Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodziz 27 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 553/22

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 28 kwietnia 2022 r., nr KO.441.102.2022 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 735) – dalej: k.p.a.; art.17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.:Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.) - dalej: u.ś.r.; Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego z dnia 10 marca 2022 r., nr ZŚR.4202.000467.2022 o odmowie przyznania J.W. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką A.J.

Z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że o przyznanie przedmiotowego świadczenia skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wystąpiła wnioskiem z dnia 7 lutego 2022 r. Do wniosku strona załączyła między innymi kserokopie: orzeczenia Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 11 stycznia 2022 r. orzekające o uznaniu A.J. za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym na okres do 31 stycznia 2025 r.; kserokopię orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 8 kwietnia 2021 r. r. orzekającego o uznaniu J.W. za osobę częściowo niezdolną do pracy na okres do 30 kwietnia 2024 r.; kserokopię decyzji ZUS Oddział w Tomaszowie Mazowieckim z dnia 15 czerwca 2021 r. o przyznaniu skarżącej renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, na okres do 30 kwietnia 2024 r. Z załączonych do wniosku oświadczeń skarżącej wynika, iż strona pozostaje w stałej gotowości do świadczenia pomocy niepełnosprawnej matce, a zakres wykonywanych czynności opiekuńczych obejmuje w szczególności: poranną pobudkę, codzienną pomoc w wykonywaniu czynności higienicznych, przygotowywanie ubrań, przegotowywanie i podawanie posiłków, podawanie lekarstw, pomoc w porannych ćwiczeniach fizycznych (codziennie po kilka minut), mierzenie ciśnienia (dwa razy w tygodniu); sprzątanie, robienie zakupów (raz w tygodniu lub co drugi dzień), realizacja recept, umawianie i towarzyszenie w trakcie wizyt lekarskich, towarzyszenie w spacerach (raz w tygodniu w zależności od samopoczucia matki), przynoszenie opału, palenie w piecu, czytanie kolorowych czasopism (dwa razy w tygodniu).

Z akt sprawy wynika nadto, iż wymagająca opieki A.J. choruje na serce, jest po przebytej w 2019 r. operacji, ma problemy ze stawem biodrowym, oczekuje na wyznaczenie terminu zabiegu wszczepienia endoprotezy. Skarżąca oraz jej matka zamieszkują w oddzielnych lokalach mieszkalnych zlokalizowanych w tym samym budynku wielorodzinnym. Lokale nie są wyposażone w łazienki, które znajdują się na korytarzach budynku. Poza skarżącą wymagająca opieki A.J. ma dwie aktywne zawodowo córki, zamieszkałe w pobliżu miejsca zamieszkania matki. Wyżej wymienione odwiedzają matkę w weekendy oraz pomagają skarżącej w załatwianiu poważniejszych spraw. Opieka nad matką jest sprawowana jedynie przez skarżącą, z uwagi na fakt, że mieszka najbliżej, jest na rencie i nie pracuje. Z dokonanych ustaleń wynika, iż ostatnia aktywność zawodowa skarżącej miała miejsce w grudniu 2019 r. W roku 2020 skarżąca uczęszczała na szkolenie opiekunów osób starszych i odbyła trzymiesięczny staż.

Od dnia 1 lutego 2021 r. została jej przyznana renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Dodatkowo z załączonego do akt sprawy wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 7 marca 2022 r. wynika, że wymagająca opieki A.J. nie jest osobą leżąca, porusza się samodzielnie po mieszkaniu przy pomocy kul łokciowych lub laski. Wyjście poza mieszkanie wymaga pomocy drugiej osoby. Wyżej wymieniona może samodzielnie spożywać posiłki oraz zażywać lekarstwa przygotowane i podane przez skarżącą. W toku przeprowadzonych czynności potwierdzono fakt sprawowania przez skarżącą opieki nad matką.

Decyzją z dnia 10 marca 2022 r. Prezydent Miasta Piotrkowa Trybunalskiego odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na niespełnienie ustawowych przesłanek przyznania przedmiotowego świadczenia, to jest istnienia bezpośredniego związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowanej opieki. Uzasadniając organ wskazał na lata aktywności zawodowej skarżącej; zakres i charakter wykonywanych czynności względem niepełnosprawnej matki, które to czynności nie wyłączają zdaniem organu możliwości podjęcia przez stronę aktywności zawodowej choćby w ograniczonym zakresie; jak również na fakt, iż skarżąca posiada dwie aktywne zawodowo siostry, zobowiązane w równym stopniu, co skarżąca do alimentacji względem A.J., które winny wspomóc stronę w świadczonej opiece, co umożliwiłoby jej podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej.

