Uzasadnienie
A. K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę o wymierzenie grzywny za niewykonanie przez A Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 grudnia 2018 r., sygn. akt II SAB/Łd 117/18, wnosząc o:
- 1. uznanie, że organ pozostaje w bezczynności w przedmiocie wykonania prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi,
- 2. stwierdzenie, że bezczynność ta ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
- 3. wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) – powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.";
- 4. przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej zgodnie z art. 154 § 7 p.p.s.a.,
- 5. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że wyrokiem z dnia 5 grudnia 2018r., sygn. akt II SAB/Łd 117/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zobowiązał A Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. do rozpoznania wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni. Wyrok ten stał się prawomocny i został doręczony na adres organu.
Pismem z dnia 15 marca 2019 r. Prezes Zarządu A w K. wystąpił do skarżącego o ponowne przesłanie pierwotnego wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Pismem z dnia 3 kwietnia 2019 r. skarżący przesłał na adres organu kopię pierwotnie złożonego wniosku. Jednocześnie skarżący wezwał organ do wykonania prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, pod rygorem podjęcia dalszych kroków prawnych.
Skarżący wskazał, że do chwili składania skargi wnioskowana informacja nie została mu udostępniona. W związku z tym, w jego ocenie, bezczynność organu jawi się jako rażąca, gdyż wniosek o udostępnienie informacji publicznej oczekuje na realizację już ponad 6 lat. Uzasadnia to wymierzenie grzywny i przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej. To ostatnie roszczenie, zdaniem skarżącego, jest uzasadnione, zarówno przez wzgląd na czasokres bezczynności organu, której nie usunął nawet prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a także w świetle nakładów, jakie skarżący musiał ponieść na korespondencję związaną z rozpoznaniem wniosku.
W odpowiedzi na skargę A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K., reprezentowane przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniosło o odrzucenie lub oddalenie skargi.
Jednocześnie Przedsiębiorstwo podniosło, że wyrok w sprawie, w części dotyczącej grzywny i zasądzonej na rzecz skarżącego kwoty, został przez Spółkę zrealizowany niezwłocznie. Pismo w przedmiocie w udostępnienia informacji publicznej zostało przesłane skarżącemu już po wpłynięciu skargi o wymierzenie grzywny za niewykonanie wyroku. Dodało także, że opóźnienie w przygotowaniu odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej wynikało z faktu, że wniosek dotyczył danych sprzed wielu lat. Natychmiastowy dostęp do nich był ograniczony i wiązał się z koniecznością uzyskania ich z archiwów. Wskazało również, że zwłoka nie wynikała z zaniedbania, lecz była spowodowana okolicznościami "technicznymi", na które A w K. nie miało wpływu.
Ponadto pełnomocnik organu stwierdził, że wnioskowane informacje publiczne zostały skarżącemu udostępnione. A w K. w chwili obecnej nie pozostaje w bezczynności w przedmiocie wykonania prawomocnego wyroku sądu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej jako: "p.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, stwierdza czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 p.p.s.a.). Grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 p.p.s.a.).
Stosownie do obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 19 lutego 2020 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2019 roku i w drugim półroczu 2019 roku (M.P. 2020, poz. 195) przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2019 roku wyniosło 4294,67 zł, a w drugim półroczu 2019 r. wyniosło 4434,58 zł.
Ponadto, uwzględniając skargę Sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 154 § 7 p.p.s.a). Wyjaśnić przy tym należy, że warunkiem skutecznego wniesienia skargi w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a. jest uprzednie pisemne wezwanie właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, co wprost wynika z treści powołanego przepisu.
W sprawie niniejszej nie ulega wątpliwości, że skarżący dopełnił tej czynności kierując do organu pismo z dnia 3 kwietnia 2019 r., zawierające stosowne wezwanie, a dopiero później skargę do Sądu w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a. Tym samym należy przyjąć, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest dopuszczalna.
Przechodząc w dalszej kolejności do meritum należy podkreślić, że przepis art. 154 p.p.s.a. jest podstawą wymierzenia grzywny organowi, który nie wykonał wyroku sądowego. Zasadniczą przesłanką do zastosowania tego przepisu i wymierzenia organowi grzywny jest ustalenie, że organ nie wykonał wyroku Sądu. Zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a. termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez Sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Przepis ten ma również zastosowanie do skargi na bezczynność, ale w tym znaczeniu, że wyznaczony przez Sąd termin do załatwienia sprawy liczy się od dnia zwrotu akt nadesłanych w związku ze skargą na bezczynność.
W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy skarżący wniósł o wymierzenie organowi –A Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. grzywny za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 grudnia 2018 r. w sprawie o sygn. akt II SAB/Łd 117/18. Wyrokiem tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w punkcie pierwszym zobowiązał A Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 8 listopada 2012 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się wyroku.
Natomiast w punkcie drugim wyroku Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a w punkcie trzecim Sąd wymierzył organowi grzywnę w kwocie 2000 zł i w punkcie czwartym przyznał od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 500 zł oraz w punkcie piątym – zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż w niniejszej sprawie organ nie przesłał do Sądu oryginału skargi oraz całości akt sprawy, powołując się na fakt zaginięcia oryginału skargi wraz z załącznikami i kopertą (vide: pismo organu z dnia 7 stycznia 2020 r.). Rozpoznanie przedmiotowej sprawy możliwe było zatem na podstawie odpisu skargi z dnia 23 maja 2019 r. opatrzonej podpisem skarżącego i przesłanej przez niego wraz z pismem z dnia 30 marca 2020 r., którym jednocześnie skarżący wystąpił z wnioskiem o ukaranie organu grzywną za nieprzesłanie skargi wraz z aktami sprawy. Wniosek ten będzie podlegał rozpoznaniu w odrębnym postępowaniu.
