Uzasadnienie
II SA/Łd 587/23
Zaskarżoną decyzją z 13 kwietnia 2023 r. (znak: KO.4111.230.202) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach, działając na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej (Dz.U. z 2023 r., poz. 269 z późn. zm.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z 23 lutego 2023 r. (znak: MOPR.VI.436.89.3.2023.MS) odmawiającą M.B. przyznania dodatku elektrycznego.
Odmawiając skarżącej przyznania dodatku elektrycznego organ pierwszej instancji wskazał, że na podstawie zgromadzonych dokumentów ustalił, iż odbiorcą energii elektrycznej dostarczanej do nieruchomości przy ul. [...] nr 6B nie jest wnioskodawczyni. Załączona do wniosku faktura o dostarczanej energii elektrycznej jest wystawiona na J.B., nie zaś na wnioskodawczynię. Organ stwierdził, że J.B. zamieszkuje pod innym adresem, tym samym nie jest on w składzie gospodarstwa domowego skarżącej.
W odwołaniu od powyższej decyzji M.B. podniosła, że decyzja jest niesłuszna i krzywdząca, wydana w oparciu o błędne założenie, że nie spełnia ona warunków do przyznania dodatku i niepoparta żadnymi ustaleniami faktycznymi.
Wspomnianą na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie.
W uzasadnieniu Kolegium podniosło, iż z akt sprawy wynika, że M.B. wnioskiem z 27 grudnia 2022 r. zwróciła się o wypłatę dodatku elektrycznego, w którym wskazała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe pod adresem: [...]S., ul. [...] nr 6B, a głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest pompa ciepła. Ponadto, 21 lipca 2022 r. M.B. złożyła do centralnej ewidencji emisyjności budynków deklarację dotyczącą, z której wynika, że w budynku zainstalowana i eksploatowana jest jedna pompa ciepła, pełniąca funkcję co. i c.w.u. Z kolei 27 lipca 2022 r. na ten sam adres deklarację do CEEB złożył J.B.. Ze znajdującej się w aktach sprawy faktury z 22 listopada 2022 r. na dostawę energii elektrycznej na adres ul. [...] nr 6B, [...]S. wynika, że nabywcą energii elektrycznej jest J.B..
Kolegium stwierdziło, że wniosek o wypłatę dodatku elektrycznego powinien być złożony przez osobę dokonującą zakupu energii elektrycznej na podstawie umowy z przedsiębiorstwem energetycznym o sprzedaży energii elektrycznej, wyłącznie w celu jej zużycia w gospodarstwie domowym. W analizowanym przypadku mamy do czynienia z sytuacją, że osoba wnioskująca o dodatek elektryczny nie jest odbiorcą końcowym (tj. nie jest stroną umowy z przedsiębiorstwem energetycznym o sprzedaży energii elektrycznej, wyłącznie w celu jej zużycia w gospodarstwie domowym).
Ponadto nie prowadzi gospodarstwa domowego z osobą, która jest stroną umowy z przedsiębiorstwem energetycznym, wobec czego dodatek elektryczny nie będzie przysługiwał na jej wniosek. Zdaniem organu sytuacji tej nie zmienia okoliczność dotycząca ponoszonych opłat za energię elektryczną udokumentowana przelewami bankowymi do PGE Obrót S.A. z rachunku wnioskodawczyni, ponieważ ustawodawca w zakresie podmiotu uprawnionego do dodatku elektrycznego nie przewidział żadnych odstępstw.