Kwestionując zasadność powyższego rozstrzygnięcia J.W. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła odwołanie, w którym zarzucała naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zawodowej przez skarżącą z uwagi na sprawowaną opiekę nad niepełnosprawną matką nie wypełnia ustawowych przesłanek otrzymania wnioskowanego świadczenia. Wniosła o uchylenie decyzji I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie wnioskowanego świadczenia. Uzasadniając wniesione odwołanie pełnomocnik skarżącej wywodził, iż zgromadzona w aktach sprawy dokumentacja w sposób bezsporny wskazuje, iż skarżąca sprawuje stałą opiekę nad niepełnosprawną matką, która to opieka uniemożliwia jej podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby w ograniczonym zakresie. Strona podkreśliła, iż wbrew stanowisku organu, dla przyznania wnioskowanego świadczenia nie jest koniecznym, aby sprawowana opieka miała charakter całodobowy

Zaskarżoną niniejszą skargą decyzją z dnia 28 kwietnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając Kolegium wskazało na dokonane w sprawie ustalenia faktyczne oraz przywołało treść przepisów u.ś.r. regulujących instytucję świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w tym art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Kolegium podkreśliło, iż wobec dokonanych w sprawie ustaleń nie kwestionuje zarówno faktu, iż wymagająca opieki A.J. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, jak również faktu, iż opieka ta jest sprawowana przez skarżącą, która należy do podmiotów uprawnionych do uzyskania świadczenia, wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Nie jest również kwestionowane przez organ odwoławczy to, iż ustalenie na rzecz skarżącej prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie stanowi negatywnej przesłanki do przyznania przedmiotowego świadczenia.

Niemniej jednak w ocenie Kolegium, w sprawie nie została spełniona określona w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przesłanka istnienia związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącą, przez którą rozumie się zarówno rezygnacje z pracy jak i jej niepodejmowanie, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych Kolegium wskazało, iż uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia nie przysługuje z samego faktu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia z uwagi na sprawowaną opiekę. Świadczenie to stanowi bowiem rekompensatę utraconego dochodu osoby, która podjęła się sprawowania tej opieki, dobrowolnie pozbawiając się tym samym możliwości zarobkowania. Świadczenie to nie może stanowić alternatywnego dochodu, a jego przyznanie jest możliwe między innymi w przypadku wykazania istnienia bezpośredniego związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaniem opieki.

Kolegium wskazało, iż nie kwestionując stanu zdrowia niepełnosprawnej A.J., jak również zasadności konieczności udzielania jej wsparcia w codziennych czynnościach życia codziennego, co niewątpliwe czyni skarżąca, uznać należy, iż zarówno zakres, jak i charakter sprawowanej przez stronę opieki nad niepełnosprawną matką nie stanowi opieki, która uniemożliwiałaby podjęcie stronie jakiejkolwiek aktywność zawodowej, choćby w ograniczonym zakresie. Matka skarżącej nie jest bowiem osobą niesamodzielną, całkowicie leżącą, nie mogąca pozostać samodzielnie w mieszkaniu, choćby przez krótki okres. Wyżej wymieniona, samodzielnie porusza się po mieszkaniu, samodzielnie spożywa przygotowane przez skarżąca posiłki i zażywa podane lekarstwa. Jest też w stanie samodzielnie dbać o własne potrzeby fizjologicznie. Zdaniem organu odwoławczego wykazywane przez skarżącą czynności opiekuńcze nad matką sprowadzają się w zasadzie do prowadzenia gospodarstwa domowego, które to czynności są wykonywane w każdej rodzinie przez osoby zatrudnione w pełnym wymiarze czasu.

