Uzasadnienie
II SA/Łd 507/16
Uzasadnienie
W związku ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zezwolenia na wycięcie drzew D.N. wystąpiła do tut. Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych.
Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że skarżąca jest osobą zamężną, jednak prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Skarżąca utrzymuje się z wynajmu garażu (dochód 500 zł miesięcznie) i ze środków przekazywanych przez męża w kwocie 1000 zł miesięcznie. Skarżąca posiada dwa mieszkania o powierzchni 59 i 36 mkw. (o wartości 270 tys. i 250 tys. zł), garaż (15 mkw.) i działkę leśną (5 ha), jest współwłaścicielką samochodu osobowego o wartości 40 tys. zł. Strona oświadczyła również, że nie posiada innego wartościowego majątku ani oszczędności. Skarżąca wskazała, że dochód miesięczny jest w całości przeznaczany na czynsze za mieszkania (900 zł), kredyt bankowy (400 zł), media i prąd (200 zł), opłaty dzierżawne i podatki (1600 zł rocznie). Dodatkowo wskazała, że ponosi wydatki na prywatne leczenie i leki, a w lipcu wydatkowała kwotę 1000 zł na operację psa.
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje
Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym).
Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.).
Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, LEX nr 75481).
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.
Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Oznacza to, iż strona zobowiązana była do wykazania, iż poniesienie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym pociągnęłoby za sobą uszczerbek dla utrzymania skarżącej i jej rodziny. Jednak przedstawione przez stronę informacje nie dają podstaw do twierdzenia, iż skarżącą zaliczyć można do kręgu osób, którym przypisać można stopień ubóstwa, warunkujący przyznanie prawa pomocy.
Przede wszystkim należy zauważyć, iż skarżąca jest co prawda osobą niepracującą, jednak posiada środki na utrzymanie – z wynajmu garażu (500 zł) i środków utrzymywanych od męża (1000 zł), z którym jak twierdzi nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Jednocześnie skarżąca posiada dwa mieszkania oraz nieruchomość leśną, które jak wskazuje strona generują koszty. Jest również współwłaścicielką samochodu o wartości ok. 40.000 zł. Stan majątku skarżącej uprawnia do twierdzenia, iż skarżąca może wygospodarować środki na opłacenie kosztów sądowych, które są rozłożone w czasie.
Podkreślenia wymaga, że skoro skarżąca posiada dwa mieszkania, zatem może osiągać dochód z tytułu wynajmowania jednego z nich, brak właściwego wykorzystania posiadanego majątku świadczy o swego rodzaju niegospodarności, która nie może stać się podstawą przyznania prawa pomocy.
Skarżąca wskazała także, że ponosi znaczne wydatki na opiekę medyczną, przedstawione rachunki nie wskazują jednak, aby wydatki te były znaczne i regularne (skarżąca przedstawiła paragon z 25 maja 2016 r. na kwotę 180 zł za USG z konsultacją, z dnia 22 kwietnia 2016 r. na kwotę 31,88 zł za leki, z dnia 2 grudnia 2015 r. na kwotę 68,33 zł na leki i z dnia 9 listopada 2015 r. na kwotę 30,24 zł na leki).
Z zestawienia deklarowanych dochodów (1500 zł) z kwotą wydatków (czynsze za dwa mieszkania, połowa raty kredytu, opłaty za media to kwota 1500 zł), należy stwierdzić, że wysokość wydatków nie znajduje pokrycia w wysokości dochodów. Dodatkowo, wygospodarowanie znacznych środków na opłacenie operacji psa (1000 zł), w ocenie Referendarza sądowego, jednoznacznie wskazuje, że wnioskodawczyni dysponuje kwotą wyższą dochodów niż zadeklarowana w oświadczeniu o stanie majątkowym.
Mając na uwadze powyższe uprawnione jest twierdzenie, że strona dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym jest w stanie znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków niebędących koniecznymi dla utrzymania oraz poczynienie oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny.
Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.
AG