Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu skargi S. O., uchylił zaskarżoną decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] i poprzedzającą ją decyzję tegoż organu z dnia [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich oraz zasądził od organu administracji na rzecz skarżącego kwotę 100 złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego. Odpis powyższego wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu w dniu 17 września 2007 roku.
W dniu 15 października 2007 roku S. O. wystąpił do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego.
Jak wynika z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach: S. O. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, posiada dom o powierzchni 72 m2 oraz mieszkanie o powierzchni 67,7 m2, jest również współwłaścicielem działki o powierzchni 0,25 ha, osiąga dochody z tytułu emerytury w wysokości 1.628,75 złotych. Żona skarżącego osiąga dochód miesięczny w wysokości 657,21 złotych oraz posiada oszczędności w wysokości 15.748,24 złotych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, w osobie referendarza sądowego, postanowieniem z dnia 31 października 2007 roku, oddalił wniosek S. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym.
S. O. złożył sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu środka zaskarżenia podniósł, że posiadany przez niego dom został wybudowany w 1955 roku i z uwagi na zły stan techniczny nadaje się wyłącznie do rozbiórki, zaś posiadane przez żonę oszczędności są wynikiem bardzo oszczędnego trybu życia. Dodatkowo przedstawił okoliczności świadczące o bardzo złym stanie swego zdrowia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje
Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały.
Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, opubl. Lex nr 75481).
Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej zwanej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym).
Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku.
W myśl art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
W tym miejscu należy zwrócić uwagę, iż małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy i współdziałania dla dobra rodziny, którą założyli (art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego) oraz przyczyniać się do zaspokajania potrzeb tej rodziny według swych sił oraz możliwości zarobkowych i majątkowych (art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Do potrzeb rodziny należą koszty postępowania sądowego służącego ochronie interesów jednego z małżonków.
Porównanie wysokości miesięcznego dochodu skarżącego i jego żony oraz posiadanych przez nią oszczędności z wysokością wynagrodzeń pobieranych przez adwokatów lub radców prawnych, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wyklucza możliwość przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Skarżący nie uprawdopodobnił, że nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zdaniem Sądu oszczędności w wysokości 15.748,24 złotych w zupełności wystarczą na pokrycie wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego za sporządzenie skargi kasacyjnej oraz reprezentowanie strony w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Oceny tej nie może również zmienić zły stan zdrowia skarżącego. Wziąwszy pod uwagę wskazówki płynące z wiedzy Sądu o rynkowych stawkach wynagrodzeń adwokackich Sąd obowiązany był stwierdzić, iż środki posiadane przez skarżącego i jego żonę pozwalają zarówno na zakup odpowiednich leków i rehabilitację, jak i zapewnienie profesjonalnej pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego żony.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi orzekł jak w sentencji.
A.T.-P./