Na powyższą decyzję M.B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę. Zaskarżając decyzję w całości, zarzuciła jej naruszenie prawa poprzez:
- - arbitralne rozstrzygnięcie przez organy obu instancji o braku prawa do dodatku elektrycznego, pomimo istnienia faktycznych podstaw do przyznania skarżącej takiego prawa,
- - nieuwzględnienie wniosków dowodowych złożonych w toku postępowań obu instancji,
- - naruszenie skarżącej uprawnień przysługujących stronie postępowania administracyjnego poprzez niepowiadomienie jej o przyczynach niewydania decyzji w terminie 30 dni od złożenia wniosku, a także niedokonanie weryfikacji wniosku jaki skarżąca złożyła (brak wywiadu środowiskowego i formalnych ustaleń w miejscu zamieszkania), co w konsekwencji pozwoliło organowi I instancji na wydanie decyzji, która naruszyła prawa skarżącej,
- - brak odniesienia się w decyzji organu II instancji do argumentów odwołania i nieprzytoczenia ich w uzasadnieniu, co wynika z pierwszej strony decyzji (ostatnie zdanie brzmi "Dalej strona przedst.",
- - brak merytorycznych rozważań w zakresie definicji końcowego odbiorcy energii elektrycznej.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji w całości oraz uchylenie decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu skargi, skarżąca opisała stan faktyczny sprawy od złożenia przez nią wniosku o przyznanie dodatku elektrycznego do czasu wydania skarżonej decyzji, nie zgadzając się z procedowaniem w tej sprawie. Skarżąca podniosła, że w jej sprawie nie dokonano żadnej weryfikacji i nie przeprowadzono wywiadu. Nie umożliwiono jej złożenia dokumentów bankowych (historia konta) potwierdzających opłacanie faktur za pobór energii. Wskazała, że od 6 lat - kiedy jej były mąż się wyprowadził z domu - ona ponosi koszty zużycia energii elektrycznej i na tą okoliczność posiada dokumenty w postaci wydruków z historii konta bankowego, wobec czego jak wskazuje skarżąca, tylko ona jest końcowym odbiorcą energii. Były mąż nie wyrażał zgody na zawarcie nowej umowy z Zakładem Energetycznym z nią jako faktycznym odbiorcą energii. Skarżąca wskazała, że na wspólne konto bankowe z byłym mężem wpłynęła kwota 3.000 zł tytułem dodatku węglowego, z tego wynika, że J.B. musiał złożyć deklarację dotyczącą źródeł ogrzewania w domu przy ul. [...] niezgodną z rzeczywistością, bo dom był i jest ogrzewany pompą ciepła.
Podniosła, że jej były mąż jest od ponad dwóch kadencji radnym w Radzie Miasta Skierniewice i zdaniem skarżącej jest to ważna okoliczność, która mogła mieć wpływ na procedowanie. J.B. nie mając ku temu uprawnień złożył niezgodną z rzeczywistością deklarację do CEEB i otrzymał kwotę 3.000 zł, a jej odmówiono wypłaty dodatku elektrycznego, ponieważ mąż otrzymał dodatek węglowy, a po wtóre faktury za prąd są przesyłane nie na dane skarżącej.
Ponadto skarżącą dziwi fakt, że ani jeden ani drugi organ procedujący w sprawie nie powiadomił organów ścigania o podejrzeniu wyłudzenia kwoty 3000 zł. Zatem prawo nie jest jednakowe dla wszystkich. Reasumując skarżąca wskazała, że decyzje są dla niej krzywdzące i niesprawiedliwe.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Na wstępie wyjaśnić należy, iż stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634) [dalej: ustawa p.p.s.a.], sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ustawy p.p.s.a.).
Po rozpoznaniu sprawy w przedstawionych na wstępie aspektach, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach, którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta Skierniewice odmawiającą przyznania dodatku elektrycznego.
Istota sporu w sprawie dotyczy kwestii legalności odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego dodatku elektrycznego z uwagi na niespełnienie przez nią przesłanki podmiotowej związanej z posiadaniem statusu odbiorcy końcowego energii elektrycznej w rozumieniu art. 3 pkt 13b ustawy z 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 1385 ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo energetyczne].
Świadczenie, którego dotyczy przedmiot sprawy, tj. dodatek elektryczny wprowadzony został na mocy ustawy z 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 r. w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej (tj.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1704 ze zm.) [dalej: ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej]. Przepisy tejże ustawy stanowią zatem podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji.
Zgodnie z art. 27 ust. 1 wskazanej ustawy dodatek elektryczny przysługuje odbiorcy energii elektrycznej w gospodarstwie domowym w rozumieniu art. 3 pkt 13b ustawy – Prawo energetyczne, w przypadku gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego jest zasilane energią elektryczną, i źródło to zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r., poz. 438 ze zm.) do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania zgłoszonych lub wpisanych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Przy czym przez odbiorcę energii elektrycznej w rozumieniu ww. art. 3 pkt 13b ustawy – Prawo energetyczne rozumie się odbiorcę paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła w gospodarstwie domowym - odbiorcę końcowego dokonującego zakupu paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła wyłącznie w celu ich zużycia w gospodarstwie domowym.