Jednocześnie z urzędu Sądowi jest znane, że odpis prawomocnego wyroku z dnia 5 grudnia 2018 r., sygn. akt II SAB/Łd 117/18, został doręczony organowi w dniu 12 marca 2019 r. zatem od tej daty – zgodnie z treścią art. 286 § 2 p.p.s.a. – należy liczyć termin do załatwienia sprawy. Określony wyrokiem Sądu czternastodniowy termin ekspirował zatem z dniem 26 marca 2019 r.
Bezsporną w sprawie pozostaje przy tym okoliczność, że wniosek skarżącego z dnia 8 listopada 2012 r. o udostępnienie informacji publicznej do dnia wniesienia skargi z dnia 23 maja 2019 r. w sprawie niniejszej nie został przez organ rozpatrzony. W sprawie organ podjął wprawdzie czynności i udzielił odpowiedzi skarżącemu na ten wniosek, o czym poinformował również w odpowiedzi na skargę, ale uczynił to dopiero po wniesieniu przedmiotowej skargi do Sądu.
W tych okolicznościach wniosek o wymierzenie grzywny organowi w trybie art.154 p.p.s.a. zasługuje na uwzględnienie. Podkreślić należy, że prawomocny wyrok zobowiązywał organ do załatwienia wniosku skarżącego, ale i do uczynienia tego w odpowiednim terminie.
Jednocześnie skład orzekający w niniejszej podziela panujący w orzecznictwie sądów administracyjnych i przyjmuje jako własny pogląd, że niewykonanie prawomocnego wyroku w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane, bowiem taka sytuacja prowadzi do podważenia zaufania obywateli do organów państwa, świadczy o braku poszanowania prawa przez te organy, które same są zobowiązane do jego stosowania. W szczególności usprawiedliwieniem braku respektowania prawomocnego wyroku nie mogą być trudności kadrowe, konieczność zgromadzenia materiału dowodowego oraz wielość pism, czy skarg kierowanych przez strony, na które odpowiadać musi organ. Okoliczności te mogą jedynie wpływać na wysokość grzywny nałożonej na organ za niewykonanie prawomocnego wyroku, co nie jest sporne w orzecznictwie (por. np. wyroki NSA: z dnia 8 stycznia 2013 roku, sygn. I OSK 2005/12 oraz z dnia 1 października 2010 roku, sygn. I OSK 1166/10, a także wyrok WSA w Łodzi z dnia 28 marca 2017 r., II SA/Łd 967/16); wszystkie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Biorąc pod uwagę wskazane przez organ okoliczności, w tym zwłaszcza fakt, iż organ wykonał wyrok w pozostałym zakresie dotyczącym wymierzonej grzywny i przyznanej skarżącemu sumy pieniężnej, a po wniesieniu skargi udostępnił skarżącemu objętą wnioskiem informację publiczną, Sąd uznał, że obecnie grzywna w kwocie 500 zł będzie adekwatna do stopnia, w jakim organ naruszył termin załatwienia sprawy po przesłaniu mu prawomocnego wyroku, a jednocześnie spełni wystarczająco represyjną funkcję.
Mając przy tym na uwadze treść art. 154 § 2 in fine p.p.s.a. Sąd stwierdził, iż bezczynność organu miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa. Zdaniem składu orzekającego, rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. W orzecznictwie akcentuje się, iż rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.
W ocenie Sądu, przedstawione powyżej działania organu związane z wykonaniem wskazanego na wstępie wyroku nie noszą znamion rażącego naruszenia prawa. Opóźnienie w wykonaniu wyroku, jak wyjaśnił organ, związane było z koniecznością uzyskania danych sprzed kilku lat z archiwów. Trudno w tej sytuacji postawić organowi zarzut lekceważącego traktowania skarżącego i złej woli w rozważanym zakresie.
Sąd nie dopatrzył się przy tym, aby po stronie skarżącego powstała szkoda z tytułu opóźnienia w wykonaniu powyższego wyroku. Sporządzenie przedmiotowej skargi nie wymagało też szczególnego nakładu sił i wiedzy skarżącego. Sądowi z urzędu jest znane, że z analogicznej treści skargą skarżący występował już w innej sprawie sądowoadministracyjnej. Wychodząc z tych przesłanek Sąd uznał za niezasadny wniosek skarżącego o przyznanie na jego rzecz sumy pieniężnej w trybie art. 154 § 7 p.p.s.a. i w tym zakresie skargę oddalił.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 154 § 1 i § 6 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. W kolejnym punkcie Sąd, stwierdzając, iż bezczynność organu miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa, orzekł na mocy art. 154 § 2 p.p.s.a. Z kolei w punkcie trzecim sentencji Sąd oddalił skargę w zakresie przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, czyniąc to w oparciu o regulację art. 151 p.p.s.a. Ponadto o zwrocie kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego Sąd orzekł w punkcie czwartym sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a. a.bł.