Uzasadnienie
W dniu 14 października 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga E. i B. małżonków K. z żądaniem ukarania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. grzywną za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 maja 2008 r. Skarżący wyjaśnili, iż przywołanym wyrokiem Sąd zobowiązał Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. do wydania w terminie jednego miesiąca od daty uprawomocnienia się wyroku, rozstrzygnięcia w sprawie samowolnie wybudowanego garażu przez J. i J. małżonków M., wzniesionego w granicy z działką skarżących.
W ocenie strony skarżącej powyższy wyrok uprawomocnił się w czerwcu 2008 roku, natomiast Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nadal pozostaje w bezczynności. Skarżący podnieśli, iż takie postępowanie organu narusza art. 35 i art. 36 kpa oraz art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, a także art. 17 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji. Załączyli kserokopię pisma z dnia 6 października 2008 r., którym wezwali Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. do wykonania wyroku Sądu z dnia 15 maja 2008 r.
W odpowiedzi na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. wniósł o oddalenie skargi. Wyjaśnił, iż po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2008 r. akta sprawy powróciły do organu w lipcu 2008 roku. Podjął wówczas działania zmierzające do rozstrzygnięcia sprawy legalności przebudowy budynku gospodarczego położonego na działce J. i J. małżonków M. Ustalił, iż dla załatwienia sprawy wymagane jest sporządzenie ekspertyzy technicznej określającej szczegółowy sposób dokonania przebudowy budynku. Postanowieniem z dnia 21 listopada 2006 r. nałożył na inwestorów obowiązek przedłożenia ekspertyzy, jednakże wobec niewywiązania się z przedmiotowego obowiązku, w dniu 12 sierpnia 2008 r. zawarł umowę zlecającą wykonanie ekspertyzy uprawnionemu wykonawcy. Upomnieniem z dnia 27 sierpnia 2008 r. inwestorzy wezwani zostali do dobrowolnego wykonania obowiązku i wniesienia zaliczki w kwocie 800 zł tytułem kosztów opracowania ekspertyzy przez uprawniony podmiot.
W odpowiedzi, pismem z dnia 4 września 2008 r., inwestorzy wnieśli o wstrzymanie egzekucji administracyjnej w związku ze złożonym do Prezydenta RP oraz do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. wnioskiem o wznowienie postępowania w przedmiocie obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej określającej szczegółowy sposób przebudowy budynku gospodarczego. Kolejnym pismem z dnia 15 września 2008 r. inwestorzy zwrócili się do organu o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez GINB oraz o wstrzymanie wykonania obowiązku wniesienia zaliczki tytułem kosztów opracowania ekspertyzy technicznej.
Z kolei pismem z dnia 21 października 2008 r. zwrócili się z podaniem o umożliwienie im wykonania obowiązku sporządzenia i przedłożenia ekspertyzy dotyczącej przebudowy budynku, nałożonego postanowieniem PINB z dnia 21 listopada 2006 r. Wskazując na zasadność obowiązku, zadeklarowali iż przedmiotową ekspertyzę złożą do dnia 28 października 2008 r. Uwzględniając wniosek, organ wstrzymał zlecenie sporządzenia ekspertyzy uprawnionemu wykonawcy i umożliwił realizację tego obowiązku stronie. Reasumując, organ wywiódł, iż podejmował działania mające na celu rozstrzygnięcie sprawy legalności przebudowy na działce inwestorów, ale jednocześnie dążył do realizacji zasady, iż postępowanie winno toczyć się z jak najmniejszym obciążeniem strony, wstrzymał więc czynności egzekucyjne do czasu przedłożenia przez inwestorów ekspertyzy niezbędnej do wydania prawidłowej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
W razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny (art. 154 §1 p.p.s.a.).
Wszczęcie postępowania sądowego o zastosowanie środków określonych w tym przepisie ma na celu ukaranie organu za niewykonanie wyroku oraz jego zdyscyplinowanie. Warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi w tym trybie jest uprzednie pisemne wezwanie organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy. Ponieważ ustawa nie wprowadza ograniczeń temporalnych, co do realizacji uprawnienia do wniesienia skargi, przyjąć należy, iż strona może z niego skorzystać w każdym czasie, po upływie ustawowego terminu do załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym. Stanowisko takie zaprezentowane zostało także w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2006 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 52/06 (opubl. w ONSAiWSA z 2006 r. Nr 4, pod poz.100), w którym Sąd stwierdził, że terminy do wniesienia skargi, określone w art. 53 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie mają zastosowania do skargi wnoszonej na podstawie art. 154 § 1 tej ustawy.
