Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256), powoływanej dalej jako: "k.p.a.", stwierdziło uchybienie przez A.K. terminu do wniesienia odwołanie od decyzji, działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta S., Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych i Alimentacyjnych MOPR w S. z dnia [...] r., znak: [...], odmawiającej przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka.
Jak wynika z akt sprawy, ww. decyzją z dnia [...] r., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta S. Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych i Alimentacyjnych MOPR w S., po rozpatrzeniu wniosku A. K. o ustalenie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka M. K., złożonego w dniu 30 stycznia 2020 r., odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ I wskazał, że wezwaniem z dnia 6 lutego 2020 r. zobowiązał A. K. do złożenia oświadczenia, czy pozostawała w I i II trymestrze ciąży pod opieką medyczną u innego lekarza niż wskazany w zaświadczeniu z dnia 5 lutego 2020 r., a jeżeli tak, do dostarczenia stosownego zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego tę okoliczność, pod rygorem pominięcia tego dowodu przy podejmowaniu decyzji. A. K. w wyznaczonym przez organ terminie nie złożyła oświadczenia ani nie dostarczyła zaświadczenia. Organ I instancji, biorąc pod uwagę przepisy dotyczące ustalenia prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka, wskazał, że może to nastąpić, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży. Pozostawanie wnioskodawczyni pod opieką medyczną od 37 tygodnia ciąży, w ocenie organu I instancji, stanowi negatywną przesłankę do przyznania prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka. Decyzja organu I instancji została doręczona A. K. w dniu 26 lutego 2020 r.
W dniu 13 marca 2020 r. A. K. nadała, za pośrednictwem wyznaczonego operatora, odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu odwołania podniosła, że decyzja o odmowie przyznania jej jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się syna M. K. jest nieważna. W ocenie strony, złożyła wystarczające dowody i materiały dotyczące urodzenia się dziecka, w tym wypełnione przez lekarza zaświadczenie. Wypełniła wszystkie potrzebne dokumenty dotyczące urodzenia się dziecka. Zdaniem strony, zaświadczenie lekarza i wszystkie dokumenty przez nią złożone były wystarczające. Ponadto podniosła, że urodziła w Polsce zdrowego syna i ma prawo dostać jednorazową zapomogę z tytułu urodzenia się dziecka w kwocie 1000 zł.
Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpatrzeniu sprawy z powyższego odwołania, stwierdziło uchybienie terminu do jego wniesienia.
W uzasadnieniu postanowienia Kolegium, odwołując się uprzednio do treści art. 129 § 1 i 2 k.p.a., wskazało, że decyzja organu I instancji, od której A. K. odwołała się, została odebrana w dniu 26 lutego 2020 r. (data na zwrotnym potwierdzeniu odbioru), a okoliczność ta nie została zakwestionowana przez odwołującą. Zdaniem Kolegium, w decyzji tej strona została prawidłowo pouczona o prawie wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od daty jej doręczenia. W ocenie organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie 14-dniowy termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 11 marca 2020 r., natomiast odwołanie zostało złożone za pośrednictwem operatora wyznaczonego w dniu 13 marca 2020 r. (data stempla pocztowego na kopercie). Kolegium stwierdziło, że data wniesienia odwołania jednoznacznie zatem wskazuje, że 14-dniowy termin na dokonanie tej czynności nie został przez stronę dochowany. Ponadto strona składając odwołanie nie wniosła o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia przedmiotowego odwołania.
Biorąc pod uwagę powyższe, Kolegium uznało, że A. K. złożyła odwołanie z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a., co uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie sprawy. Kolegium podkreśliło przy tym, że postępowanie odwoławcze może być wszczęte wyłącznie wskutek prawnie skutecznego wniesienia środka zaskarżenia (odwołania) przez podmiot legitymowany, nigdy zaś z urzędu. Dopiero czynność strony, którą jest wniesienie odwołania w terminie prawem przewidzianym, albo w terminie przywróconym w myśl art. 58 § 1 k.p.a., powoduje, że organ wyższego stopnia może skorzystać z uprawnień, jakie są przewidziane dla organu odwoławczego.
Skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła A.K. W skardze skarżąca stwierdziła, że zaskarżone postanowienie jest bezpodstawne. Zdaniem skarżącej, złożyła wszystkie wystarczające dowody i materiały dotyczące urodzenia dziecka. Dodała przy tym, że złożyła wypełnione przez lekarza ginekologa zaświadczenie i wypełniła wszystkie dokumenty dotyczące urodzenia się dziecka. W ocenie skarżącej, zaświadczenie lekarza wskazujące, że była pod opieką lekarza w okresie ciąży, było wystarczające.