Wniosek o wypłatę dodatku elektrycznego składa się na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek, w terminie od 1 grudnia 2022 r. do 1 lutego 2023 r. (art. 31 ust.1 i 2 i art. 30 ust. 3 ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej). W przypadku, o którym mowa w art. 30 ust. 2, do wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego dołącza się rozliczenie z przedsiębiorstwem energetycznym wykonującym działalność gospodarczą w zakresie obrotu energią elektryczną lub zaświadczenie wydane przez to przedsiębiorstwo potwierdzające, że zużycie energii elektrycznej w gospodarstwie domowym w tym samym miejscu zamieszkania w 2021 r. wyniosło więcej niż 5 MWh (art. 31 ust. 1a tej ustawy). Jest to jedyny dokument wymagany przez przepisy powołanej wyżej ustawy, który należy dołączyć do wniosku.
Z uwagi na okoliczności sprawy przywołać należałoby w tym miejscu również treść art. 32 ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej, gdzie ustawodawca wskazał, że organ I instancji dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (ust. 1). Przy czym jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy organ ten może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 27 ust. 3 odpowiednio pkt 1 i 2 (ust. 2).
Jednocześnie, stosownie do art. 34 ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej do postępowania w sprawie wypłaty dodatku elektrycznego stosuje się odpowiednio m.in. przepisy art. 24a ust. 1 i 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.), gdzie wskazano, w szczególności, że w przypadku gdy osoba złoży wniosek bez wymaganych dokumentów, podmiot realizujący świadczenia przyjmuje wniosek i wyznacza termin nie krótszy niż 14 dni i nie dłuższy niż 30 dni na uzupełnienie brakujących dokumentów. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia (art. 24a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Ponadto w sprawach nieuregulowanych w rozdziale dotyczącym dodatku elektrycznego przedmiotowej ustawy stosuje się przepisy k.p.a. (art. 34 ust. 2 ustawy).
Wobec powyższego organ rozpatrując wniosek o ustalenie prawa do świadczenia takiego jak dodatek elektryczny, zobligowany jest do podjęcia stosownych czynności w celu ustalenia w sposób niepozostawiający wątpliwości przesłanek istotnych z punktu widzenia sprawy oraz aktualnych na dzień wydania decyzji. Istotnym jest ponadto, że wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadę prawdy materialnej należy rozumieć jako wymóg oparcia rozstrzygnięcia jedynie na okolicznościach faktycznie istniejących, a nie wyprowadzanych w drodze domniemań (M. Wierzbowski, Zasady ogólne (w:) M. Szubiakowski, M. Wierzbowski, A. Wiktorowska, Postępowanie administracyjne - ogólne, podatkowe i egzekucyjne, Warszawa 2000, s. 19). Organ przed rozstrzygnięciem sprawy powinien zatem przeprowadzić wszelkie możliwe dowody, aby wyjaśnić jej okoliczności, tak aby być pewnym, iż ustalenia dokonane na podstawie zebranych dowodów są zgodne z rzeczywistym i aktualnym na dzień wydania decyzji stanem faktycznym.
Jeśli zaś w toku postępowania pojawiłaby się obiektywna wątpliwość, która doprowadziłaby ostatecznie do wydania decyzji negatywnej, to tym bardziej koniecznym jest jak najwnikliwsze ustalenie stanu faktycznego, a ponadto odniesienie się do podnoszonych przez wnioskodawcę stwierdzeń, oświadczeń i zarzutów, celem wyjaśnienia mu powodów podjętego przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia. Wspomniana zasada prawdy obiektywnej koreluje z treścią przepisów o postępowaniu dowodowym, tj. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., wedle których organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a ocena stanu faktycznego w danej sprawie powinna odbywać się na podstawie całokształtu materiału dowodowego celem ustalenia czy dana okoliczność została udowodniona. Podkreślić należy ponadto, że weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku elektrycznego - zwłaszcza w sytuacji zaistnienia wątpliwości co do okoliczności istotnej z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy - winna mieć charakter wszechstronny i nie może polegać jedynie na sprawdzeniu danych widniejących we wniosku o przyznanie dodatku oraz dołączonych do niego dokumentów, bez podjęcia czynności pozwalających na jednoznaczne wyjaśnienie wszelkich niejasności i to w sposób znajdujący odzwierciedlenie w aktach.
