Uzasadnienie
M. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z 27 czerwca 2024 r. w przedmiocie uznania zasiłku pielęgnacyjnego za nienależnie pobrany i zobowiązania do jego zwrotu.
W skardze został zawarty wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na możliwość spowodowania niepowetowanej szkody dla skarżącej i jej rodziny. W jego uzasadnieniu skarżąca wyjaśniła, że jej rodzina jest utrzymywana wyłącznie z pensji jej męża, a opieka nad niepełnosprawnym synem, w tym jego rehabilitacja, powoduje znaczne koszty. W jej ocenie nie będzie w stanie zwrócić kwoty wskazanej w decyzji bez szkody dla rodziny. Do wniosku skarżąca dołączyła rachunki za prąd, gaz, czynsz oraz rehabilitację syna.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - dalej w skrócie "p.p.s.a."), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W razie wniesienia skargi na decyzję lub postanowienie - organ, który wydał decyzję lub postanowienie, może wstrzymać, z urzędu lub na wniosek skarżącego, ich wykonanie w całości lub w części, chyba że zachodzą przesłanki, od których w postępowaniu administracyjnym uzależnione jest nadanie decyzji lub postanowieniu rygoru natychmiastowej wykonalności albo, gdy ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania (art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a.).
Natomiast po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba, że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Postanowienie, o którym wyżej mowa sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym (art. 61 § 5 p.p.s.a.).
Z przepisu art. 61 p.p.s.a. wynika, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd ma charakter wyjątkowy i może nastąpić tylko na wniosek strony skarżącej, w którym uprawdopodobni ona istnienie przesłanek, wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wskazany przepis zawiera zamknięty katalog przesłanek pozytywnych warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podstawową przesłanką zastosowania instytucji ochrony tymczasowej jest zatem istniejące realnie niebezpieczeństwo zaistnienia takiej szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego z uwagi na utratę przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub poniesie on straty na życiu lub zdrowiu (por. postanowienia NSA: z 25 października 2005 r., sygn. akt I OZ 1074/05; z 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej jako: "CBOSA").
Trudne do odwrócenia skutki to z kolei skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nie nastąpić lub nastąpić po długim czasie czy przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Omawiana instytucja ma więc na celu ochronę strony przed wystąpieniem nieodwracalnych skutków lub znacznej szkody przed zbadaniem przez sąd administracyjny legalności zaskarżonego aktu lub czynności.
Podkreślić przy tym należy, że w doktrynie podnoszone jest, że "w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, aby powołane w nim okoliczności wskazywały na wystąpienie w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie zawartych we wniosku twierdzeń stosownymi dokumentami. Sąd musi mieć bowiem wiedzę o okolicznościach przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu lub czynności oraz możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę" (B. Dauter, w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, publ. LEX/el. 2021).
Również w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Ogólnikowe zaś twierdzenia strony, pozbawione szerszego uzasadnienia, a tym bardziej ich brak, nie może stanowić podstawy do orzeczenia przez Sąd o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu (por. postanowienie NSA z 5 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OZ 866/16, CBOSA). Nadto w orzecznictwie przyjęto pogląd, że ciężar wykazania okoliczności świadczących o spełnieniu przynajmniej jednej z przesłanek wstrzymania wykonalności spoczywa na stronie, która zainicjowała postępowanie w tym przedmiocie. Bez poparcia wniosku stosownymi twierdzeniami, dokumentami i argumentacją, świadczącymi, że wykonanie decyzji wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia stronie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, sąd nie może bowiem poczynić koniecznych ustaleń w zakresie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia (por. postanowienie WSA w Gliwicach z 1 października 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 897/18, CBOSA).
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że w uzasadnieniu wniosku skarżąca wyraziła podstawy do stwierdzenia, że w rozpoznawanej sprawie zachodzą przesłanki wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a. umożliwiające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu skarżąca wnosząc o wstrzymanie wykonania ww. decyzji w sposób wystarczający uzasadniła swoje żądanie uprawdopodabniając, że zachodzą przesłanki do udzielenia jej tymczasowej ochrony.
Podkreślić w tym miejscu również należy, że nałożony na stronę obowiązek zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego ma charakter świadczenia pieniężnego i z natury rzeczy skutki wykonania takiego świadczenia są odwracalne. Każde rozstrzygnięcie administracyjne zobowiązujące do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek w finansach zobowiązanego. Nie jest to jednak sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym polegająca na wstrzymaniu wykonania takiego aktu. Skutki zapłaty należności pieniężnej, tj. zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego należy zatem rozpatrywać oceniając z jednej strony wysokość należności pieniężnej, a z drugiej strony możliwości finansowe strony zobowiązanej do jej uiszczenia.
W ocenie sądu argumentacja przytoczona przez skarżącą jest wystarczająca, a wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji może zapobiec niebezpieczeństwu wyrządzenia jej i rodzinie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przedstawione przez skarżącą dokumenty potwierdzające konieczność ponoszenia zarówno bieżących wydatków jak i dodatkowych kosztów, w tym rehabilitacji niepełnosprawnego syna, z uwzględnieniem okoliczności, że wyłącznie mąż skarżącej jest osobą zatrudnioną i z jego wynagrodzenia utrzymywana jest rodzina skarżącej - w ocenie Sądu - świadczą o tym, że wykonanie zaskarżonej decyzji może wpłynąć na uzasadnione przypuszczenie pozbawienia skarżącej i jej rodziny źródła dochodu. Wstrzymanie wykonania aktu zobowiązującego do zwrotu zasiłku pielęgnacyjnego uzasadnione zatem zostało takim uszczupleniem majątku skarżącej, które spowoduje zaistnienie niebezpieczeństwa w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.
a.bł.