Uzasadnienie
II SA/Łd 474/17
W dniu 19 kwietnia 2016 r. J. S. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko F. S. Decyzją z dnia [...] Wójt Gminy R. odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia wychowawczego.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wnioskodawczyni domagała się uznania za utracony dochód osiągnięty w 2014 r., przedstawiając pismo z Centrum Usług Wspólnych Gminy R., z którego wynika, że od dnia 24 czerwca 2015 r. jest zawieszona w pełnieniu obowiązków pedagoga w Publicznym Gimnazjum w P. Od lipca 2015 r. nie są jej wypłacane dodatki za wysługę lat i wiejski mieszkaniowy, a od dnia 1 października 2015 r. zostało jej ograniczone wynagrodzenie zasadnicze do połowy.
Po analizie dokumentów organ stwierdził, że dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe uprawniające do pobierania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Miesięczny dochód rodziny za 2014 r. wyniósł 6 092,69 zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie - 1 523,17 zł. Organ wskazał przy tym, że nie stanowi utraty dochodu w rozumieniu art. 2 pkt 19 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r. poz.195), dalej ustawa, obniżenie wynagrodzenia spowodowane niewypłaceniem dodatków oraz ograniczeniem do połowy wynagrodzenia zasadniczego w okresie zawieszenia w pełnieniu obowiązków pedagoga.
Od ww. decyzji J. S. wniosła odwołanie. Wskazała, że dochód, który otrzymała w 2014 r., w znacznej części został jej odebrany i faktycznie nie otrzymuje go od blisko dwóch lat. Od 2015 r. ma wypłacaną tylko połowę wynagrodzenia zasadniczego bez dodatków i godzin ponadwymiarowych. Wyjaśniła, że wychowuje dwoje dzieci, w tym jedno niepełnosprawne.
Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego (art. 7 ust. 1 ustawy). Utrata dochodu w myśl art. 2 pkt 19 ustawy oznacza utratę dochodu spowodowaną:
1/ uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, 2/ utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, 3/ utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, 4/ utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, 5/ wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 14a ust. Id ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 584, z późn. zm.), 6/ utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, 7/ utratą zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń lub utratą świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych, 8/ utratą świadczenia rodzicielskiego, 9/ utratą zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, 10/ utratą stypendium doktoranckiego określonego w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572, ze zm.).
Wyliczenie to jest wyczerpujące i stanowi katalog zamknięty.
Organ odwoławczy wskazał, że rodzina wnioskodawczyni uzyskała w 2014 r. dochód w wysokości 73 112,24 zł, w tym 34 912,43 zł uzyskane przez skarżącą oraz 38 199,81 zł uzyskane przez jej męża. Zatem miesięczny dochód rodziny strony za 2014 r. wyniósł 6 092,69 zł (73 112,24 zł podzielone przez 12 miesięcy), a w przeliczeniu na osobę w rodzinie 1 523,17 zł (6 092,69 zł na 4 osoby) i przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do przyznania świadczenia wychowawczego, tj. kwotę 1 200 zł (córka skarżącej K. S. legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności). Skarżąca nie spełnia więc kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania wnioskowanego świadczenia na pierwsze dziecko.
Organ odwoławczy podkreślił, że art. 2 pkt 19 ustawy ściśle określa, co stanowi dochód utracony, a obniżenie wynagrodzenia spowodowane niewypłaceniem dodatków oraz ograniczeniem do połowy wynagrodzenia zasadniczego w okresie zawieszenia w pełnieniu obowiązków pedagoga do nich nie należy.
Na decyzję ostateczną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła J. S., wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji i ponowne przeliczenie dochodu jej rodziny uwzględniając dochód utracony. Podkreśliła, że od dwóch lat ma zmniejszone o połowę wynagrodzenie. Nie było to związane z okolicznościami od niej zależnymi. W jej ocenie, skoro nie otrzymuje faktycznie tego dochodu, to nie powinien on być wliczony do kryterium dochodowego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Podkreślenia wymaga, że nie są kwestionowane przez skarżącą wyliczenia organów obu instancji dotyczące ustalenia dochodu osiągniętego przez jej rodzinę w 2014 r. Sąd także nie ma zastrzeżeń do szczegółowo przedstawionego w zaskarżonej decyzji wyliczenia sumy dochodów rodziny skarżącej w 2014 r. oraz kwoty dochodu przypadającej na osobę w rodzinie – 1523,17 zł.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest więc jedynie to, czy okoliczność, że od dnia 24 czerwca 2015 r. skarżąca jest zawieszona w pełnieniu obowiązków pedagoga w Publicznym Gimnazjum w P., a od lipca 2015 r. nie są jej wypłacane dodatki do wynagrodzenia, a od dnia 1 października 2015 r. zostało jej ograniczone wynagrodzenie zasadnicze do połowy, traktować należy jako dochód utracony w rozumieniu ustawy.
Pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy i kończy się dnia 30 września 2017 r. (art. 48 ust. 1 ustawy). W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w ust. 1, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu (art. 48 ust. 2 ustawy).
W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego w dniu 19 kwietnia 2016 r., a więc na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r.
Organ I instancji, rozpatrując wniosek, prawidłowo wziął pod uwagę dochody rodziny z roku 2014.
Tymczasem skarżąca twierdzi, że skoro od lipca 2015 r. zarabia mniej, to kwota pomniejszonego dochodu stanowi dochód utracony i nie powinien zostać uwzględniony przy obliczeniu dochodu rodziny.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy, w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego.
W myśl art. 2 pkt 19 utrata dochodu oznacza utratę dochodu spowodowaną: uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania, utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, utratą zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń lub utratą świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych, utratą świadczenia rodzicielskiego, utratą zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, utratą stypendium doktoranckiego określonego w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.).
Przepis art. 2 pkt 19 ustawy zawiera zamknięty katalog przesłanek kwalifikujących utratę dochodu. Wśród nich ustawodawca nie wymienił - jako powodu utraty dochodu - obniżenia kwoty wynagrodzenia. Skoro wyraźnie wymieniono jedynie kwestię "utraty zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" (pkt 19c), to nie było podstaw do rozpatrywania okoliczności wiążących się ze zmianą warunków pracy (zawieszenie w pełnieniu obowiązków pedagoga), z których wynikało obniżenie wynagrodzenia jako utraty dochodu w ramach przesłanki wymienionej w art. 2 pkt 19 lit c) ustawy. Zmiana warunków pracy, w wyniku której obniżono wynagrodzenie, nie jest tożsama z utratą pracy, ani z utratą dochodów w rozumieniu ustawy.
Prawidłowo zatem organy przyjęły w niniejszej sprawie, że w przypadku wypłaty niższego wynagrodzenia w sytuacjach uregulowanych w Karcie Nauczyciela, przy trwającym stosunku pracy, nie następuje utrata dochodu w rozumieniu art. 7 ust. 3 ustawy, którego nie uwzględnia się w dochodzie stanowiącym podstawę do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego. Treść tych przepisów, według ich brzmienia literalnego, nie nasuwa wątpliwości co do rozumienia "utraconego dochodu".
Gdy mowa o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą, a także wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło. Odpowiednio zatem utrata zatrudnienia oznacza utratę pracy świadczonej na podstawie umowy o pracę lub innych umów, nie oznacza natomiast zmiany warunków pracy i płacy, polegającej na obniżeniu, czy podwyższeniu wynagrodzenia, przy trwającym stosunku pracy. Gdy z osobą wnioskującą o przyznanie świadczenia wychowawczego rozwiązany zostanie stosunek pracy lub zostanie rozwiązana inna z umów wymienionych, czyli w sytuacji, gdy osoba ta utraci jedno ze źródeł dochodu mające umocowanie w określonym stosunku prawnym, to wówczas może odliczyć dochód utracony.
Gdy treść przepisu prawa według jego brzmienia literalnego nie nasuwa wątpliwości nie ma potrzeby posiłkować się wykładnią systemową czy funkcjonalną w procesie stosowania prawa. Przyjęcie wykładni proponowanej przez skarżącą prowadziłoby do rozszerzenia ustawowego katalogu przyczyn "utraty dochodu". Przy zastosowaniu tego rodzaju wykładni również zmiana warunków pracy i płacy polegająca na podwyższeniu wynagrodzenia prowadziłaby do powiększenia uzyskanego dochodu (wyrok NSA z 10 listopada 2016 r., I OSK 1368/16).
Zatem organy administracji prawidłowo wyliczyły dochód rodziny skarżącej, dochodząc w wyniku tych wyliczeń do wniosku, że przekroczone zostało kryterium dochodowe stanowiące ustawowy wymóg przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Niewątpliwie rodzina skarżącej jest w trudnej sytuacji materialnej, jednakże decyzja o ustaleniu prawa do świadczenia wychowawczego nie jest decyzją uznaniową.
Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), orzekł jak w sentencji.
ms