Katalog źródeł i informacji, o którym mowa w powołanych przepisach, a w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek elektryczny, ma w tym zakresie charakter otwarty. Tym samym brak należytego ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego na dzień wydania decyzji i to w zakresie przesłanek, od których spełnienia zależy możliwość przyznania wnioskodawcy świadczenia, jest w ocenie Sądu nie do zaakceptowania, tak w świetle ustawy stanowiącej podstawę materialnoprawną wydanych decyzji, jak i ogólnych zasad postępowania administracyjnego.
W realiach sprawy bezspornym było to, że źródłem ogrzewania objętego wnioskiem gospodarstwa domowego pod adresem S., ul. [...] nr 6B jest pompa ciepła, a źródło to wpisane zostało do CEEB 21 lipca 2022 r. Oprócz wniosku skarżąca przedłożyła jednak również fakturę za energię elektryczną dostarczaną pod ww. adres, tj. S., ul [...] nr 6B, na której jako nabywca widniał J.B., jak wynika z wyjaśnień skarżącej (organ nie weryfikował relacji rodzinnych zachodzących między skarżącą a J. B.) jej były mąż, który obecnie nie zamieszkuje pod tym adresem. To zaś w konsekwencji - jak wynika z akt sprawy oraz treści wydanej decyzji - spowodowało, że organ I instancji uznał, że skarżąca nie zawarła umowy z przedsiębiorstwem energetycznym i wobec tego nie jest odbiorcą energii elektrycznej w celu jej zużycia w swoim gospodarstwie domowym, a tym samym, że nie spełnia przesłanek przyznania jej wnioskowanego dodatku.
W tym miejscu wskazać raz jeszcze należy, iż pojęcie odbiorcy energii elektrycznej wyjaśnione jest przez odesłanie do przepisów ustawy – Prawo energetyczne i jest nim odbiorca końcowy, dokonujący zakupu energii elektrycznej w celu jej zużycia na potrzeby w gospodarstwie domowym. Odbiorcą energii elektrycznej jest zatem, co do zasady, ten kogo łączy umowa o dostarczanie energii z przedsiębiorstwem energetycznym, gdyż ta osoba dokonuje zakupu tej energii. Wbrew twierdzeniom organu, dodatek nie może być jednak tylko i wyłącznie przyznany osobie, którą łączy umowa o dostarczenie energii elektrycznej z przedsiębiorstwem energetycznym. Gdyby tak było to zbędne byłyby choćby przepisy art. 28 powołanej ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej, które dotyczą sytuacji, gdy więcej niż jedno gospodarstwo domowe znajduje się pod tym samym adresem. W takiej sytuacji zawarta może być jedna umowa, a odbiorcami są dwa samodzielne gospodarstwa domowe zamieszkujące pod tym samym adresem.
W ocenie Sądu, kwestia zawarcia umowy z przedsiębiorstwem energetycznym ma znaczenie jedynie jako okoliczność faktyczna, a nie przesądzająca jednoznacznie o prawie danej osoby do otrzymania przedmiotowego dodatku. Innymi słowy kluczowe jest, aby do lokalu, który zajmuje osoba, wchodząca w skład gospodarstwa domowego ubiegającego się o dodatek dostarczana była energia elektryczna na podstawie zawartej umowy z przedsiębiorstwem energetycznym, która zasila główne źródło ogrzewania. Wykluczona jest oczywiście sytuacja, w której o dodatek wystąpi gospodarstwo domowe, które nielegalnie pobiera prąd. Stany faktyczne występujące na tle przepisów ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej mogą być różne. Przykładowo możliwa jest sytuacja, że o dodatek wystąpią spadkobiercy, zajmujący lokal, w którym prąd dostarczany jest na podstawie umowy zawartej przez spadkodawcę i którzy opłacają za niego rachunki. Podpisanie umowy wiąże się wtedy z przepisaniem licznika, co może trwać w czasie, podobnie jak nie zawsze można szybko uregulować sprawy spadkowe.
W ocenie Sądu, nie może być zatem wyłącznym powodem do odmowy przyznania dodatku elektrycznego fakt, że np. umowę podpisał inny podmiot, a faktyczne rachunki opłacają inne osoby. Może zaistnieć również taka sytuacja, jak opisana w art. 28 ust. 1 i ust. 3 powołanej ustawy, że pod jednym adresem zamieszkują rodziny tworzące odrębne gospodarstwa domowe i wówczas dodatek może być przyznany tylko jednemu gospodarstwu i to tylko wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Oznacza to, że w takiej sytuacji ustawodawca dopuścił możliwość otrzymania dodatku nie tylko przez osobę, która ma podpisaną umowę z przedsiębiorstwem energetycznym, przy założeniu, że w lokalu znajduje się jedno główne źródło ciepła zasilane energią elektryczną (jeden licznik energii).