Przesłanką materialnoprawną wymierzenia organowi grzywny w trybie art. 154 p.p.s.a. jest niewykonanie wyroku sądu administracyjnego. Pojęcie to odnosi się do sytuacji, gdy organ nie wykonał orzeczenia w ogóle, jak i do sytuacji, gdy organ wykonał orzeczenie, ale z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Jeżeli natomiast orzeczenie Sądu zobowiązuje organ do wydania decyzji w oznaczonym terminie, to wydanie decyzji po tym terminie oznacza, że organ nie wykonał wyroku w całości, co również uzasadnia wymierzenie grzywny (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2000 r. w sprawie o sygn. akt IV SA 2001/98, niepubl., dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX, Lex nr 77621).
Poprzez niewykonanie wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność rozumieć należy sytuację, gdy zobowiązany organ pozostaje w bezczynności, w szczególności w kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu załatwienie sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2001 r., sygn. akt II SA 2015/00, niepubl., dostępny w Lex nr 57180). W sytuacji zaś, gdy organ został zobowiązany do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w określonym terminie, to już uchybienie temu terminowi oznacza, ze organ nie wykonał wyroku..
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż do dnia złożenia przez E. i B. małżonków K. skargi z żądaniem wymierzenia Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w P. grzywny wobec niewykonanie wyroku tutejszego Sądu z dnia 15 maja 2008 r., organ nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie oceny legalności wybudowanego budynku na działce J. i J. małżonków M. Jak wynika z akt administracyjnych, po uprawomocnieniu się wyroku Sądu, w dniu 17 lipca 2008 r., akta sprawy przekazane zostały organowi w dniu 23 lipca 2008 r. Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt sprawy organowi.
W wypadku wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność, termin jego wykonania mija z upływem terminu wyznaczonego przez sąd na wydanie aktu lub dokonanie czynności. Wyznaczony przez sąd administracyjny termin do wydania rozstrzygnięcia w sprawie jest terminem dodatkowym w stosunku do terminu, w jakim sprawa powinna być załatwiona i nie może ulec przedłużeniu w trybie art. 37 § 2 kpa.
Po zwrocie do organu akt wraz z prawomocnym wyrokiem wydanym w sprawie o sygn. akt II SAB/Łd 8/08 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniu 12 sierpnia 2008 r. zawarł umowę zlecającą wykonanie ekspertyzy technicznej prywatnemu wykonawcy, a w dniu 27 sierpnia 2008 r. wystosował upomnienie wzywające J. i J. małż. K. do dobrowolnego wykonania obowiązku wniesienia zaliczki tytułem kosztów opracowania ekspertyzy technicznej dotyczącej przebudowy budynku gospodarczego. Pisma inwestorów: z dnia 4 września 2008 r., z dnia 12 września 2008 r. oraz ostatnie z dnia 21 października 2008 r. zawierające deklarację o dobrowolnym sporządzeniu i przedłożeniu ekspertyzy, na które wskazuje organ uzasadniając wstrzymanie czynności, w celu umożliwienia inwestorom dobrowolne wykonanie obowiązku nałożonego postanowieniem z dnia 21 listopada 2006 r., nie miały żadnego wpływu na terminowe wykonanie przez organ wyroku sądu, bowiem złożone zostały już po upływie terminu do jego wykonania.
Z powyższego wynika, iż w terminie wskazanym w wyroku Sądu z dnia 15 maja 2008 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. nie wydał żadnego rozstrzygnięcia w sprawie legalności przebudowy budynku gospodarczego. Nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja organu, który co do zasady powołuje się na te same przeszkody w zakończeniu postępowania, na które powoływał się uzasadniając wniosek o oddalenie skargi na bezczynność, w sprawie II SAB/Łd 8/08. Owszem, za usprawiedliwione należy uznać działanie organu zmierzające do umożliwienia stronie dobrowolnego wywiązania się z nałożonego obowiązku, ale nie mogło ono mieć wpływu na obowiązek organu rozstrzygnięcia sprawy w terminie zakreślonym prawomocnym wyrokiem Sądu. Z tego obowiązku organ nie wywiązał się, co skutkowało zainicjowaniem niniejszego postępowania i wymierzeniem grzywny jako środka dyscyplinująco-represyjnego.
Ustalając wysokość wymierzonej grzywny na kwotę 2 000 złotych, Sąd miał na względzie unormowanie § 6 art. 154 p.p.s.a., stanowiące iż grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Stosownie do obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 19 lutego 2009 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2008 r. i w drugim półroczu 2008 r., przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej pomniejszone o potrącone od ubezpieczonych składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe oraz chorobowe, w 2008 r. wyniosło 2 578,26 złotych. Przy określaniu wysokości grzywny, Sąd miał na uwadze okoliczności faktyczne sprawy i przyczyny niewykonania wyroku wskazane przez organ oceniając, iż wskazana kwota jest adekwatną sankcją dla organu.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. ar