Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, po rozpoznaniu wniosku H. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3, art. 145 § 1 pkt 4 i pkt 8, art. 148 § 1, art. 149 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 – w dalszej części uzasadnienia jako: k.p.a.) utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia [...] o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] sierpnia 1998 r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich.
Jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia 1 października 2014 r. H. P. wystąpił o wznowienie postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W kolejnym piśmie z dnia 27 października 2014 r. wskazał dodatkowo na podstawę z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.
Odmawiając wznowienia postępowania, postanowieniem z dnia [...], Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził, iż strona wystąpiła z wnioskiem o wznowienie postępowania z rażącym naruszeniem terminu, o którym mowa w art. 148 k.p.a., w odniesieniu do obu podstaw wznowienia.
We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy strona zarzuciła naruszenie art. 7 w związku z art. 146 k.p.a. przez odmowę wznowienia postępowania z uwagi na przekroczenie terminu mimo, że utrzymanie w mocy decyzji z dnia [...] sierpnia 1998 r. i odmowa przyznania uprawnień kombatanckich narusza słuszny interes strony; art. 10 § 1 k.p.a. przez uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań; art. 145 § 1 pkt 4 i 8 k.p.a. przez odmowę wznowienia postępowania pomimo spełnienia przesłanek ustawowych; art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, przez odmowę przyznania uprawnień kombatanckich mimo spełnienia przesłanek ustawowych. Wskazując na zasadność sformułowanych zarzutów strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia z dnia [...] i rozpoznanie sprawy co do jej istoty, przez wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] sierpnia 1998 r.
Przywołanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia [...] o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] sierpnia 1998 r.
Szef Urzędu stwierdził, iż strona przekroczyła termin do skutecznego zainicjowania postępowania wznowieniowego zarówno z podstawy przewidzianej w art. 145 § 1 pkt 4 jak i pkt 8 k.p.a. Z materiału dowodowego wynika, że decyzja z dnia [...] sierpnia 1998 r. została doręczona stronie w dniu 31 sierpnia 1998 r., co potwierdza zwrotne potwierdzenie jej odbioru. Organ nie dał wiary wyjaśnieniom strony, iż decyzję z 1998 roku odebrała dopiero w 2014 roku, ponieważ pismem z dnia 23 września 1998 r. strona wniosła skargę na przedmiotową decyzję do NSA OZ w Łodzi (II SA/Łd 2101/99).
Natomiast w kwestii zachowania terminu w przypadku przesłanki z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., Szef Urzędu stwierdził, iż strona nie sprecyzowała od kiedy znana jest jej decyzja Prezesa Sądu Okręgowego w Kaliszu z dnia 25 czerwca 1999 r. nr S.10/99 oraz decyzja Ministra Sprawiedliwości nr DSN.II.549/8/99, które następnie zostały unieważnione przez NSA wyrokiem z dnia 5 października 2000 r. sygn. akt V SA 2490/99. Przy czym, z akt sprawy wynika, że wyrok NSA z 5 października 2000 r. był znany stronie już w dniu 13 grudnia 2000 r. W piśmie z dnia 9 stycznia 2001 r. kierowanym do Urzędu strona potwierdziła odbiór wyroku "wyrok NSA w Warszawie z dnia 5.10.2000 r. otrzymałem w dniu 13.12.2000 r.". Reasumując, organ wskazał, że strona w odniesieniu do obu przesłanek nie zachowała terminu, co uniemożliwiło wznowienie postępowania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi H. P. zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 8 w związku z art. 148 k.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie tj. przyjęcie, iż skarżący złożył wniosek z uchybieniem terminu co bezpośrednio doprowadziło do wydania zaskarżonego aktu; art. 7 k.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie tj. niepodjęcie przez organ czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, co doprowadziło do sytuacji w której skarżący został pozbawiony uprawnienia do żądania merytorycznego rozpoznania sprawy; art. 8 i art. 9 k.p.a. przez udzielenie skarżącemu informacji o przepisach prawa i podjęcie czynności niezgodnych z tymi informacjami, mimo że skarżący działał na ich podstawie i w zaufaniu do organu; art. 77 § 1 k.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie tj. brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału, co doprowadziło do uznania, ze skarżący żądał wznowienia z rażącym naruszeniem art. 148 § 1 k.p.a. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym je postanowieniem oraz skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów procesu.