Przy czym, co istotne, przed wydaniem decyzji organ I instancji pozostawał już w posiadaniu dokumentów w postaci deklaracji dotyczących źródeł ciepła i źródeł spalania paliw złożonych przez dwa podmioty. Jako pierwsza deklarację złożyła skarżąca w dniu 21 lipca 2023 r. wskazując adres – S., ul. [...] nr 6B, podając siebie jako właściciela/współwłaściciela i deklarując jako źródło ciepła pompę ciepła. Identyczną w treści deklarację złożył w dniu 27 lipca 2022 r. J.B. także wskazując adres - S., ul. [...] nr 6B, podając siebie jako właściciela/współwłaściciela i jako źródło ciepła pompę ciepła (k. 4-5 akt administracyjnych). W tej sytuacji, stwierdzić należy, że organ dysponując jeszcze przed wydaniem decyzji dokumentami, z których wynikało, że deklaracje na to samo źródło ciepła złożyły dwie osoby winien był okoliczność tę jednoznacznie wyjaśnić poprzez wezwanie skarżącej do złożenia wyjaśnień lub też - w sytuacji stwierdzenia przez organ, że w aktach sprawy brakuje dokumentu z którego wynikałoby, że wnioskodawczyni jako faktyczny odbiorca energii elektrycznej zawarła umowę z przedsiębiorcą energetycznym - wyznaczyć termin na uzupełnienie brakujących dokumentów, np. ww. umowy.
Z akt sprawy nie wynika jednak, aby organ I instancji podjął w tym zakresie jakiekolwiek działania. Organ I instancji rozstrzygając sprawę oparł się li tylko na stwierdzeniu, że odbiorcą energii elektrycznej dostarczanej do nieruchomości przy u. [...] nr 6B jest J.B., opierając się w tym względzie na załączonej do wniosku fakturze, w której wskazano właśnie J.B.. Organ nie analizował kto faktycznie zamieszkuje nieruchomość i kto faktycznie opłaca rachunki za energię elektryczną. Wyżej opisany przebieg zdarzeń w zestawieniu z aktami sprawy, które de facto nie odzwierciedlają jakichkolwiek działań organu w zakresie wyjaśnienia kwestii tego kto jest faktycznie odbiorcą energii elektrycznej prowadzą do wniosku, że Prezydent Miasta Skierniewice niewątpliwie uchybił przepisom postępowania i przed wydaniem decyzji nie zbadał należycie kwestii przesłanki podmiotowej, od której stwierdzenia zależała możliwość przyznania skarżącemu dodatku.
Natomiast uchybienie organu odwoławczego - który orzekając dysponował już przedłożonymi przez skarżącą do akt potwierdzeniami przelewów z płatnościami za faktury wystawiane przez P. S.A.. realizowanych przez skarżącą dla jej gospodarstwa domowego oraz wyjaśnieniami skarżącej, z których wynika, że rzeczywistego zakupu energii elektrycznej dla gospodarstwa domowego w S. przy ul. [...] nr 6B dokonuje ona już od ok. 6 lat, a to że na fakturze, którą przedłożyła do organu I instancji widniało nazwisko jej byłego męża wynikało z faktu odmowy wyrażenia zgody przez męża na zawarcie nowej umowy, jak również fakt, iż skarżąca informowała, że podjęła działania by do obecnej umowy o dostarczanie energii sporządzony został stosowny aneks - polega na niepełnej ocenie materiału dowodowego i zbyt formalistycznej ocenie ustawowych przesłanek przyznania dodatku elektrycznego, co doprowadziło w konsekwencji do wydania negatywnego rozstrzygnięcia.
Organ odwoławczy bowiem, mimo iż skarżąca złożyła do akt sprawy ww. dokumenty (potwierdzenia przelewów za fakturę na energię elektryczną), nie wyjaśniając dlaczego przyjmuje określoną wykładnię przepisów, na mocy których przyznawane są dodatki elektryczne, uznał że istotnym w sprawie jest wyłącznie sama formalna okoliczność podpisana umowy z dostawcą energii elektrycznej, niezależnie od tego kto jest rzeczywistym odbiorcą energii elektrycznej, dokonującym faktycznej zapłaty za nią i faktycznie zużywającym ją w gospodarstwie domowym.
