Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. po rozpatrzeniu wniosku J. Ś. i K. Ś. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] znak [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy Z z dnia [...] w sprawie przejęcia na Skarb Państwa opuszczonego gospodarstwa rolnego, utrzymało w mocy swoją decyzję.
Ustalono, że w dniu 4 kwietnia 2005 r. J. i K. Ś. zwrócili się do Wojewody [...] z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy Z z dnia [...] nr [...] o przejęciu gospodarstwa rolnego S. K. na własność Państwa jako opuszczonego, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.. Tytuł do występowania z takim wnioskiem wykazali postanowieniem Sądu Rejonowego w Myszkowie z dnia 2 kwietnia 1990 r., sygn. akt I Ns 159/90 o stwierdzeniu nabycia spadku po S. K.. Zarzucili wskazanej decyzji naruszenie art. 7,77 § 1 oraz 107 § 3 przez to, iż organ nie wyjaśnił dostatecznie sprawy. Podnieśli, iż odebrany grunt stanowił tylko mały skrawek gospodarstwa rolnego i w żadnym razie nie mógł być traktowany jako odrębne gospodarstwo, nie mógł więc być odebrany. W dniu 1 czerwca 2006r. w uzupełnieniu własnego wniosku złożyli kopię decyzji z dnia [...] o zezwoleniu na zalesienie spornego obszaru.
Wobec postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] przekazującego powyższy wniosek Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w P. jako organowi właściwemu, Kolegium pismem z dnia 29 czerwca 2005 r. wystąpiło do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w P., a Wojewodą [...]. Po rozpoznaniu tego zagadnienia, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 października 2005r. wskazał Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. jako organ właściwy do rozpoznania przedmiotowej sprawy.
Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 157 § 3 w związku z 157 § 2 K.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. odmówiło wszczęcia na żądanie K. Ś. i J. Ś. postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy Z z dnia [...], Nr [...] w sprawie przejęcia na Skarb Państwa opuszczonego gospodarstwa rolnego.
Uzasadniając swoje stanowisko organ powołał się na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] znak [...], który po rozpoznaniu wniosku K. Ś. i J. Ś. odmówił stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Naczelnika Gminy Z z dnia [...] o przejęciu na Skarb Państwa opuszczonego gospodarstwa rolnego S. K.. Decyzja Wojewody została doręczona zainteresowanym w dniu 30 kwietnia 1994 r. Zgodnie z zawartym w decyzji pouczeniem stronom przysługiwało prawo wniesienia odwołania w terminie 14 dni od jej otrzymania do Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej. Skarżący nie skorzystali jednak z powyższego uprawnienia skutkiem czego decyzja stała się ostateczna.
Zdaniem organu, jeżeli już raz, na żądanie skarżących wszczęto postępowanie nadzorcze i odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy Z, nie można jeszcze raz domagać się wszczęcia postępowania w tej samej sprawie, chociażby skarżący powoływali się na inne przyczyny nieważności.
W dniu 23 marca 2006r. J. i K. Ś. wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podnieśli, iż sporny grunt znajduje się nadal w ich władaniu. Oni go uprawiają i się nim opiekują. Stwierdzili, że skoro w 1972 roku na podstawie zezwolenia zalesiono ten obszar, to w roku 1979 nie mógł on stanowić gruntu zaniedbanego, czy opuszczonego.
Decyzją z dnia [...], opisaną na wstępie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...].
W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ podzielił argumentację wyrażoną w decyzji z dnia [...], stwierdzając iż w istniejącym stanie faktycznym i prawnym Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 157 § 3 k.p.a., jest uprawnione do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wskazanej przez wnioskodawców, z powodu niedopuszczalności przedmiotowej. Bowiem sprawa o której rozpatrzenie wnoszą wnioskodawcy, została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją administracyjną.
Na powyższą decyzję w dniu [...] J. Ś. i K. Ś. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, żądając jej uchylenia jako niezgodnej z prawem.
W uzasadnieniu skarżący zarzucili, iż wszystkie wydane w tej sprawie decyzje administracyjne zostały wydane w warunkach rażącego naruszenia prawa.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Skarga jest niezasadna.
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych (...), przy czym – zgodnie z § 2 tego artykułu – kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji z punktu widzenia zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i właściwego zastosowania przepisów prawa obowiązujących w czasie wydania tej decyzji.
Uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - art. 145 §1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.); naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
W razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 tej ustawy).
Zgodnie z art. 134 § 1 ww. ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Bada więc zaskarżone orzeczenie pod kątem wszelkich naruszeń prawa, a nie tylko tych wskazanych w skardze.
Stosownie do treści art. 133 § 1 powołanej ustawy Sąd rozstrzyga na podstawie akt sprawy.
Rozpatrując skargę w tak zakreślonej kognicji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd nie dopatrzył się uchybień, które skutkowałyby uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Wszczęcie i prowadzenie postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej zależy od uprzedniej kontroli przez organ, czy zachodzą formalnoprawne przesłanki warunkujące jego dopuszczalność.