Skarżąca wskazała przy tym, że w wezwaniu z dnia 6 lutego 2020 r. zobowiązano ją do złożenia oświadczenia, czy pozostawała w I i II trymestrze ciąży pod opieką medyczną innego lekarza, niż wskazała w zaświadczeniu z dnia 5 lutego 2020 r., a jeżeli tak, to do dostarczenia stosowanego zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego tę okoliczność, pod rygorem pominięcia tego dowodu przy podejmowaniu decyzji. Wobec takiego wezwania skarżąca podniosła, iż nie dostarczyła wskazanego zaświadczenia, bowiem ten dowód miał być pominięty przy podejmowaniu decyzji. Zdaniem skarżącej, nie była zobowiązana w terminie składać oświadczenia ani nie musiała dostarczać tego zaświadczenia, skoro i tak było to pod rygorem pominięcia tego dowodu. Wszystkie postanowienia są nieważne i niezbędne jest wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Skarżąca dodała przy tym, że urodziła zdrowego syna w Polsce i ma prawo otrzymać jednorazową zapomogę z tytułu urodzenia się dziecka.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II z dnia 22 lipca 2020r. niniejsza sprawa na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi została skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Skarga podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu (decyzji lub postanowienia) nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Podkreślić przy tym należy, że zgodnie z art.134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przy czym zakresem kontroli sądu nie są objęte kwestie związane z pokrzywdzeniem strony decyzją (postanowieniem), czy negatywnymi dla niej skutkami i podobnie kwestie naruszeń zasad współżycia społecznego, jedyne bowiem kryterium kontroli, jak wskazano powyżej, stanowi legalność działania organu administracji publicznej.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. stwierdzające, że odwołanie A. K. od decyzji organu I instancji z dnia [...] r. zostało wniesione z uchybienie terminu do jego wniesienia.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w zakresie nakreślonej wyżej kognicji sądów administracyjnych, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem postanowienie to nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego wyeliminowanie z obrotu prawnego na podstawie powołanego wyżej art. 145 § 1 p.p.s.a.
Wyjaśnić przy tym należy, że rozpoznanie niniejszej sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów nastąpiło stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, w składzie trzech sędziów, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zaskarżone postanowienie jest postanowieniem kończącym postępowanie i z mocy art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. podlega zaskarżeniu w drodze skargi do sądu administracyjnego. Dodać należy, że w przypadku skargi na tego rodzaju postanowienie skierowanie jej do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów nie zostało uzależnione od stosownego wniosku strony w tym zakresie. Stąd też sprawa niniejsza została skierowana do rozpoznania w tym trybie na podstawie wskazanego wyżej zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II z dnia 22 lipca 2020 r.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 134 k.p.a. Stosownie do tego przepisu, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
Na tle powołanego art. 134 k.p.a. ukształtowało się w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, które Sąd w składzie niniejszym w pełni podziela, że postanowienie, o którym mowa w tym przepisie, powinno być oparte na wnikliwej analizie okoliczności danej sprawy, bowiem w istocie zamyka ono stronie możliwość ponownego rozpoznania jej sprawy rozstrzygniętej przez organ I instancji, czyli realizację zasady dwuinstancyjności postępowania mającą oparcie nie tylko w art. 15 k.p.a., ale przede wszystkim w art.78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (vide: np. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 18 października 2018 r., II SA/Sz 930/18, dostępny pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że z akt wynika, iż decyzja organu I instancji została skarżącej doręczona w dniu 26 lutego 2020 r., co znajduje potwierdzenie w zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej ww. decyzję organu I instancji. Okoliczności tej zresztą skarżąca nie kwestionuje. Jak dowodzi przy tym lektura uzasadnienia decyzji organu I instancji, skarżąca została prawidłowo pouczona o prawie wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od daty jej doręczenia (vide: str. 2 decyzji organu I instancji). Termin ten, z uwagi na fakt doręczenia skarżącej decyzji organu I instancji w dniu 26 lutego 2020 r., upływał zatem z dniem 11 marca 2020 r. Tymczasem skarżąca złożyła odwołanie za pośrednictwem operatora wyznaczonego w dniu 13 marca 2020 r. (data stempla pocztowego na kopercie).
W tej sytuacji, w ocenie Sądu, Kolegium prawidłowo uznało, że data wniesienia odwołania jednoznacznie wskazuje, że 14-dniowy termin na dokonanie tej czynności nie został przez stronę dochowany, a strona składając odwołanie nie wniosła o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia przedmiotowego odwołania. W konsekwencji Kolegium trafnie wywiodło, że złożenie odwołanie przez skarżącą z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a. (czyli po upływie 14 dni od doręczenia decyzji organu I instancji) uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie sprawy. Nie ulega bowiem wątpliwości, że postępowanie odwoławcze może być wszczęte wyłącznie wskutek prawnie skutecznego wniesienia środka zaskarżenia (odwołania) przez podmiot legitymowany, nigdy zaś z urzędu. Dopiero czynność strony, którą jest wniesienie odwołania w terminie prawem przewidzianym, albo w terminie przywróconym w myśl art. 58 § 1 k.p.a., powoduje, że organ wyższego stopnia może skorzystać z uprawnień, jakie są przewidziane dla organu odwoławczego. Dokonane w tym zakresie ustalenia Kolegium nie budzą wątpliwości i świadczą, zdaniem Sądu, o wnikliwej analizie okoliczności niniejszej sprawy.
Jednocześnie w rozważanym kontekście Sąd w składzie niniejszym w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w uchwale z dnia 12 października 1998 r., sygn. akt OPS 11/98, przywołany w zaskarżonym postanowieniu, zgodnie z którym, rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu drugoinstancyjnym rozstrzygnięcia ostatecznego, które korzysta z ochrony trwałości (opubl. w ONSA 1999/1/4). W kontrolowanej sprawie strona nie wniosła o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, stąd też jego rozpatrzenie zgodnie z jej oczekiwaniem naraziłoby Kolegium na zarzut rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Reasumując, Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej w kwestii zasadności podniesionych w skardze zarzutów. Wychodząc przy tym poza granice jej skargi, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa materialnego ani też naruszeń przepisów postępowania administracyjnego uzasadniających uwzględnienie przedmiotowej skargi.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
dc