Uzasadnienie
M. H. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z 19 maja 2026 r. nr 394885532, znak: 010070/680/3590662/2023 w przedmiocie uznania świadczenia wychowawczego za nienależnie pobrane i zobowiązania do jego zwrotu.
W odpowiedzi na skargę organ, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniósł o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego w związku ze stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji.
Zarządzeniem z 24 lipca 2026 r. wezwano pełnomocnika organu administracji do wyjaśnienia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, czy decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z 15 czerwca 2026 r., postępowanie 394885530, znak: 010070/680/3590662/2023 stwierdzająca nieważność zaskarżonej decyzji jest prawomocna czy został złożony wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy lub skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie, w piśmie z 31 lipca 2026 r., pełnomocnik organu wskazał, że od ww. decyzji skarżąca nie składała wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy ani skargi do WSA.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Postanowienie o umorzeniu postępowania może zapaść na posiedzeniu niejawnym (§ 2).
Postępowanie przed sądem staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego trakcie następują zdarzenia, w następstwie których przestaje istnieć sprawa sądowoadministracyjna. Chodzi zatem o taką przeszkodę, która ma trwały charakter i uniemożliwia prowadzenie dalszego postępowania w sprawie.
Zakres kognicji sądu administracyjnego, wyznaczony przez art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 2 p.p.s.a., obejmuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Warunkiem sprawowania tej kontroli jest istnienie w obrocie prawnym konkretnego aktu administracyjnego podlegającego ocenie.
Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. wywołuje skutek w postaci wyeliminowania wadliwej decyzji z obrotu prawnego. Oznacza to, że z chwilą wprowadzenia do obrotu prawnego decyzji z 15 czerwca 2026 r., postępowanie 394885530, znak: 010070/680/3590662/2023, zaskarżona do tutejszego Sądu decyzja przestała istnieć jako akt administracyjny mogący być przedmiotem sądowej kontroli. Ponadto, jak wynika z pisma organu administracji z 31 lipca 2026 r., decyzja stwierdzająca nieważność zaskarżonej decyzji została doręczona skarżącej 15 czerwca 2026 r., a skarżąca nie składała wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy ani skargi do WSA.
W konsekwencji należy stwierdzić, że odpadł przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego zainicjowanego skargą. Sąd nie może kontrolować legalności aktu, który nie istnieje w obrocie prawnym. Z tych względów postępowanie stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., co obligowało Sąd do jego umorzenia.
Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.
a.bł.