Co więcej, w ocenie organu odwoławczego właściwa organizacja sprawowanej opieki, w tym związana ściśle z osobą niepełnosprawnej matki, przy współudziale sióstr skarżącej, na równi ze stroną zobowiązanych do alimentacji względem A.J., nie wymagałaby od skarżącej całkowitej rezygnacji z pracy zawodowej. Przy czym co organ podkreślił, owa pomoc nie musi przyjmować charakteru świadczeń osobistych, a na przykład formę świadczeń pieniężnych, które pozwoliłyby na opłacenie osoby sprawującej opiekę, w czasie nieobecności skarżącej. Ponadto w ocenie Kolegium, dokonane w sprawie ustalenia co do okresów zatrudnienia skarżącej, z których ostatni ustał w grudniu 2019 r., jak również fakt pobierania przez stronę, począwszy od lutego 2021 r. renty z tytułu orzeczonej częściowej niezdolności do pracy, nie pozwala na uznanie, iż w przypadku skarżącej doszło do rezygnacji zatrudnienia w związku ze sprawowaną opieką nad matką. Wobec powyższego zdaniem Kolegium, w sprawie brak było podstaw do uchylenia kwestionowanego rozstrzygnięcia.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J.W., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, ponowiła zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i nieuzasadnione przyjęcie, że niepodejmowanie przez skarżącą pracy zarobkowej z uwagi na sprawowaną opiekę nad niepełnosprawną matką nie stanowi wypełnienia ustawowej przesłanki warunkującej przyznanie wnioskowanego świadczenia. Strona wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Ponadto strona wniosła o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej zakwestionował stanowisko Kolegium dotyczące wystąpienia przesłanki uniemożliwiającej przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego to jest braku związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaniem opieki. Wskazał, że z dyspozycji art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom w nim wymienionym, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Z przywołanej normy wynika, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej możliwość podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która to opieka nie musi być opieką całodobową. Podkreślił, iż z zebranego w sprawie materiału wynika, że skarżąca ze względu na sprawowaną opiekę, która to okoliczność nie jest kwestionowana przez organ, nie jest w stanie podjąć zatrudnienia, nawet w najmniejszym wymiarze czasowym.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Jednocześnie, odnosząc się do wniosku strony skarżącej o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym organ nie wnosił o przeprowadzenie rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie ze stanowiskiem obu stron postępowania skarga J.W. została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 329) - dalej: p.p.s.a. W myśl powołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

W niniejszej sprawie, jak już wcześniej wskazano przedmiotem skargi J.W., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 28 kwietnia 2022 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Piotrków Trybunalski z dnia 10 marca 2022 r. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad matką A.J.

Podstawę materialnoprawną kwestionowanej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 111) - dalej: u.ś.r.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

1. - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

1. 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2. 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W niniejszej sprawie bezspornym pozostaje, że wymagająca opieki A.J. legitymuje się orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 11 stycznia 2022 r. o uznaniu ją za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym na okres do 31 stycznia 2025 r. Bezspornym pomiędzy stronami pozostaje również to, iż skarżąca J.W. jest córką A.J., co oznacza, iż na skarżącej ciąży obowiązek alimentacyjny względem matki wynikający z art. 129 § 1 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1359) - dalej: k.r.o. Skarżąca nie legitymuje się także orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym. Wobec powyższego uznać należy, że skarżąca należy do kategorii podmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. uprawnionych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Nie budzą wątpliwości Sądu również te ustalenia faktyczne organu administracji, z których wynika, że wobec skarżącej orzeczono czasowo częściową niezdolność do pracy (do dnia 30 kwietnia 2024 r.) i z tego tytułu skarżąca ma ustalone prawo do renty. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17 (Dz. U. z 2019 r. poz. 1257) orzekł, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż przywołany wyżej przepis w zakresie, w jakim został uznany za niezgodny z Konstytucją RP, traci moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw (to jest w dniu 9 stycznia 2020 r. – uwaga Sądu). Konsekwencją powyższego wyroku jest to, że norma prawna wyrażona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. musi być odczytywana w ten sposób, iż zawarte w niej wyłączenie przysługiwania świadczenia pielęgnacyjnego osobom posiadającym ustalone prawo do wskazanych w tym przepisie świadczeń, nie obejmuje sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Tym samym okoliczność posiadania przez skarżącą ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie stanowi negatywnej przesłanki do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad ojcem. Powyższe nie jest kwestionowane przez procedujące w sprawie organy.

Jednakże jak słusznie wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, iż w sprawie nie doszło do łącznego spełnienia wszystkich warunków określonych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., gdyż skarżąca nie wykazała istnienia bezpośredniego związku pomiędzy rezygnacją z aktywności zawodowej, a koniecznością sprawowania opieki nad matką.