Ponadto organ odwoławczy nie odniósł się do poszczególnych argumentów i zarzutów skarżącej, poprzestając wyłącznie na tym, że skoro w dniu złożenia wniosku skarżąca nie miała podpisanej umowy z przedsiębiorstwem energetycznym, to tym samym w sprawie nie została spełniona przesłanka podmiotowa. Tym bardziej jeśli - jak już wskazano powyżej - do postępowania w sprawie wypłaty dodatku elektrycznego stosuje się odpowiednio m.in. przepisy art. 24a ust. 1 i 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, dające możliwość uzupełnienia brakujących dokumentów przez wnioskodawcę.
Ponadto stricte formalistyczne podejście do sprawy zaprezentowane przez organy nie daje się obronić w kontekście celów ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej. Jak wskazuje się bowiem w uzasadnieniu projektu ustawy (druk 2630) "projektowana regulacja pozwoli na uruchomienie nadzwyczajnego instrumentu zwiększającego bezpieczeństwo energetyczne gospodarstw domowych, w szczególności obywateli w największym stopniu narażonych na ubóstwo energetyczne i zapewni im ceny energii elektrycznej na poziomie umożliwiającym opłacenie rachunków. (...) Projekt ustawy ma na celu zapewnienie wsparcia dla odbiorców energii elektrycznej w gospodarstwach domowych, w tym zużywanej na potrzeby pomieszczeń gospodarczych związanych z prowadzeniem gospodarstw domowych, lokali o charakterze zbiorowego mieszkania, węzłów cieplnych i hydroforni, oświetlenia budynków mieszkalnych, garaży, domów letniskowych w ogródkach działkowych - o ile nie jest w tych pomieszczeniach prowadzona działalność gospodarcza. (...) Dodatkowo, przewidziano zwiększony poziom wsparcia dla tych odbiorców energii elektrycznej w gospodarstwach domowych, którzy w wyniki sytuacji losowych lub charakteru prowadzonego przez nich gospodarstwa, mogą być bardziej narażeni na ubóstwo energetyczne tj. odbiorców posiadających gospodarstwo rolne, odbiorców posiadających Kartę Dużej Rodziny oraz odbiorców będących osobami niepełnosprawnymi. (...) W projektowanym akcie prawnym wprowadzono również instrument łagodzący wzrost kosztów dla gospodarstw domowych, które wykorzystują energię elektryczną do ogrzewania."
Powyższe potwierdza niewątpliwie, że ratio legis świadczenia wprowadzonego przedmiotową ustawą koncentruje się na udzieleniu pomocy w postaci dodatku elektrycznego jak największej liczbie gospodarstw domowych, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe. Potwierdza to również treść art. 32a tej ustawy, zgodnie z którymi dodatek przyznaje się, w opisanych tam okolicznościach, nawet w sytuacji niezłożenia wniosku przez stronę. Projektowana regulacja miała co do zasady zapewnić bezpieczeństwo energetyczne gospodarstwom domowym i zapewnić im ceny energii elektrycznej na poziomie umożliwiającym opłacenie rachunków.
Zauważyć dalej należy, iż w art. 2 Konstytucji RP ujęto zasadę demokratycznego państwa prawnego przez sformułowanie, że "Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.". W art. 32 ust. 1 Konstytucji RP ujęto z kolei zasadę równości i zakaz dyskryminacji, przez regulację, że "Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.". Z powyższymi zasadami koresponduje art. 8 § 1 k.p.a. stanowiący zasadę zaufania do władzy publicznej, zgodnie z którą "Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania".
W ocenie Sądu, zastosowanie przepisów powołanej ustawy nie może dyskryminować osób znajdujących się w podobnej sytuacji faktycznej i prawnej, nie mogą być różnie traktowane przez organy administracji.
