Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania J. P., decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności gruntu położonego w Ł. przy ul. A. 22a ozn. jako dz. nr 272/1 o pow. 459 m2, posiadającego urządzoną księgę wieczystą KW [...], stanowiącego własność Gminy Ł., a będącego w użytkowaniu wieczystym J. I. P..
W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium zważyło, że strona bezspornie może ubiegać się o przekształcenie posiadanego przez nią prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w/w gruntu, ponieważ spełnia wymogi art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. Wyjaśniło jednak, że organ I instancji nie może dokonać na rzecz strony nieodpłatnego przekształcenia posiadanego przez nią prawa wieczystego użytkowania, ponieważ przysługuje ono użytkownikom wieczystym lub ich następcom prawnym:1) "którym oddano nieruchomość w użytkowanie wieczyste w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na podstawie innych tytułów, przed dniem 5 grudnia 1990 r.;
- 2) które uzyskały użytkowanie wieczyste na podst. art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. stołecznego Warszawy".
Z akt administracyjnych załączonych do odwołania, w opinii Kolegium, wynika, że działka położona w Ł. przy ulicy A. 22 ozn. jako dz. nr 272/1 o pow. 459 m2, będąca w użytkowaniu wieczystym strony nie została oddana w zamian za wywłaszczoną nieruchomość, nie jest zatem nieruchomością zamienną. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., nieruchomością zamienną jest działka, którą otrzymuje zbywca za jego zgodą od Skarbu Państwa, w zamian za nieruchomość przejętą na określony cel, w ramach odszkodowania. Nieruchomość zamienna jest przyznawana z zasobu nieruchomości Skarbu Państwa, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa, lub z zasobu odpowiedniej jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz tej jednostki. Różnica pomiędzy wysokością odszkodowania ustalonego w decyzji a wartością nieruchomości zamiennej wyrównywana jest przez dopłatę pieniężną (art. 131 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami).
Przedmiotowa działka, w ocenie Kolegium, nie spełnia warunków nieruchomości zamiennej, ponieważ została oddana przez Skarb Państwa H. P. aktem notarialnym nr [...] z dnia [...] w użytkowanie wieczyste na 99 lat ze zobowiązaniem wzniesienia domu jednorodzinnego, a jej użytkownikiem wieczystym J. P. stała się w dniu [...] po spisaniu umowy darowizny. Z tych względów stronie nie przysługuje nieodpłatne nabycie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.
W skardze na powyższe rozstrzygnięcie J. P. oświadczyła, iż podtrzymuje złożony w dniu [...] wniosek oraz odwołanie z dnia [...] i wnosi o pozytywne rozpoznanie jej wniosku przez Sąd. Wskazała, iż spełnia warunki do nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości w prawo własności na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 2005r., ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. oraz innych ustaw. W odczuciu J. P., jej odwołania nie M. ą odpowiedniego zrozumienia, nie wzięto pod uwagę faktu, na jakiej podstawie Skarb Państwa wszedł w posiadanie przedmiotowej nieruchomości. Jej zdaniem, nastąpiło wywłaszczenie i przejęcie gruntu na rzecz Skarbu Państwa bez zgody właściciela. Podkreśliła, iż "była to lokalna decyzja administracyjna wywłaszczająca w konkretnym celu /pod zabudowę jednorodzinną/ która skutkowała tym, że nie ma na tą okoliczność sporządzonego aktu notarialnego". Zauważyła, iż w akcie notarialnym z dnia [...] przekazującym przedmiotową nieruchomość przez Skarb Państwa na rzecz jej babki H. P. jest mowa o oddaniu terenu w użytkowanie wieczyste, co wskazuje na to, że nie była to sprzedaż gruntu przez Skarb Państwa oraz oddanie w wieczyste użytkowanie nastąpiło na rzecz osoby – matki – teściowej wskazanej uprzednio przez jej matkę J.. Okoliczność ta, zdaniem skarżącej, świadczy o przekazaniu terenu za wywłaszczoną nieruchomość.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podkreśliło, iż działka nr 271/1 o pow. 459 m² została przydzielona H. P. w użytkowanie wieczyste w 1991r., jednakże nie jako działka zamienna, ponieważ zapis tej treści nie został umieszczony w akcie notarialnym z dnia [...] Rep. [...], zaś z uzasadnienia decyzji Kierownika Rejonowego Zarządu Gospodarki w Ł. z dnia [...] nr [...] wynika, iż o oddaniu tej działki H. P. zdecydował fakt, że poprzednio stanowiła ona własność jej synowej – J. P. oraz to, że została przejęta na rzecz Skarbu Państwa w ramach realizacji zarządzenia Naczelnika Dzielnicy Ł. o ustaleniu terenu budowlanego. Wpływ miało też rozpoczęcie przez J. P. na sąsiedniej działce budowy ½ części budynku bliźniaczego, oddanie działki w użytkowanie wieczyste teściowej miało umożliwić wspólne kontynuowanie budowy domu. Zauważyło nadto, iż z wnioskiem o oddanie w użytkowanie tej działki wystąpili również Z. i B. M., I. i L. P. oraz E. i T. B..
