Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Nr [...] podjętą na podstawie art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1, 2 i art. 2 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. nr 87, poz. 395 ze zm.) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił S. C. przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż strona nie spełnia wymaganego przepisami warunku deportacji do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy S. C. podniósł, iż w 1940 r. został wysiedlony wraz z rodziną z gospodarstwa rolnego. Do 1944 roku mieszkał u okolicznych rolników, a następnie w styczniu 1944 roku został wywieziony do Francji. Podróż do Francji trwała kilka miesięcy i odbywała się w trudnych warunkach. We Francji odwołujący pracował wraz z rodziną w gospodarstwie rolnym Niemca. Przyznał, że we Francji wojna skończyła się we wrześniu 1944 roku, ale do Polski wrócił później, bowiem w kraju wojna trwała nadal.
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 2 pkt. 2 lit."a", art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR po rozpoznaniu wniosku S. C. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]. W uzasadnieniu organ administracji wyjaśnił, że z dokumentów przedstawionych przez stronę, w szczególności pisma Departamentu De La Mouse z 15 lutego 1945 oraz pisma Commune De Pillon z 5 grudnia 2000 rok wynika, że strona przebywała na deportacji w miejscowości Pillon od czerwca 1944 roku. Organ administracji stwierdził, że nie można zaliczyć stronie okresu pracy po 15 września 1944 r., gdyż praca po tej dacie nie stanowi już represji w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a w/w ustawy.
W ocenie organu wojna w okolicach miejscowości Pillon zakończyła się w dniu 15 września 1944 r., ponieważ zajęcie Pillon przez wojska koalicji antyhitlerowskiej według opracowania: "United States Army In World War II. Special Studies. Chronology 1941/1945" pod red. Mary H. Williams, Washington 1960 oraz "Kroniki II wojny światowej" pod. red. Donalda Sommervillea nastąpiło 15 września 1944 r. W związku z powyższym organ przyjął, że okres pracy skarżącego trwał od czerwca 1944 r. do 15 września 1944 r., gdyż z chwilą wyzwolenia danego terenu spod okupacji niemieckiej praca wykonywana tam przez deportowanych pracowników, choćby nadal była wykonywana, traciła przymiot przymusowości, jak i przymiot wykonywania jej na terenach okupowanych przez III Rzeszę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponadto, stosownie do treści art. 134 § 1 tejże ustawy, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, ale nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi.
Rozpatrując przedmiotową skargę Sąd doszedł do przekonania, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów proceduralnych tj art. 7, 8, 9, 10, 77§ 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000r. Nr 98, poz. 1071) które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a nadto doprowadziło do naruszenia przepisów prawa materialnego, co w myśl wskazanego wyżej przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c wymienionej wyżej ustawy skutkuje uchyleniem decyzji.
W niniejszej sprawie poza sporem jest, iż skarżący wraz z rodziną został wywieziony na roboty przymusowe z terytorium państwa polskiego na terytorium okupowanej Francji do miejscowości Pillon w czerwcu 1944 roku. Organ, odmawiając przyznania wnioskowanego przez skarżącego świadczenia, uznał, że nie spełnia on ustawowego 6-miesięcznego okresu deportacji. Powołał się przy tym na opracowanie mówiące o wyzwoleniu okolic miejscowości Pillon.
Zdaniem Sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę, niedopuszczalne jest, by organ czynił istotne dla sprawy ustalenia w oparciu o wskazane w uzasadnieniu decyzji opracowania, których kserokopii nie załącza do akt, a które nie należą do powszechnie dostępnych. Czyni to niemożliwym dokonanie oceny legalności zaskarżonej decyzji.
Sąd stwierdza także, iż podziela pogląd zaprezentowany w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 1999r. sygn. III RN 158/98 (OSNP nr 3 z 2000 r., poz. 86), w którym przyjęto, że pojęcie "deportacji" użyte w art. 2 pkt 2 lit. "a" wskazanej wyżej ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym (...) odnosi się wyłączenie do czasu trwania II wojny światowej na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych, a więc obejmuje okres od dnia 1 września 1939 r. do dnia 8 maja 1945 r.. Wynika z niego, że tylko data 8 maja 1945r. może być pewną datą graniczną, do której deportacja do pracy przymusowej winna być uznana za spełniającą dyspozycję art. 2 pkt 2 lit. "a" w/w ustawy.
W ocenie Sądu ustawodawca położył w tym przepisie nacisk na samo wywiezienie do pracy przymusowej, a więc okres przymusowego pozostawania poza miejscem zamieszkania. Nie można bowiem przyjąć, aby przed ostatecznym zakończeniem wojny istniały szanse i warunki na powrót z deportacji do Polski, skoro w dużej części Europy nadal trwały działania wojenne uniemożliwiające powrót, a ponadto nie można było przewidzieć, jak ostatecznie potoczą się losy wojny.
Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł jak w punkcie 1-szym sentencji wyroku. Z uwagi na brak przymiotu wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 152 w/w ustawy za bezprzedmiotowe. W przedmiocie zwrotu kosztów sądowych Sąd wyrokował w oparciu o art. 200 powołanej ustawy.