Wskazać na wstępie należy, że powołanego wyżej przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie można odczytywać w ten sposób, że samo posiadanie przez osobę niepełnosprawną orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym sprawia, że świadczenie to przysługuje wskazanym w w/w przepisie osobom. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do osób, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę oraz pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Zarówno charakter omawianego świadczenia, jak i jego cel pozwalają na stwierdzenie, iż stanowi ono pewną formę rekompensaty strat finansowych opiekuna wynikających z rezygnacji z aktywności zawodowej, a co za tym idzie nie może stanowić alternatywnego źródła dochodu.

Podkreślenia również wymaga, że zakres sprawowania opieki nad osobami niepełnosprawnymi w stopniu znacznym może się różnić w zależności od stopnia samodzielności tych osób oraz ich potrzeb. Sprawowana opieka musi zatem w sposób oczywisty uniemożliwiać wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osobie ubiegającej się oświadczenie pielęgnacyjne. Innymi słowy o rezygnacji z zatrudnienia czy też świadomym jego niepodejmowaniu można mówić w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę jest obiektywnie zdolna do podjęcia zatrudnienia, a składające się na nią szczególne czynności zajmują tyle czasu, że podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia jest niemożliwe. Musi więc istnieć związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia przez opiekuna (bądź niepodejmowania przez niego pracy), a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wskazanym w przepisie art. 17 u.ś.r. Co również istotne, stały i długoterminowy charakter opieki nie może być utożsamiany z wykonywaniem czynności opiekuńczych bez przerwy przez 24 godziny na dobę.

Podkreślić dodatkowo należy, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zakreśla żadnych ram czasowych, co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek, od wnioskodawcy zależy więc, czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia o nie wystąpi (por. wyroki NSA z 16 grudnia 2021 r., I OSK 716/21; z 2 lutego 2017, I OSK 2201/15; wyrok WSA w Łodzi z 20 czerwca 2020 r., II SA/Łd 218/20; wyrok WSA w Krakowie z 15 grudnia 2021 r., III SA/Kr 634/21; wyroki WSA w Gdańsku z 22 grudnia 2021 r., III SA/Gd 841/21; z 16 września 2021 r., III SA/Gd 563/21; wyroki WSA w Olsztynie z 21 października 2021 r., II SA/Ol 708/21, z 21 października 2021 r., II SA/Ol 776/21; wyrok WSA w Poznaniu z 28 listopada 2019 r. II SA/Po 827/19; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym przedłożone do akt oświadczenia strony, co do zakresu i charakteru świadczonej opieki oraz przeprowadzony wywiad środowiskowy czynią zasadnym stwierdzenie, co do niewykazania istnienia przesłanki bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej wnioskodawczyni, a koniecznością sprawowania przez niego opieki nad matką. Samorządowe Kolegium Odwoławcze słusznie bowiem zauważyło, że powoływany przez skarżącą zakres czynności nie stanowi stałej opieki, a co za tym idzie nie wyklucza całkowicie podjęcia przez stronę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Pomimo, co nie budzi wątpliwości, codziennego charakteru świadczonej opieki, zakres wykonywanych przez stronę czynności sprowadza się w istocie do prowadzenia gospodarstwa domowego. Czynności typu przygotowywanie i podawanie posiłków, pranie, sprzątanie, czy też robienie zakupów, należą do typowych czynności dnia codziennego, które są także wykonywane przez osoby aktywne zawodowo.

Co więcej czynności, na które wskazuje skarżąca, nie są wykonywane codziennie i nie mają ściśle określonych ram czasowych. Natomiast wskazane przez skarżącą czynności stricte opiekuńcze nad matką, to jest podawanie lekarstw, mierzenie ciśnienia, czy też towarzyszenie w trakcie wizyt lekarskich, nie stanowią czynności wymagających stałej lub długotrwałej opieki innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r., uniemożliwiających podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu (por. wyroki NSA z 16 kwietnia 2021 r., I OSK 2859/20; z 24 czerwca 2021 r., I OSK 351/21; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zasadności powyższego stwierdzenia nie przeczą w ocenie Sądu, wskazane przez stronę schorzenia, na które cierpi matka skarżącej. Nie bagatelizując stanu zdrowia A.J. podkreślenia jednak wymaga, że z akt sprawy nie wynika, iż w/w jest osobą całkowicie niesamodzielną i niesprawną ruchowo.

