Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1, art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzickich (Dz.U. nr 87, poz. 395 ze zm.) odmówił J.C. przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej.
Zdaniem organu strona nie spełnia określonego przepisami ustawy warunku deportacji do pracy przymusowej poza terytorium II RP.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J.C. podniósł, iż pracował przymusowo w Brzeźnicy Nowej, powiat Radomsko. Powyższa okoliczność stanowi, jego zdaniem, dostateczną podstawę do przyznania przedmiotowego świadczenia.
W dalszej części wniosku strona opisała szczegółowo swoje problemy zdrowotne oraz trudną sytuację materialną, w jakiej się znajduje. Do wniosku J.C. załączył kopie: zaświadczenia lekarskiego z dnia 26 września 2006 r., orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 25 stycznia 2007 r. oraz mapę województwa łódzkiego, podziału administracyjnego w latach 1939-1945, zamieszczoną w książce M. Bandurka "Zmiany administracyjne i terytorialne ziem województwa łódzkiego w XIX i XX wieku".
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., art. 2 pkt 2 lit. "a", art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. nr 87, poz. 395 ze zm.) utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] r.
Wyjaśniając motywy rozstrzygnięcia organ podniósł, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bezspornie, że strona pracowała w Brzeźnicy Nowej, powiat Radomsko, czyli na terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. Nie nastąpił więc fakt deportacji w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 31 maja 1996 r., co uzasadniało wydanie decyzji o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia pieniężnego.
Powyższe rozstrzygnięcie J.C. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wnosząc o jego uchylenie i przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej.
W uzasadnieniu skargi, strona powtórzyła w zasadzie zarzuty z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie w dniu 19 lutego 2009 r. stawili się pełnomocnik skarżącego, który poparł skargę oraz pełnomocnik organu, który wniósł o oddalenie skargi J.C.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Podstawowym problemem na tle rozpoznawanej sprawy jest odpowiedź na pytanie, czy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zasadnie odmówił J.C. przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej.
Przesłanki przyznania rozważanego w niniejszej sprawie świadczenia pieniężnego unormowane zostały przez ustawodawcę w przepisach ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. nr 87,poz. 395 ze zm.).
W rozumieniu art. 1 ust. 1 tej ustawy świadczenie pieniężne, zwane dalej "świadczeniem", przysługuje osobom, które w okresie podlegania represjom określonym w ustawie były obywatelami polskimi i są nimi obecnie oraz posiadają stałe miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Pod pojęciem represji należy - zgodnie z art. 2 wspomnianego aktu prawnego - rozumieć:
- 1. osadzenie w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939 – 1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych,
- 2. deportację (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r., na terytorium:
- a) III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945,
- b) Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach.
W ocenie Sądu z przytoczonych wyżej regulacji prawnych wynika, że warunkiem przyznania przedmiotowego świadczenia jest podleganie przez wnioskodawcę represjom, polegającym albo na osadzeniu w okresie wojny w obozach pracy przymusowej z przyczyn określonych w ustawie albo też na deportacji, czyli inaczej mówiąc na wywiezieniu z terytorium państwa polskiego na tereny III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych bądź też na tereny ZSRR i terenów przez niego okupowanych.
Badając w tym kontekście zgromadzoną w rozpoznawanej sprawie dokumentację Sąd doszedł do przekonania, iż Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych miał pełne podstawy prawne do wydania decyzji o odmowie przyznania J.C. przedmiotowego świadczenia.
Niespornym jest bowiem fakt, iż J.C. nie został deportowany do pracy przymusowej na tereny III Rzeczy, ani też na tereny Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich. Skarżący w okresie II wojny światowej został bowiem wysiedlony i deportowany do pracy przymusowej w młynie Nowa Brzeźnica, znajdującym się miejscowości Brzeźnica Nowa, powiat Radomsko.
Rzeczona miejscowość, jak trafnie zauważył organ orzekający, znajdowała się na terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r., wobec czego warunek deportacji J.C. z terytorium państwa polskiego na teren III Rzeczy i terenów przez nią okupowanych nie został spełniony.
Fakt, że skarżący jako jedenastoletni chłopiec od świtu do nocy ciężko pracował jako pomocnik młynarza zasługuje na współczucie i duże uznanie. Niemniej jednak, biorąc pod uwagę jasno określone przed ustawodawcę kryteria decydujące o przyznaniu świadczeń pieniężnych, organ nie mógł uwzględnić podnoszonych przez J.C. okoliczności, skoro skarżący nie został deportowany do pracy na teren III Rzeszy.
Z powyższym stanowiskiem koresponduje również dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych.
Warto tu chociażby zwrócić uwagę na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2001 r. sygn. akt V SA 564/01 (Lex nr 84361), w którym podkreślono, że sam fakt wykonywania pracy w warunkach przymusowych, bez faktu deportacji, nie stanowi wystarczającej przesłanki przyznania świadczenia.
Podsumowując, Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji nie stwierdził istotnych uchybień przepisom prawa materialnego i formalnego, a tylko takie uchybienia mogłyby stanowić podstawę uwzględnienia skargi J.C. Sąd nie dostrzegł również przesłanek do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.
Z tego też powodu Sąd oddalił skargą na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
O kosztach pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 205 § 2, art. 250 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c, § 19 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).
B.C.