Dokonując zatem prokonstytucyjnej wykładni przepisów omawianej ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej i uwzględniając cel powyższej regulacji należy uznać, że w sytuacji zaistniałej w sprawie może zaistnieć możliwość przyznania dodatku skarżącej po wcześniejszym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego. Bezspornie, główne źródło ogrzewania zostało wpisane do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB) i wniosek został złożony w terminie. W ocenie Sądu, organ otrzymując wniosek zobowiązany był dokonać jego weryfikacji, a w przypadku wystąpienia wątpliwości powinien był, na podstawie art. 32 ust. 2 powołanej ustawy, przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w postaci przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania wnioskodawczyni w celu ustalenia faktycznego stanu gospodarstwa domowego oraz zebrać dodatkowy materiał dowodowy (choćby w postaci wiarygodnych potwierdzeń płatności rachunków za energię elektryczną w badanym gospodarstwie domowym – załączone przez skarżącą wydruki należałoby zweryfikować), czego w niniejszej sprawie zaniechał, bo nie przeprowadził wywiadu środowiskowego i nie zebrał dodatkowego materiału dowodowego.
Organ winien zatem ustalić kto faktycznie zamieszkuje pod wskazanym adresem i przede wszystkim jednoznacznie ustalić kto opłaca rachunki za energię elektryczną. Zdaniem Sądu, organ po ustaleniu, że to skarżąca faktycznie opłaca rachunki za energię elektryczną i brak jest innego wniosku złożonego dla innego gospodarstwa domowego spod tego samego adresu, winien rozpoznać wniosek skarżącej na podstawie art. 33 ust. 1 powołanej ustawy i albo wypłacić dodatek skarżącej, albo zakończyć postępowanie decyzją o odmowie przyznania dodatku w przypadku odmiennych ustaleń i braku zaistnienia przesłanek do przyznania wnioskowanego dodatku.
Podkreślić należy, że postępowanie w sprawie o przedmiotowy dodatek toczy się w oparciu o przepisy ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej, a w sprawach nieuregulowanych stosuje się – na podstawie art. 34 ust. 3 powołanej ustawy – przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie dowodowe jest uregulowane w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym na podstawie art. 86 k.p.a. organ ma możliwość odebrania wyjaśnień od skarżącej. Organ administracji publicznej jest bowiem obowiązany – co należy raz jeszcze przypomnieć - w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. Należy pamiętać, że w świetle art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Mając zatem na uwadze ww. okoliczności sprawy, mającą zastosowanie podstawę materialnoprawną oraz przepisy postępowania, Sąd stwierdził, że obydwa orzekające w sprawie organy dopuściły się uchybienia polegającego na istotnym naruszeniu prawa materialnego i procesowego. Organy przede wszystkim dokonały zbyt formalistycznej i rygorystycznej wykładni przepisów art. 27 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w zw. z art. 3 pkt 13b ustawy – Prawo energetyczne ograniczając pojęcie odbiorcy energii elektryczne jedynie do formalnego aspektu podpisania przez dany podmiot umowy z dostawcą energii elektrycznej, niezależnie od okoliczności faktycznych związanych z zakupem i zużyciem energii elektrycznej, których to nie zbadały w sprawie. Pomimo, że skarżąca wskazywała w toku postępowania, iż w rzeczywistości to ona jest faktycznym odbiorcą energii elektrycznej, który zakupuje energię elektryczną na potrzeby swojego gospodarstwa domowego, a okoliczność, że faktury za energię elektryczną skierowane były do jej byłego męża wynikała jedynie z faktu odmowy wyrażenia zgody przez męża na zawarcie nowej umowy, organy nie weryfikując tej kwestii, odgórnie przyjęły, że nie spełnia ona przesłanki podmiotowej i odmówiły jej wnioskowanego dodatku - co spowodowało, że obydwa wydane rozstrzygnięcia ocenić należy jako wadliwe, skoro orzekające organy pominęły cele mającej zastosowanie w sprawie ustawy, nie zbadały wszystkich okoliczności mających znacznie w sprawie, do czego obligują przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że rozpoznanie sprawy przez organy obu instancji nastąpiło z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 27 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w zw. z art. 3 pkt 13b ustawy – Prawo energetyczne oraz przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 79a i art. 80 k.p.a., mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co stanowi podstawę do uchylenia decyzji obu instancji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) w zw. z art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni ocenę prawną i wskazania Sądu wyrażone w niniejszym uzasadnieniu. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z motywów uzasadnienia wyroku. Ponownie rozstrzygając sprawę należy przede wszystkim wziąć pod uwagę cele mającej zastosowanie w sprawie ustawy oraz zweryfikować i ocenić okoliczności związane z faktycznym stanem rzeczy, jako determinujące status rzeczywistego odbiorcy energii elektrycznej w gospodarstwie domowym.
IB