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ppsa, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może uchylić ją, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 powołanej ustawy, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga zgodnie z art. 151 ustawy podlega oddaleniu.
Wedle przepisu art. 134 § 1 ppsa rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa).
Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną przez J. P. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...]. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności gruntu położonego w Ł. przy ul. A. 22a ozn. jako dz. nr 272/1 o pow. 459 m2, posiadającego urządzoną księgę wieczystą KW [...], stanowiącego własność Gminy Ł., a będącego w użytkowaniu wieczystym J. I. P., Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego ani prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Przede wszystkim zauważyć należało, iż instytucję nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności reguluje art. 1 i art. 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.U. z 2005 r. Nr 175, poz. 1459). Stosownie do powołanych przepisów, osoby fizyczne będące w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Przez nieruchomość rolną rozumie się nieruchomość rolną w rozumieniu Kodeksu cywilnego, z wyłączeniem nieruchomości przeznaczonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji o warunkach zabudowy na cele inne niż rolne.
Z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, o którym mowa w ust. 1, w prawo własności nieruchomości, mogą również wystąpić: 1) osoby fizyczne i prawne będące właścicielami lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego;
- 2) spółdzielnie mieszkaniowe będące właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży. Z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą również wystąpić osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1, oraz osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust.
- 2. Przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości następuje nieodpłatnie na rzecz użytkowników wieczystych lub ich następców prawnych: 1) którym oddano nieruchomość w użytkowanie wieczyste w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych tytułów, przed dniem 5 grudnia 1990 r.;
- 2) które uzyskały użytkowanie wieczyste na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).
Spośród wskazanych w powołanych przepisach przesłanek nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności J. P. nie spełnia, co słusznie podkreśliło SKO w Ł., przesłanki otrzymania nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A. 22a ozn. jako dz. nr 272/1 o pow. 459 m2, posiadającej urządzoną księgę wieczystą KW [...], w zamian za inną wywłaszczoną lub przejętą nieruchomość gruntową na rzecz Skarbu Państwa.Jak bowiem wynika z załączonych do skargi akt administracyjnych, w szczególności z aktu notarialnego z dnia [...] Rep. [...], zarządzenia Naczelnika Dzielnicy z dnia [...] nr [...], decyzji Naczelnika Dzielnicy Ł. – Ś. z dnia [...], znak: [...], decyzji z dnia [...] nr [...], znak: [...] i aktu notarialnego z dnia [...] Rep. [...], aktu notarialnego z dnia [...] Rep. [...], przedmiotowa nieruchomość powstała z podziału ówczesnej nieruchomości o nr 195 pow. 9,24m² położonej przy ul. B. 23 w Ł., będącej własnością J. P. została w 1978r. przejęta na własność Skarbu Państwa za odszkodowaniem, po czym w 1981r. oddana w użytkowanie wieczyste H. P. - teściowej J. P. w celu wzniesienia domu jednorodzinnego, a następnie w drodze darowizny przekazana w dniu [...] wnuczce J. P..
Z powyższych dokumentów wynika, co należy podkreślić, iż z tytułu przejęcia spornej działki J. P. – matka skarżącej, otrzymała odszkodowanie, nie zaś inną działkę, a nadto sporna działka jest działką będącą przedmiotem wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa pod koniec lat 70 – tych. W sprawie mamy, więc do czynienia z tą samą działką. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie nie tylko w sentencji powołanej wyżej decyzji Naczelnika Dzielnicy Ł. – Ś. z dnia [...], znak: [...], ale także z uzasadnienia tej decyzji oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] znak: [...], w których wskazano sposób wyliczenia wielkości tegoż odszkodowania, a także zawarto sformułowania tj. "z dniem [...] wszczęto postępowanie odszkodowawcze do nieruchomości o pow. 459m², położonej w Ł. przy ul. A. nr 22, przyjętej od J. P. na własność Skarbu Państwa" czy "za pozostały grunt, który zgodnie z przepisami art. 5 ust. 2 cyt.
Ustawy (tj. ustawy z dnia 6 lipca 1972r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz.U. Nr 27, poz. 192) przeszedł z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa, Wydział Wywłaszczeń Urzędu Dzielnicowego Ł. – Ś. ustalił odszkodowanie w wysokości 18 zł/m²". Również podstawa prawna decyzji z dnia [...], w szczególności zaś przepisy art. 7, art. 8 i art. 12 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1974r., Nr 10, poz. 64), wskazują, iż wywłaszczenie spornej nieruchomości dokonano za odszkodowaniem. Pierwszy ze wskazanych przepisów stanowił, iż wywłaszczenie następuje za odszkodowaniem, drugi zaś w ust. 8 zawierał zasady określenia wysokości odszkodowania za grunt, ostatni z kolei w ust. 3 zasady wypłaty sumy odszkodowania. Zwrócić uwagę nadto należy, iż wskazana ustawa poza wynikającą z art. 7 ust. 1 zasadą wywłaszczenia nieruchomości za odszkodowaniem przewidywała też w art. 10 ust. 3 wyjątek, tj. możliwość wydania nieruchomości zamiennej zamiast nieruchomości wywłaszczonej.
