Uzasadnienie
M. D. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...], nr [...], którą organ drugiej instancji utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O., którą umorzono postępowanie wszczęte na wniosek skarżącego w zakresie nakazu rozbiórki rozbudowy budynku mieszkalnego o funkcję usług podstawowych w zakresie handlu, zlokalizowanego w miejscowości D. na działce nr 70.
Następnie M. D. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i synem. Łączny dochód małżonków z tytułu emerytur wynosi 4.117 złotych miesięcznie brutto. Syn skarżącego jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Małżonkowie posiadają dom o powierzchni 70 m2., na działce o powierzchni 1000 m2., mieszkanie o powierzchni 140 m2., samochód osobowy VW Golf (rok produkcji 1996) W uzasadnieniu wniosku strona powołała się na złe warunki finansowe wynikające z ciągle rosnących kosztów utrzymania mieszkania. Skarżący dodał, że cierpi na nawracające choroby układu moczowego (załączając do akt karty informacyjne leczenia szpitalnego), a jego żona również jest chora i wymaga stałej opieki lekarskiej.
Postanowieniem referendarza sądowego z dnia [...] odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Owo postanowienie doręczono stronie skarżącej w dniu 9 sierpnia 2013 roku.
W dniu 16 sierpnia 2013 roku skarżący wniósł sprzeciw od wskazanego powyżej postanowienia, w jego uzasadnieniu wskazując, iż modyfikuje swój wniosek w ten sposób, iż żąda częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, ponad kwotę 150 złotych, bowiem jego aktualne możliwości finansowe pozwalają mu na poniesienie kosztów sądowych we wskazanej wysokości. Dodał, iż dochody rodziny to kwota 3500 złotych netto, z której musi opłacić koszty: opału (500 złotych), energii elektrycznej (300 złotych), leków (350 złotych), kredytu (400 złotych), abonamentu RTV wraz z Internetem i telefonem (200 złotych), paliwa do samochodu (300 złotych), eksploatacji mieszkania (300 złotych). po zapłaceniu powyższych kwot zostaje mu ok. 1000 złotych na trzy osoby, co według skarżącego uniemożliwia mu poniesienia kosztów sądowych ponad kwotę 150 złotych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym).
Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiste i obiektywnie niemożliwe. Należy zatem zauważyć, iż stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie.
W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, ponad kwotę 150 złotych, co oznacza to, iż skarżący zobowiązany był do wykazania, iż nie jest w stanie owych kosztów ponieść. Tymczasem przedstawione przez skarżącego informacje o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie dają podstaw do twierdzenia, iż skarżący nie ma środków na opłacenie tychże kosztów sądowych.
Jak wynika z formularza PPF skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i synem. Łączny dochód małżonków z tytułu emerytur wynosi 4.117 złotych miesięcznie brutto (3500 złotych netto). Syn skarżącego jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Małżonkowie posiadają dom o powierzchni 70 m2., na działce o powierzchni 1000 m2., mieszkanie o powierzchni 140 m2., samochód osobowy VW Golf (rok produkcji 1996) W uzasadnieniu wniosku strona powołała się na złe warunki finansowe wynikające z ciągle rosnących kosztów utrzymania mieszkania. Skarżący dodał, że cierpi na nawracające choroby układu moczowego (załączając do akt karty informacyjne leczenia szpitalnego), a jego żona również jest chora i wymaga stałej opieki lekarskiej. Dodał, iż z uzyskiwanych przez rodzinę dochodów musi opłacić koszty: opału (500 złotych), energii elektrycznej (300 złotych), leków (350 złotych), kredytu (400 złotych), abonamentu RTV wraz z Internetem i telefonem (200 złotych), paliwa do samochodu (300 złotych), eksploatacji mieszkania (300 złotych). po zapłaceniu powyższych kwot zostaje mu ok. 1000 złotych na trzy osoby, co według skarżącego uniemożliwia mu poniesienia kosztów sądowych ponad kwotę 150 złotych.
Z powyższego wynika, że skarżący swoje żądanie o przyznanie prawa pomocy uzasadnia przede wszystkim okolicznością ponoszenia wysokich kosztów utrzymania siebie i rodziny, w tym spłaty zaciągniętego kredytu. Jednakże zarówno obowiązek ponoszenia kosztów utrzymania mieszania (w tym opłat abonamentowych za telewizję, Internet, telefon), zakupu leków, paliwa czy spłaty zobowiązań finansowych, jakkolwiek ma oczywiście wpływ na sytuację majątkową strony, to jednak nie stanowi przesłanki, która przesądziłaby o zwolnieniu skarżącego od kosztów sądowych. Koszty sądowe należy bowiem traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Wymienione opłaty oraz kredyt nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, albowiem nie można przyjąć, że prywatne zobowiązania finansowe mają pierwszeństwo przed zobowiązaniami publicznoprawnymi.
Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia niezbędnych kosztów utrzymania siebie i rodziny (por. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2012 roku, w sprawie o sygn. II OZ 81/12; z dnia 20 października 2011r., w sprawie o sygn. akt I OZ 783/11; z dnia 3 marca 2011r., w sprawie o sygn. akt II OZ 130/11).
Należy jeszcze raz stanowczo podkreślić, iż prawo pomocy jest przeznaczone wyłącznie dla osób, które nie mają środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Instytucja przyznania prawa pomocy wprowadzona została do postępowania sądowoadministracyjnego celem umożliwienia obrony swoich praw przed sądem osobom o znikomych dochodach, lub dochodów tych pozbawionym i znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej.
Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, w związku z art. 245 § 3 oraz art. 260 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
a.bł.