Uzasadnienie
M. A. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości związanych ze stanem technicznym przewodów kominowych.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym skarżąca napisała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, bowiem jej miesięczny dochód wynosi ok 2.700 zł. Jest osobą samotną, dlatego sama musi ponosić wszelkie koszty i wydatki, które – jak oświadczyła skarżąca – wynoszą miesięcznie ok. 2.720 zł (kredyt na zakup mieszkania ok. 480 zł, koszt utrzymania mieszkania ok. 800 zł, zakup migawki, polisy na życie i obowiązkowego doskonalenia zawodowego ok. 740 zł, wyżywienie ok. 500 zł, artykuły sanitarno – higieniczne i ubrania ok. 200 zł). Majątek skarżącej stanowi mieszkanie o powierzchni 28,70 m2 oraz oszczędności w kwocie ok. 6.000 zł. Jak oświadczyła, w ostatnim czasie jej sytuacja uległa znacznemu pogorszeniu, bowiem w maju br. zmarła jej mama. Skarżąca ponosi wydatki związane ze spornym mieszkaniem, z którego nie może korzystać i czerpać profitów.
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 roku, poz. 1302), dalej jako: "P.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. przy czym, przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych i zaspokoić fundamentalnych potrzeb życiowych.
Celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju wypadkami strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych oraz ewentualnie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika.
Generalną zasadą postępowania sądowego jest wszakże ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.), dlatego też pomoc państwa, wyrażona w przepisach o prawie pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, skierowana jest do osób, które albo mają bardzo niskie dochody, albo ich w ogóle nie posiadają, tj. do osób, które z uwagi na bardzo ciężką sytuację materialną, często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych.
Ocena, czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, następuje na podstawie informacji i dokumentów przedstawionych przez stronę. Oceniając zasadność przyznania wnioskodawcy prawa pomocy należy odnieść sytuację majątkową wnioskodawcy do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 P.p.s.a.
Należy także zaakcentować, iż strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku.
W sprawie skarżąca nie uczyniła zadość tym wymaganiom.
Najważniejszą okolicznością w sprawie jest fakt, że skarżąca posiada zasoby pieniężne w kwocie – jak oświadczyła – ok. 6.000 zł. Posiadanie środków majątkowych w kwocie znacznie przewyższającej wysokość potencjalnych kosztów sądowych (wpis od skargi w sprawie wyniesie 500 zł, opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, w przypadku oddalenia skargi, wyniosłaby 100 zł, a wpis od ewentualnej skargi kasacyjnej – 250 zł) pozwala sądzić, że ich część, bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania, skarżąca może przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych. Fakt, że strona posiada wolne środki finansowe we wskazanej wysokości oraz stały dochód (ok. 2.700 zł na utrzymanie jednej osoby), uzasadnia twierdzenie, że pokrycie kosztów postępowania sądowego w sprawie nie będzie się dla wnioskodawczyni wiązało z brakiem środków na konieczne utrzymanie. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania.
Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Przeznaczenie części oszczędności na pokrycie kosztów postępowania nie poskutkuje uszczerbkiem w zakresie utrzymania koniecznego dla siebie.
Wobec tego, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.
kp