Postępowanie wyjaśniające poprzedzające odmowę wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji może dotyczyć jedynie kwestii formalnych. Nie może ono natomiast dotyczyć zagadnienia, czy przyczyny nieważności decyzji rzeczywiście miały miejsce. To może być wyjaśnione dopiero po wszczęciu postępowania w sprawie nieważności decyzji (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 marca 2004r., sygn. akt I SA 764/03, Prok. i Pr. 2005/4/44)
W przedmiotowym postępowaniu nie ma zastosowania ogólna reguła zawarta w art. 61 § 3 k.p.a. (iż datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej), gdyż zgodnie z art. 157 § 3 k.p.a. organ może odmówić wszczęcia postępowania. (por. wyrok WSA w Warszawie z 7 lutego 2005r., sygn. akt I SA 1795/03, LEX nr 164927, wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2003r., sygn. akt I SA 2128/02, M. Prawn. 2003/4/147 w Warszawie).
Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. następuje z powodu niedopuszczalności z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych (vide: wyrok NSA z dnia 22 września 1999r., sygn. akt IV SA 1400/97, LEX nr 47895)
Podmiotową przesłanką odmowy wszczęcia postępowania nieważnościowego jest m.in. sytuacja, gdy żądanie jego wszczęcia zostało wniesione przez podmiot nie będący stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a..
Z przesłanką (przedmiotową) bezprzedmiotowości postępowania mamy zaś do czynienia wówczas, gdy chodzi o sprawę poprzednio rozstrzygniętą inną decyzją wydaną w tym samym przedmiocie i przy udziale tych samych stron (vide: wyrok NSA w Warszawie z dnia 8 lipca 1999r., sygn. akt IV SA 2152/97, LEX nr 47902).
Powyższa sytuacja procesowa miała miejsce w niniejszej sprawie. Decyzją z dnia [...] znak [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy Z z dnia [...]r. o przejęciu na Skarb Państwa opuszczonego gospodarstwa rolnego S. K.. Jak wskazuje zwrotne poświadczenie odbioru, decyzja Wojewody została doręczona J. i K. Ś. w dniu 30 kwietnia 1994 r. Zgodnie z zawartym w decyzji pouczeniem, zainteresowanym przysługiwało prawo wniesienia odwołania w terminie 14 dni, od otrzymania decyzji, do Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej. Wobec faktu, iż skarżący nie skorzystali z powyższego uprawnienia - decyzja Wojewody [...] z 1994 r. stała się ostateczna.
W tej sytuacji, należy uznać za prawidłowe stanowisko organu, że jeżeli już raz, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, na żądanie skarżących, wszczęto postępowanie nadzorcze i odmówiono stwierdzenia nieważności, nie można jeszcze raz domagać się wszczęcia postępowania w tej samej sprawie, chociażby skarżący powoływali się na inne przyczyny nieważności. Żądanie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji w sytuacji, gdy w sprawie została już wydana inna decyzja ostateczna oceniająca legalność kwestionowanej decyzji, mieści się w katalogu przesłanek przedmiotowych implikujących decyzję o odmowie wszczęcia postępowania. Ponowne postępowanie byłoby z góry bezprzedmiotowe dlatego, że ocena legalności mającej podlegać stwierdzeniu nieważności decyzji została dokonana poprzednio.
Natomiast, jeżeli - jak domagają się skarżący - zostałoby wszczęte ponowne postępowanie nadzorcze, po czym - zamiast umorzenia – wydano by nową decyzję nadzorczą, decyzja ta - niezależnie od sposobu rozstrzygnięcia, odmawiająca stwierdzenia nieważności lub stwierdzająca nieważność - byłaby obciążona wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. i sama podlegała stwierdzeniu nieważności. A zatem nie można jeszcze raz domagać się wszczęcia postępowania w tej samej sprawie (vide: wyrok NSA z dnia 6 marca 2003r., sygn. akt I SA 2038/01, LEX nr 121768)
W sytuacji, kiedy z przyczyn formalnych postępowanie w sprawie nie może być wszczęte, nie można odnieść się do zarzutów skarżących dotyczących meritum sprawy, czyli nieważności decyzji z 1979 r.. Dlatego zarówno organ jak i sąd nie odpowiedział skarżącym na zarzuty naruszenia prawa w decyzji dotyczącej odebrania własności gospodarstwa, gdyż nie miał możliwości jej skontrolowania.
W tym stanie rzeczy, wobec braku możliwości powtórnego rozstrzygania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, już raz prawomocnie rozstrzygniętego, stanowisko organu administracji wyrażone w zaskarżonej decyzji należy uznać za prawidłowe, a zarzuty skargi za chybione na tym etapie postępowania.
Z przytoczonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.