek osłonowy na wniosek z dnia 31 stycznia 2022 r. na adres [...] [...] ul. L..
Organ I instancji decyzją z dnia 28 listopada 2022 r., znak: MOPS.RA.5413.010069.2022 odmówił przyznania dodatku osłonowego wskazując, że Z.K. dodatek osłonowy na okres wskazany w art. 2 ust. 8 u.d.o. został przyznany i wypłacony.
Od powyższej decyzji Z.K. wniósł odwołanie i wskazał, że jego sytuacja jest tragiczna. Śmierć syna w lutym 2022 r. spowodowała, że nikt nie udzieli mu żadnej pomocy. Został sam w wieku starczym, a stan zdrowia wyklucza jakąkolwiek pracę. Zwrócił się o pomoc w nędzy materialnej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach po rozpoznaniu powyższego odwołania uchyliło decyzję Prezydenta Miasta Kutno i umorzyło postępowanie I instancji w całości.
Organ przywołując treść art. 2 ust. 5 i ust. 8 u.d.o. wskazał, że Z.K. wnioskiem z dnia 31 stycznia 2022 r. zwrócił się do MOPS w Kutnie o wypłatę dodatku osłonowego. Po rozpatrzeniu rzeczonego wniosku informacją MOPS.RA.5413.001775.2022 z dnia 16 marca 2022 r. organ I instancji przyznał skarżącemu dodatek osłonowy, w kwocie 400 zł rocznie, na okres od 1 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. W treści uzasadnienia informacji wskazano, że dodatek osłonowy przysługuje za okres od dnia 01 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. i będzie wypłacony w dwóch równych ratach w terminie do 31 marca 2022 r. oraz do 2 grudnia 2022 r. W dniu 28 lipca 2022 r. do MOPS w Kutnie wpłynął kolejny wniosek Z.K. na inny adres zamieszkania.
Kolegium wyjaśniło, że wniesienie wniosku przez stronę powoduje wszczęcie postępowania w określonej sprawie administracyjnej. Zakres sprawy administracyjnej określa podmiot i przedmiot postępowania. Tożsamość sprawy istnieje, gdy jednocześnie spełnione są cztery przesłanki: w sprawie występują te same podmioty; sprawa dotyczy tego samego przedmiotu; obowiązuje ten sam stan prawny; niezmieniony jest stan faktyczny sprawy, co oznacza, że od wydania decyzji nie zaszły tego rodzaju okoliczności, które pozwoliłyby na ponowne jej rozpoznanie. Postępowanie wyjaśniające powinno zakończyć się merytorycznym rozstrzygnięciem - przyznaniem świadczeń lub wydaniem decyzji odmownej. Jak wynika z akt sprawa z wniosku o przyznanie dodatku osłonowego z dnia 31 stycznia 2022 r. została rozpatrzona pozytywnie i organ wydał informację o przyznaniu dodatku osłonowego.
Następnie organ przywołując treść art. 61a § 1 k.p.a. wyjaśnił, że wynikają z niego dwie samodzielne i niezależne przesłanki odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego: wniesienie podania przez osobę niebędącą stroną lub niemożność wszczęcia postępowania z jakichkolwiek innych przyczyn. Inne okoliczności to okoliczności, które w oczywisty sposób stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. toczy się już postępowanie administracyjne w tej samej sprawie albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie.
Organ stwierdził, że rozpatrzenie pierwszego wniosku Z.K. o wypłatę dodatku osłonowego oznacza, że w sprawie z tego wniosku toczyło się już postępowanie administracyjne i zostało zakończone rozstrzygnięciem – informacją o przyznaniu świadczenia. Wobec powyższego organ I instancji winien odmówić wszczęcia postępowania na drugi wniosek złożony przez Z.K.. Informacyjnie Kolegium wskazało, że w związku z podnoszoną w odwołaniu trudną sytuacją życiową, Z.K. może zwrócić się do MOPS w Kutnie z wnioskiem o przyznanie zasiłku celowego, który będzie przedmiotem odrębnego postępowania.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Z.K. zaskarżył w całości decyzję organu II instancji wskazując, że twierdzenie o zgłoszeniu drugiego wniosku jest nieprawdą. Skarżący wyjaśnił, że zgłosił jedynie zmianę adresu po śmierci syna. Stwierdził, że nie otrzymał dodatku osłonowego. Jednocześnie oznajmił, że wniosek o jałmużnę uwłacza jego godności po 59 latach ciężkiej pracy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 1634) - dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Przedmiotowa sprawa – wobec zgodnych wniosków obu stron - została rozpoznania w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosownie natomiast do art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
W rozpoznawanej sprawie na skutek skargi, kontroli została poddana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach, które uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i umorzyło postępowanie przed organem pierwszej instancji.
Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm., zwanej dalej k.p.a.), organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części.
Ustalając kompetencję organu odwoławczego do uchylenia w całości decyzji organu pierwszej instancji i umorzenia postępowania administracyjnego pierwszej instancji w danej sprawie, przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. nie określa przesłanek podjęcia takiego rozstrzygnięcia. Niemniej jednak, ograniczenie swobody organu odwoławczego w wyborze zakończenia postępowania odwoławczego wydaniem decyzji określonej w art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. związane jest z naruszeniem przepisów prawa przez organ pierwszej instancji i związaną z tym wadliwością wydanej przez ten organ decyzji oraz z przesłanką umorzenia postępowania, o jakiej mowa w art. 105 § 1 k.p.a.
Artykuł 105 § 1 k.p.a. dotyczy sytuacji, gdy postępowanie administracyjne z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wówczas wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość czyli brak przedmiotu sprawy administracyjnej oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Przyjąć zatem należy, że bezprzedmiotowość postępowania wystąpi w przypadku, gdy w danej sprawie zostało podjęte ostateczne rozstrzygnięcie. Sprawa administracyjna musi mieć bowiem charakter "otwarty" w tym znaczeniu, że nie może być rozstrzygnięta orzeczeniem ostatecznym (res iudicata), bowiem dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe. Dopiero eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym takiego rozstrzygnięcia otworzyłaby możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy.
Mając powyższe na uwadze zgodzić się należało ze stanowiskiem Kolegium, że w sprawie wystąpiła tożsamość przedmiotowa i podmiotowa sprawy. Podobnie rzecz się ma z tożsamością podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Skoro skarżący wystąpił o dodatek osłonowy, a dodatek ten na podstawie art. 2 ust. 5 i ust 8 u.d.o. został przyznany i wypłacony a przepisy nie uległy zmianie w zakresie w jakim dotyczą one skarżącego, to nie było podstawy prawnej do wydania decyzji merytorycznej w sprawie.
W konsekwencji w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym brak było podstawy do rozpoznania przez organ pierwszej instancji po raz kolejny tożsamego żądania skarżącego i wydania w dniu 28 listopada 2022 r., decyzji, znak: MOPS.RA.5413.010069.2022, rozstrzygającej tę samą sprawę co do jej istoty. Nie ulega bowiem wątpliwości, że sprawa została uprzednio rozstrzygnięta ostatecznie, decyzją z dnia 16 marca 2022 r. nr [...], którą przyznano Z.K. dodatek osłonowy na wniosek z dnia 31 stycznia 2022 r.. Tożsamość zatem żądania skarżącego przy niezmienionym, podkreślić należy, stanie faktycznym i prawnym sprawy, winna była prowadzić, jak trafnie podniosło Kolegium, do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z wniosku strony z dnia 28 lipca 2022 r. o wypłatę dodatku osłonowego, nie zaś - jak to uczynił organ pierwszej instancji - do rozpoznania tego wniosku i po raz kolejny rozstrzygnięcia tej samej sprawy co do jej istoty, tj. wydania decyzji orzekającej o odmowie przyznania dodatku osłonowego.
Wobec powyższego - skoro, jak zostało wskazane powyżej, brak było w istocie podstaw do wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego zmierzającego do rozstrzygnięcia tożsamej sprawy administracyjnej, Kolegium władne było do usunięcia z obrotu prawnego decyzji organu pierwszej instancji z dnia 28 listopada 2022 r. i umorzenia zakończonego wydaniem tej decyzji postępowania administracyjnego w pierwszej instancji.
W ocenie więc Sądu Kolegium nie naruszyło przepisów postępowania w stopniu skutkującym uchyleniem kontrolowanej decyzji. Mogło więc skorzystać ze swych kompetencji przyznanych art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
Skarga nie mogła więc wywrzeć zamierzonego skutku. Niewątpliwie bowiem, w ocenie Sądu zachodziła tożsamość podmiotowa, jak i przedmiotowa w sprawie. Dotyczyły one tego samego stanu prawnego, w niezmienionym stanie faktycznym sprawy.
Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd skargę oddalił.
MR