W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Wydane zostało na skutek wniosku skarżącego o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] sierpnia 1998r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Intencją strony było zatem wszczęcie trybu nadzwyczajnego, który dotyczy kontroli prawidłowości wydanej decyzji ostatecznej. Kontrola taka przeprowadzana jest wyłącznie w zakresie enumeratywnie określonych przez ustawodawcę przesłanek, wymienionych w art. 145 § 1, art. 145a i 145b k.p.a., a ponadto jest trybem obwarowanym szeregiem wymogów formalnoprawnych. I co istotne, wniosek o wznowienie postępowania nie może zostać złożony w dowolnie wybranym przez wnioskodawcę terminie. W przepisie art. 148 k.p.a. ustawodawca wyraźnie wskazał, iż podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.
Przy czym, termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 2 k.p.a.). Przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest o ustawowe przesłanki wznowienia, enumeratywnie wymienione w art. 145 § 1 k.p.a. oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. Zaznaczyć trzeba, iż organ administracji jest obowiązany z urzędu badać zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, bowiem wszczęcie postępowania wznowieniowego na wniosek strony, pomimo uchybienia terminu, stanowi rażące naruszenie prawa, gdyż godzi w zasadę trwałości decyzji administracyjnych.
Jednocześnie, ciężar dowodu dochowania terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. spoczywa na stronie, która domaga się wznowienia postępowania w sprawie. Strona musi udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, w sposób pozwalający organowi zweryfikować i ustalić, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem jednomiesięcznego terminu od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia (vide: wyrok NSA z dnia 12 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1901/11; wyrok WSA w Krakowie z dnia 19 grudnia 2012r., sygn. akt II SA/Kr 489/12; wyrok WSA w Łodzi z dnia 9 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 714/12; wyrok WSA w Łodzi z dnia 4 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 1011/13 - dostępne, jak i pozostałe orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu, w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przechodząc do meritum, opisany wniosek skarżący oparł na dwóch przesłankach ujętych w art. 145 § 1 pkt 4 i pkt 8 k.p.a., zarzucając iż bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem opisanej już decyzji ostatecznej z dnia [...] sierpnia 1998 r. a nadto, iż decyzja ta została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.
Zdaniem Sądu na uwzględnienie zasługuje ocena organu administracji, odzwierciedlona w obszernym materiale dowodowym i argumentach zaskarżonych aktów co do braku dochowania terminu do wznowienia postępowania a podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Decyzję z dnia [...] sierpnia 1998 r. skarżący odebrał w dniu 31 sierpnia 1998 r. i zainicjował kontrolę sądowo administracyjną, która zakończyła się wydaniem wyroku oddalającego skargę w dniu 4 lipca 2000 r. w sprawie oznaczonej sygn. akt II SA/Łd 2101/98.
Nie sposób również podważyć oceny organu co do stwierdzenia niezachowania terminu w stosunku do przesłanki z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Jak słusznie zauważył organ, już w piśmie z dnia 9 stycznia 2001 r. strona wskazywała na wyrok NSA z dnia 5 października 2000 r., sygn. akt V SA 2490/99. Jednocześnie skarżący nie wyjaśnił kiedy dowiedział się o innych dokumentach, które powołuje w kontekście przesłanki z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Organ wzywał stronę do złożenia dodatkowych wyjaśnień, ale pozostawiła to wezwanie bez odpowiedzi. Zarówno w skardze ale i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona starała się wykazać, iż bez znaczenia pozostaje kwestia zachowania terminu do zainicjowania trybu nadzwyczajnego, gdyż zarówno organ jak i sąd winny uwzględnić interes i dobro strony. Niemniej jednak organy administracji obowiązane są z urzędu do niepodejmowania kroków, czynności i rozstrzygnięć, na skutek których doszłoby do naruszenia zasady trwałości decyzji ostatecznych.
Przejawem dbałości o respektowanie tej zasady jest badanie z urzędu zachowania przez wnioskodawcę terminu przewidzianego jednoznacznie w art. 148 k.p.a. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek pomimo uchybienia terminowi stanowiłoby bowiem rażące naruszenie prawa, a to z uwagi na naruszenie ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej, wyrażonej w art. 16 k.p.a. Uchybienie terminowi do złożenia podania o wznowienie postępowania jest podstawą do wydania przez organ postanowienia o odmowie wznowienia postępowania (wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1585/11; wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2014/12).
Na marginesie dodać należy, iż zarzuty dotyczące prawidłowości działania organu administracji publicznej w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] sierpnia 1998 r. nie mogą odnieść skutku w niniejszym postępowaniu. Sąd, zgodnie z art. 134 p.p.s.a., choć nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, to rozstrzyga w granicach sprawy.
Z uwagi na bezsprzeczne niedochowanie terminu do skutecznego wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania, stanowisko wywiedzione w zaskarżonym postanowieniu zasługuje na uwzględnienie, organ obowiązany był odmówić wznowienia postępowania, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a.
Z tych względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu orzeczono w pkt 2 wyroku na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c, § 19 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 461).
LS