Wręcz przeciwnie, na co wskazała sama skarżąca do wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 7 marca 2022 r., matka, pomimo ograniczeń wynikających ze schorzenia biodra oraz problemów kardiologicznych, matka zamieszkuje w odrębnym od skarżącej lokalu mieszkalnym, jest w stanie samodzielnie poruszać się po mieszkaniu (przy pomocy sprzętu rehabilitacyjnego), samodzielnie spożywa posiłki, korzysta z łazienki i toalety. Bez wpływu na powyższe pozostaje również podnoszony argument skargi, co do pozostawania skarżącej w pełnej gotowości do świadczenia pomocy matce. Raz jeszcze przypomnieć należy, iż system świadczeń rodzinnych został tak skonstruowany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Jednak wówczas wnioskujący musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy.

W ocenie Sądu, w sprawie nie bez znaczenia pozostaje także okoliczność, iż A.J., poza skarżącą, posiada jeszcze dwie dorosłe, aktywne zawodowo córki. Wyżej wymienione na równi ze skarżącą są zobowiązane do alimentacji względem matki i winny wspomagać stronę w sprawowaniu opieki nad matką, czy to poprzez osobiste świadczenie tej opieki, czy też poprzez świadczenia o charakterze pieniężnym, które częściowo mogłyby zostać przeznaczone np. na opłacenie czasowej opieki nad A.J., sprawowanej przez osobę trzecią. Powyższe pozwoliłoby skarżącej na podjęcie zatrudnienia, choćby w częściowym wymiarze. Co prawda przepisy u.ś.r. nie zawierają żadnych regulacji, co do kolejności przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku wielości podmiotów uprawnionych do jego otrzymania, na których w równym stopniu ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby wymagającej opieki, a ocena ustawowych przesłanek odnosi się wyłącznie do osoby, która z takim wnioskiem wystąpiła.

Niemniej jednak w ocenie Sądu, przyznanie przedmiotowego świadczenia, pochodzącego ze środków publicznych, w sytuacji istnienia innych osób, na równi z wnioskodawczynią zobowiązanych do sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, stanowiłoby naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej. Oznaczałoby bowiem przeniesienie na Państwo, a co za tym idzie ogół społeczeństwa, ciężaru sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, z osób, które pomimo, że są zobowiązane w pierwszej kolejności, do opieki tej się nie poczuwają.

W ocenie Sądu, w sprawie nie znajduje natomiast uzasadnienia argumentacja organu, co do braku istnienia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z aktywności zawodowej skarżącej a sprawowaną opieką nad matką na tle wykazanych przez stronę okresów zatrudnienia, z których ostatni ustał w grudniu 2019 r. W tym zakresie raz jeszcze podkreślenia wymaga, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zakreśla żadnych ram czasowych, co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki. Jest to świadczenie o charakterze wnioskowym, a co za tym idzie to od wnioskodawcy zależy, czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia o nie wystąpi.

Reasumując Sąd stwierdza, iż pomimo faktu, że skarżąca należy do podmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. uprawnionych do otrzymania wnioskowanego świadczenia, to jednak z uwagi na brak wykazania istnienia, wynikającej z powyższego przepisu przesłanki związku pomiędzy brakiem jej aktywności zawodowej, a koniecznością sprawowania opieki nad matką, za prawidłowe uznać należy negatywne rozpatrzenie zgłoszonego żądania. Tym samym zarzut skargi, co do naruszenia art. 17 ust. 1 4 u.ś.r. uznać należało za niezasadny.

Jednocześnie Sąd stwierdza, iż rocedujące w sprawie organy w sposób wyczerpujący zebrały i oceniły cały materiał dowodowy, zarówno pod kątem możliwości uznania skarżącej za podmiot uprawniony do otrzymania wnioskowanego świadczenia, jak i pod kątem wystąpienia przesłanek zarówno pozytywnych, jak i negatywnych przemawiających za jego przyznaniem, czym zadośćuczyniły wymogom określonym w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Prowadząc postępowanie organy działały na podstawie i w granicach obowiązującego prawa (art. 6 k.p.a.), w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się wyrażonymi w art. 8 k.p.a. zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Dokonane w sprawie ustalenia faktyczne, jak i przeprowadzoną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego uznać należy za wystarczające do załatwienia sprawy, a uzasadnienia wydanych rozstrzygnięć odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

is