Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z [...] odmówiło stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Ł. z dnia [...] zatwierdzającej podział nieruchomości położonej we wsi D. M., będącej własnością M. C.. Decyzja ta zawierała błędne pouczenie o dopuszczalności jej zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. Zgodnie z tym pouczeniem, Wójt Gminy D. wniósł za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do Sądu w dniu 11 maja 2004 r.
Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. sprostowało zaskarżoną decyzję w kwestii pouczenia, a w dniu 9 czerwca 2004 r. przekazało skargę wraz z odpowiedzią i aktami do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W art.. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) wskazano zakres kontroli, sprawowanej przez sądy administracyjne nad działalnością administracji publicznej. Z kolei art. 52 § 1 powołanej ustawy stanowi, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków odwoławczych należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 wymienionej ustawy).
Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 kwietnia 2004r. odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Ł. z dnia [...] zatwierdzającej podział nieruchomości położonej we wsi D. M., będącej własnością M. C., to decyzja w nowej sprawie, podlegająca weryfikacji w toku instancji, od której skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie przysługuje. Od decyzji tej przysługuje bowiem stronom wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Zamiast tego wniosku skarżący, stosując się do błędnego pouczenia zawartego w zaskarżonej decyzji, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Okoliczność zastosowania się przez skarżącego do zamieszczonego w decyzji błędnego pouczenia o możliwości, trybie i terminie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie przesądza jednakże o dopuszczalności skargi, wobec wyżej wskazanych ustawowych warunków niezbędnych do uznania skargi za dopuszczalną.
Opisana wada decyzji co do pouczenia, nie może także wywierać negatywnych skutków dla skarżącego – Gminy D.. Konsekwencji wadliwego działania organów administracji publicznej, nie można bowiem przerzucać na stronę postępowania, działającą w zaufaniu do tych organów (art. 112 k.p.a.). Tak więc, stronie błędnie poinformowanej, która zastosowała się do pouczenia należy przywrócić uchybiony termin (por. wyrok NSA z 4.09.1981r, II SA 505/81; OSP 1982, z. 9-10, poz. 170 z glosą S. Dalki). Postanowienia zawarte w art. 112 k.p.a. stanowią jedną z najistotniejszych konsekwencji naruszenia przez organ prowadzący postępowanie obowiązku udzielania stronom rzetelnych informacji o ich uprawnieniach w odniesieniu do wnoszenia środków zaskarżenia. Weryfikacja decyzji, mająca na celu ochronę praw i interesów stron postępowania, stanowi jednocześnie instytucję służącą zapewnieniu praworządności działania administracji publicznej w jej stosunkach z jednostką.
Podnieść również należy, iż organ administracji publicznej, który zauważył swój błąd, miał obowiązek niezwłocznie go naprawić. Wprawdzie w dniu [...] zostało podjęte postanowienie o sprostowaniu oczywistej pomyłki, jednakże w uzasadnieniu tego postanowienia, organ nie pouczył strony o konsekwencjach zaistniałej pomyłki. Stosownie do wyrażonej w art. 11 k.p.a., a skonkretyzowanej w art. 107 § 3 k.p.a. zasady przekonywania stron o motywach działań, oraz wyrażonej w art. 9 k.p.a. zasady obowiązku informowania, organ administracji publicznej powinien wskazać stronie okoliczności faktyczne i prawne, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków, a także podjąć działania w tym kierunku, by strona nie poniosła szkody w związku z zaistniałą sytuacją. Winien to uczynić w szczególności wówczas, gdy zauważył, iż strona zamierza podjąć niekorzystne działania wiążące się dla niej z niekorzystnymi skutkami lub nawet z ryzykiem wystąpienia podobnych skutków (por. wyrok SN z 23.07. 1992 r, III ARN 40/92, "Wspólnota" 1992, z. 47, s. 16; PiP 1993, z. 3, s. 110 z glosą aprobującą W. Tarasa).
Taka sytuacja miała miejsce w analizowanej sprawie, gdyż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. miało świadomość (czego dowodzi w szczególności treść odpowiedzi na skargę), iż wniesiona przez skarżącą Gminę skarga, jest niedopuszczalna. Mimo to nie udzieliło stronie skarżącej wyjaśnień i wskazówek w przedmiocie prawa do weryfikowania kwestionowanego rozstrzygnięcia.
W ocenie Sądu organ administracji publicznej, dokonując analizy przedmiotowej skargi, powinien rozważyć możliwość ewentualnego potraktowania wniesionej skargi jako wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. W szczególności zaś – przed przesłaniem skargi, akt sprawy i odpowiedzi na skargę do sądu, organ powinien ustalić rzeczywiste intencje strony skarżącej, tj. ustalić, czy wniesiona skarga jest wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy, czy skargą do sądu administracyjnego (art. 61 § 1 i § 3 k.p.a.). Tego jednak nie uczynił, a takim działaniem organ administracji publicznej naruszył obowiązki z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Dlatego też wskazana okoliczność wymaga ponownego rozważenia przez organ.
Odrzucenie zaś skargi jest równoznaczne z odmową rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji o charakterze merytorycznym.
Z tych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 wskazanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę należało odrzucić jako niedopuszczalną.