Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 z późn. zmianami) stwierdził, że E. J. nie spełnia warunków, o których mowa w art. 21 wyżej wymienionej ustawy i w związku z tym odmówił przyznania uprawnień kombatanckich.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wnioskodawca nie przedstawił dokumentów, które w sposób nie budzący wątpliwości potwierdzałyby jego działalność w strukturach organizacji konspiracyjnej. Fakt zaś aresztowania wnioskodawcy przez UB nie został w ogóle udokumentowany, a złożony wniosek nie uzyskał rekomendacji Zarządu Głównego Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej.
E. J. w trybie art. 127 §3 kpa złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy podnosząc, iż powyższa decyzja jest dla niego krzywdząca.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 22 ust. 1, art. 1 ust.2 pkt 3 oraz art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 650 ze zmianami) utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] Nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich.
W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano m. innymi na to, iż wnioskodawca w 1944 r. miał zaledwie 13 lat, a świetle Instrukcji gen. K. Sosnkowskiego z dnia 4.12.1939 r. członkiem ZWZ-AK mógł być każdy Polak o nieposzlakowanej czci, poczynając od wieku 17 lat (później wiek ten obniżono do 16 lat), który cele organizacji przyjmie za swoje, podda się bez zastrzeżeń jej regulaminowi oraz złoży przepisaną przysięgę. (Armia Krajowa w dokumentach 1939-1945 tom.1, Warszawa 1990, str.12). Z punktu widzenia obowiązujących w AK zasad wnioskodawca nie mógł składać przysięgi i nie mógł wchodzić w skład podziemnej organizacji wojskowej. Zeznania świadków są zaś w tym zakresie bardzo ogólnikowe i nie mogą stanowić dowodu potwierdzającego okoliczności warunkujące przyznanie uprawnień kombatanckich. Zdaniem Kierownika Urzędu działalność wnioskodawcy można określić mianem pomocy organizacji konspiracyjnej.
Współpraca zaś ludności cywilnej z partyzantką nie jest jednoznaczna z działalnością kombatancką określoną w ustawie. Takie stanowisko zajął NSA w analogicznych sprawach (sygn. akt V S.A. 796/94 oraz S.A./ Sz 675/99). Ponadto wnioskodawca nie udowodnił faktu aresztowania przez UB i pobytu w więzieniu w Końskich.
W konsekwencji uznano, że dotychczasowe ustalenia odpowiadają stanowi faktycznemu, a decyzja o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich nie narusza prawa.
W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego E. J. decyzję z dnia [...] określił jako krzywdzącą i sprzeczną z przedstawionymi przez niego dokumentami, w tym oświadczeniami świadków oraz domagał się przyznania mu uprawnień kombatanckich.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, która podjęta została po bardzo wnikliwym przeanalizowaniu materiału dowodowego, na podstawie którego nie można było przyjąć, że opisywana przez stronę działalność była służbą konspiracyjną w rozumieniu art. 1 ust.2 pkt 3 powołanej ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlega uwzględnieniu
Zgodnie z treścią przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sadu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zobligowany był przeto rozpoznać skargę w oparciu o przepisy nowej ustawy.
W myśl art. 3 § 1 powołanej ustawy sady administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Zgodnie zaś z art.. 145 § 1 ust. 1 wymienionej ustawy decyzja podlega uchyleniu w całości lub w części, jeżeli sąd stwierdzi:
- a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
- b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
- c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie organ administracji publicznej naruszył przepisy postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 7, 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego i naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Należy w tym miejscu zwrócić uwagę na to, że stosownie do treści art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest obowiązek organów administracji publicznej stania na straży praworządności i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Organ administracji publicznej obowiązany jest zatem w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77§ 1 kpa). Dowodem zaś może być wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy (art. 75 § 1 zdanie pierwsze kpa).
Powyższe zasady zostały, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w przedmiotowej sprawie naruszone.
W toku postępowania administracyjnego skarżący, poza własnym życiorysem złożył pisemne oświadczenia świadków: A. J. ps. [...] i J. M. ps. [...], które miały potwierdzić jego przynależność do oddziału Armii Krajowej w okresie od sierpnia 1944r. do stycznia 1945 r. Oświadczenia te Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uznał za ogólnikowe i niewystarczające do uwzględnienia złożonego wniosku, a ponadto nie odniósł się do Oświadczenia środowiska “J.", które zdaje się potwierdzać podnoszoną przez skarżącego okoliczność wstąpienia do oddziału Armii Krajowej w sierpniu 1944 r.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wskazano jakichkolwiek okoliczności, które uniemożliwiałyby przeprowadzenie w tym zakresie postępowania dowodowego, przewidzianego przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym przesłuchania w charakterze świadków wskazanych przez wnioskodawcę osób.
Celowość przeprowadzenia takiego postępowania zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie może budzić żadnych wątpliwości.
Należy również podkreślić, że ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 142 z 1997r, poz. 950 ze zmianami) nie wprowadza żadnych ograniczeń w uznaniu działalności kombatanckiej z uwagi na wiek osoby, która miałaby tę działalność prowadzić. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego jest w tym zakresie ugruntowane (vide: wyrok NSA z dnia 13.02.2002 r. VSA 1538/01- Palestra 2003/3-4/223 oraz z dnia 14.06.1995 r. S.A./Kr 2891/94 Prok. i Pr. 1996/5/64).
Nie można zatem podzielić stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że wiek skarżącego wykluczał jego służbę w Armii Krajowej m. innymi z uwagi na obowiązywanie w tej kwestii rozkazu gen. W. Sosnkowskiego, który wyznaczał dolna granicę wieku członków organizacji na 17 lat.
Zważywszy na realia wojny i życia okupacyjnego nie można wszak wykluczyć, iż skarżący jako kilkunastoletni chłopiec pełnił rolę łącznika, na co powoływał się w toku postępowania administracyjnego.
Bezspornym jest, iż skarżący nie uzyskał rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określenia rodzaju działalności kombatanckiej lub represji.
W świetle stanowiska zaprezentowanego w wyroku NSA z dnia 4.07.2000 r. VSA 1786/99-LEX nr 49296 rekomendacja jest tylko jednym z dowodów na okoliczność tego rodzaju działalności, podlegającym ocenie przez organ orzekający z uwzględnieniem całokształtu materiału dowodowego (art. 77 § 1 i art. 80 kpa) i brak rekomendacji nie wyklucza automatycznie przyznania uprawnień, tak jak przedstawienie rekomendacji nie przesądza samo przez się o przyznaniu uprawnień.
Mając na uwadze przytoczone powyżej argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów z dnia [...] Nr [...].
Z uwagi na uwzględnienie skargi w oparciu o art. 152 powołanej ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.