Stosownie bowiem do tegoż przepisu "za wywłaszczoną jedyną działkę budowlaną w mieście przeznaczoną pod budowę domu jednorodzinnego ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany jest na żądanie właściciela dostarczyć mu zamiast odszkodowania pieniężnego położoną w tej samej miejscowości inną odpowiednią działkę budowlaną z nałożeniem na właściciela obowiązku wybudowania na niej domu jednorodzinnego w terminie nie krótszym niż trzy lata. Jeżeli dostarczenie takiej działki nie jest możliwe, wywłaszczonemu przyznaje się odszkodowanie pieniężne. Jeżeli działkę zamienną dostarcza zamiast ubiegającego się o wywłaszczenie naczelnik powiatu - wywłaszczający wpłaca na rzecz miejskiego (powiatowego) funduszu mieszkaniowego sumę odpowiadającą odszkodowaniu pieniężnemu, jakie przysługiwałoby za wywłaszczoną działkę". Taka sytuacja, co zostało wykazane wyżej, nie miała jednakże miejsca w analizowanej sprawie.
Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma też treść decyzji Naczelnika Dzielnicy Ł. - Bułaty z dnia [...] nr [...], znak: [...] i aktu notarialnego z dnia [...] Rep. [...], na mocy których sporną nieruchomość oddano w użytkowanie wieczyste H. P. na zasadach ogólnych. I tak, w podstawie prawnej tej decyzji wskazano rozdział 3 ustawy z dnia 14 lipca 1961r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (tj. Dz. U. z 1969r. Nr 22, poz. 159 ze zm.), przepisy ustawy z dnia 6 lipca 1972r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 18 maja 1970r. w sprawie trybu oddania w użytkowanie wieczyste terenów państwowych i sprzedaży położonych na nich budynków (Dz. U. Nr13, poz. 120), regulujące instytucję oddawania nieruchomości państwowych w użytkowanie wieczyste w trybie określonym w kodeksie cywilnym, tj. w drodze umowy, z uwzględnieniem oczywiście warunków określonych we wskazanych ustawach.
Wskazują na to chociażby sformułowania użyte w przepisie art. 11 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 14 lipca 1961r., tj. "użytkowanie wieczyste terenów państwowych podlega przepisom tytułu II Księgi drugiej Kodeksu cywilnego", "oddanie terenu w użytkowanie wieczyste i przeniesienie tego prawa w drodze umowy", "postanowienia umowy, określające sposób korzystania z terenu przez użytkowania wieczystego"; w przepisie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1972r. z kolei – "działki budowlane przeznaczone pod budownictwo jednorodzinne oddaje się w użytkowanie wieczyste osobom fizycznym pod budowę domów jednorodzinnych i małych domów mieszkalnych"; przepisie § 1 ust. 4, § 4 ust. 1 czy § 8 ust. 1 rozporządzenia zaś sformułowania, tj. "wykaz może obejmować tylko tereny, których oddanie w użytkowanie wieczyste jest zgodne (...)", "organy do spraw gospodarki komunalnej i mieszkaniowej prezydiów rad narodowych zapewniają osobom zainteresowanym możliwość zapoznania się z wykazami terenów przeznaczonych do oddania w użytkowanie wieczyste i w drodze obwieszczeń", "wnioski o oddanie terenu w użytkowanie wieczyste należy składać organom do spraw gospodarki komunalnej".
Z uzasadnienia tej decyzji z kolei wynika, iż H. P. wystąpiła, podobnie jak H. P., E. i T. B., I. i L. P. oraz B. i Z. M., z wnioskiem o oddanie w użytkowanie wieczyste spornej nieruchomości, a powodem oddania tej nieruchomości H. P. była okoliczność, iż przedmiotowa działka stanowiła własność jej synowej J. P. i została przejęta na rzecz Skarbu Państwa oraz fakt, iż na sąsiedniej działce J. P. rozpoczęła budowę ½ części budynku bliźniaczego, a przydzielenie H. P. spornej działki miało zapewnić wspólne kontynuowanie budowy tegoż budynku.
Z tych względów nie sposób podzielić prezentowanego przez J. P. poglądu, wedle którego oddanie spornej nieruchomości w użytkowanie wieczyste H. P. świadczy o przekazaniu tej nieruchomości za wywłaszczoną nieruchomość. Oddanie w użytkowanie wieczyste uprzednio wywłaszczonej nieruchomości, za którą wypłacono odszkodowanie, nie mieści się bowiem, w ocenie Sądu, w pojęciu nieruchomości zamiennej za nieruchomość wywłaszczoną.
Mając powyższe, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...] są zgodne z prawem, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.