Uzasadnienie
Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] znak [...] na podstawie art. 104, 108 ust. 1 kpa, art. 16 i 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r. nr 228, poz. 2255 ze zm.) przyznał T. P. zasiłek pielęgnacyjny dla córki M. P. na okres od dnia [...] do [...] w wysokości 144 zł miesięcznie.
Podstawą przyznania świadczenia jest fakt wychowywania przez wnioskodawczynię niepełnosprawnego dziecka poniżej 16 roku życia.
Od powyższej decyzji T. P. odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., wnosząc o wypłacenie należnego świadczenia od dnia 1 stycznia 2005 r. w trybie art. 31 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Odwołująca wyjaśniła, że zasiłek pielęgnacyjny na dziecko pobierała do 31 grudnia 2004 r. Następnie Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności orzeczeniem z dnia [...] znak [...] nie zaliczył jej córki M. P. do osób niepełnosprawnych. W postępowaniu odwoławczym Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności utrzymał w mocy orzeczenie I instancji. Dopiero na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] córka wnioskodawczyni orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia [...] została zaliczona do osób niepełnosprawnych do dnia [...]
Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 16 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 4, 23 oraz 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję I instancji.
Według organu odwoławczego, zasiłek pielęgnacyjny przysługuje T. P. od dnia [...], a więc od miesiąca, w którym do organu I instancji wpłynął wniosek o przyznanie świadczenia rodzinnego. W rozpoznawanej sprawie art. 31 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie ma zastosowania, albowiem podmiot realizujący świadczenie nie popełnił żadnego błędu i decyzja przyznająca omawiany zasiłek została wydana zgodnie z obowiązującymi normami prawa materialnego i proceduralnego. Podmiot realizujący świadczenie nie ma natomiast żadnego wpływu na zasady orzekania przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności. O ustaleniu bądź odmowie ustalenia niepełnosprawności orzekają bowiem lekarze, na podstawie badania i zgromadzonej dokumentacji medycznej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi T. i A. małżonkowie P. wnieśli o uchylenie decyzji organu II instancji. W uzasadnieniu, skarżący powtórzyli zarzuty z odwołania, podnosząc, iż nieprawdą jest jakoby wniosek o przyznanie zasiłku złożyli dopiero w marcu 2006 r. Wniosek taki złożyli już w listopadzie 2005 r., ale wówczas wypełnili tylko rubryki dotyczące podstawowego zasiłku rodzinnego. Poinformowali osobę przyjmującą formularze, że toczy się postępowanie sądowe w sprawach zasiłku opiekuńczego i rehabilitacyjnego. Po otrzymaniu orzeczenia o niepełnosprawności w marcu 2006 r. polecono im wypełnić nieuzupełnione poprzednio rubryki na nowym formularzu. Według skarżących, podstawę prawną rozstrzygnięcia winien stanowić art. 31 ustawy, albowiem organizacyjnie komisja lekarska jest ulokowana w strukturze podmiotu realizującego zdania w zakresie świadczeń rodzinnych.
W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie skarżący A. P. wyjaśnił, że za okres od dnia 1 stycznia 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r. otrzymał wyrównanie świadczenia z ZUS.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W ocenie sądu, przedmiotowa skarga winna być uwzględniona.
Na wstępie wskazać należy, że w myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Analogiczne unormowanie zawarte zostało w przepisie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej z punktu widzenia legalności, a więc innymi słowy, zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Stosownie do treści art. 134 § 1 cyt. ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną tam podstawą prawną.
Rozpatrując skargę w tak zakreślonej kognicji uznać należało, że kwestionowana decyzja zapadła z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, co w myśl przywołanego wyżej przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. skutkować winno uchyleniem decyzji.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, przyznającą T. P. zasiłek pielęgnacyjny dla córki M. P. na okres od dnia [...] do [...] w wysokości 144 zł miesięcznie.
Problematyka zasiłku pielęgnacyjnego została uregulowana w art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. (Dz. U. z 2003 r. nr 228, poz. 2255 ze zm). Z powyższego przepisu wynika, że warunkiem przyznania tego świadczenia jest posiadanie przez dziecko orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
Przyznanie świadczenia nie jest uzależnione od dochodu.
W przedmiotowej sprawie kwestią sporną okazał się początkowy termin, od którego przyznane zostało świadczenie. Analizy wymagają więc przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczące postępowania w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń rodzinnych, a w szczególności art. 24 ust. 2, 3 i 3a.
Zgodnie z art. 24 ust. 2 wskazanej ustawy, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Na tle rozpoznawanej sprawy na uwagę zasługuje jednak unormowanie zawarte w art. 24 ust. 3 stanowiącego, że przypadku ustalania prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony; w tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Przepis ten określa więc okres, na jaki przyznaje się świadczenie rodzinne uzależnione od niepełnosprawności, a takim jest niewątpliwie zasiłek pielęgnacyjny. Z analizy wskazanego przepisu wynika, że jeżeli orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane na czas określony, to prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Taką też datę końcową organ prawidłowo w decyzji określił.
W myśl art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu na dzień wydania kwestionowanej decyzji, w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego.
W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że córka skarżących – M. P. ma wydane orzeczenie o niepełnosprawności i, że to orzeczenie jest ważne do [...] a niepełnosprawność datuje się od października 2000 r. oraz, że zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem uzależnionym od niepełnosprawności.
Skarżący, zarówno w skardze jak i wcześniej w odwołaniu kwestionowali początkowy termin, od którego przyznano świadczenie kwestionowaną decyzją tj. od dnia [...] Podnosili, że do dnia 31 grudnia 2004 r. wypłacany był zasiłek pielęgnacyjny i dodatek rehabilitacyjny na córkę M.. Zdaniem skarżących wyrok Sądu Rejonowego w Ł. z dnia z dnia [...] (sygn. akt [...]) przesądził o ciągłości niepełnosprawności, co powinno pociągać za sobą ciągłość wypłaty świadczeń. Przerwa w złożeniu niezbędnych dokumentów związana była z błędem Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności. Tym samym więc strona nie może ponosić odpowiedzialności za błędne działanie organu i w tym wypadku winien znaleźć zastosowanie art. 31 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę doszedł do przekonania, że wskazanym zarzutom nie można odmówić słuszności, aczkolwiek nie podzielił argumentu o możliwości zastosowania w tym przypadku art. 31 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jako że podstawą zastosowania tej normy prawnej mógłby być tylko i wyłącznie błąd podmiotu realizującego zadania w zakresie świadczeń rodzinnych. Natomiast Miejski Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w Ł. jak i Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] nie realizują zadań w zakresie świadczeń rodzinnych, choć rzeczywiście tak jak podnosili to skarżący tenże Miejski Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności mieści się w strukturze Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. (Zarządzenie Nr [...] Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]).
Z dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych wynika, że M. P. legitymowała się orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia [...] znak: [...] gdzie ustalono (pkt II), że niepełnosprawność ma charakter okresowy i orzeczenie wydaje się na okres do dnia 31 grudnia 2004 r. Następnie orzeczeniem z dnia [...] znak: [...] Miejski Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w Ł. postanowił nie zaliczyć M. P. do osób niepełnosprawnych. Na skutek odwołania strony, Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] orzeczeniem z dnia [...] znak: [...] postanowił utrzymać w mocy zaskarżone orzeczenie z dnia [...] Kolejnym orzeczeniem z dnia [...] znak: [...] tenże Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w związku z wykonaniem prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Ł. z dnia z dnia [...] sygn. akt [...], zaliczył M. P. do osób niepełnosprawnych. W orzeczeniu tym określono, że niepełnosprawność ma charakter okresowy i orzeczenie wydaje się do [...] (pkt II) oraz, że niepełnosprawność istnieje od października 2000 r. (pkt IV).
Niewątpliwie mamy więc w tym przypadku do czynienia z kontynuacją niepełnosprawności, która nie ustała po dniu 31 grudnia 2004 r. Tym samym, w sposób nieprzerwany istniał niezbędny warunek ustawowy z art. 16 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a mianowicie niepełnosprawność. Nie ustała również przesłanka wynikająca z art. 16 ust. 1 wskazanej ustawy a mianowicie to, że zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Skoro więc niepełnosprawność nie ustała w dniu 31 grudnia 2004 r. lecz trwa nadal (do [...]) to uznać należy, że świadczenie na rzecz M. P. nie jest świadczeniem przyznawanym od nowa, na skutek "nowego" wniosku, lecz jest kontynuacją już wcześniej przyznanego i otrzymywanego przez stronę, którego cel wynikający z ustawy nie uległ zmianie i winien być realizowany.
Należy podkreślić, że uprawnienie wynikające z niepełnosprawności istniało już wcześniej i błędne orzeczenie organu orzekającego o niepełnosprawności nie może pozbawiać strony należnego jej świadczenia, które jest "konsekwencją" niepełnosprawności. W przedmiotowej sprawie nie budzi również wątpliwości fakt, że za okres od dnia 1 stycznia 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r. ZUS wypłacił T. P. na rzecz M. P. zasiłek pielęgnacyjny oraz zasiłek rehabilitacyjny (zaświadczenie ZUS z dnia [...] – akta administracyjne, decyzja ZUS z dnia [...] znak: [...] - k. 25). Zdaniem sądu, strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji błędnych rozstrzygnięć organów (orzeczenia Zespołów ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] i z dnia [...]) lub też zmian ustawowych co do płatnika realizującego przysługujące stronie świadczenie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, choć dotyczącym świadczeń z ustawy o pomocy społecznej, które jednak, zdaniem sądu, znajduje zastosowanie w przedmiotowej sprawie, akceptowany jest pogląd, że opóźnienie w prawidłowym określeniu niepełnosprawności spowodowane przez organy orzekające nie może ujemnie wpływać na prawa strony, która w odpowiednim czasie poddała się badaniom kontrolnym i w konsekwencji nie nastąpiło przerwanie warunku ustawowego (wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r. I SA 2324/00, wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2002 r. I SA 3431/01, wyrok NSA z dnia 31 lipca 2003 r. I SA 432/03, wyrok NSA z dnia 1 września 2005 r. I OSK 80/05, wyrok NSA z dnia 16 listopada 2005 r. I OSK 353 /05, wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2006 r. I OSK 743/05 – niepublikowane). Niewątpliwie w przedmiotowej sprawie taka sytuacja miała miejsce.
W kontekście powyższych wywodów, a także wobec brzmienia art. 9 kpa, wyjaśnienia i ponownej oceny wymagają więc podnoszone przez stronę okoliczności związane z ubieganiem się o wypłatę należnych świadczeń. Rozpoznając ponownie sprawę organ winien wszechstronnie wyjaśnić okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia, a wydając decyzję ustosunkować się do argumentów podnoszonych przez stronę zgodnie z brzmieniem art. 107 § 3 kpa.
Wskazane uchybienia uzasadniają, zdaniem sądu, uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.