Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), powoływanej dalej jako: "k.p.a.", uchylił decyzję Starosty [...], wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, z dnia [...] r., nr [...], w części dotyczącej punktu 1, w którym orzeczono o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa, w przedmiocie realizacji celu publicznego, tj. poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin objętych własnością górniczą zgodnie z art. 6 pkt 8 ustawy o gospodarce nieruchomościami, prawa własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów numerami działek: 27/1o pow. 0,08 ha, 27/2 o pow. 0,05 ha, 174/2 o pow. 0,23 ha, 174/4 o pow. 0,59 ha, 224/1 o pow. 0,0497 ha, 420/1 o pow. 0,54 ha, położonej w obrębie D., gm. K., stanowiącej przedmiot własności R. K., i w tym zakresie orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa, reprezentowanego przez Starostę [...], wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, w przedmiocie realizacji celu publicznego, tj. poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie węgla brunatnego, prawa własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów numerami działek: 27/1 o pow. 0,08 ha i 27/2 o pow. 0,05 ha (w księdze wieczystej działka nr 27), oraz działek 174/2 o pow. 0,23 ha, 174/4 o pow. 0,59 ha, 224/1 o pow. 0,0497 ha, 420/1 o pow. 0,54 ha, położonej w obrębie D., gm.
K., stanowiącej przedmiot własności R. K., dla której w Sądzie Rejonowym w B. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzona jest księga wieczysta [...]. W pozostałym zakresie Wojewoda [...] utrzymał decyzję organu I instancji w mocy.
Jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia 2 października 2017 r. A S.A. Oddział [...] B., na podstawie art. 6 oraz art. 115 w związku z art. 112 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, wniosła o wszczęcie z urzędu przez Starostę [...] postępowania wywłaszczeniowego w sprawie nieruchomości niezbędnej do zajęcia pod działalność górniczą na P., położonej w obrębie D. w gminie K., stanowiącej własność R. K..
Decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...], Starosta [...], wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości stanowiącej własność R. K. oraz ustalił odszkodowanie za dokonane wywłaszczenie.
Następnie decyzją z dnia [...] października 2018 r., nr [...], Wojewoda [...] uchylił w całości powyższą decyzję Starosty i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Z kolei decyzją z dnia [...] r., nr [...], Starosta [...], wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na podstawie art.112 ust. 2 i ust. 4, art. 113 ust. 1 w związku z art. 6 pkt 8 oraz art. 119 ust. 1, art. 121 ust. 1, art. 128 ust. 1, art. 123 ust. 1, art. 129 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 65), powoływanej dalej jako: "u.g.n", orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości oznaczonej jako działki nr 27/1, 27/2, 174/2, 174/4, 224/1, 420/1, stanowiącej własność R. K.. Organ wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość niezbędna jest w całości do zajęcia pod działalność górniczą, w celu wykonywania na niej prac przygotowawczych budowy Odkrywki P., co znajduje odzwierciedlenie w zapisach planu zagospodarowania przestrzennego Gminy K., podjętego uchwałą Rady Gminy K. Nr [...] z dnia 29 września 2004 r. W ocenie Starosty, nabycie spornego terenu w drodze umowy cywilnoprawnej nie jest możliwe, dlatego przeprowadzenie procedury wywłaszczeniowej stało się zasadne. Rokowania, jakie miały miejsce przed wszczęciem postępowania zakończyły się niepowodzeniem.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył R. K., który nie zgodził się z decyzją o wywłaszczeniu nieruchomości bez ustalenia odszkodowania. W jego ocenie, decyzja taka narusza przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, to jest art. 119 ust. 1, art. 129 ust. 1, art. 129 ust. 5 pkt 2 u.g.n. Zdaniem odwołującego się, w przedmiotowej sprawie nie powinien znaleźć zastosowania przepis art. 129 ust 5 pkt 2 u.g.n., albowiem wniosek o wydanie odrębnej decyzji o odszkodowaniu złożony został wyłącznie w celu obejścia prawa i pozbawienia odwołującego możliwości dochodzenia swoich praw w postępowaniu wywłaszczeniowym.
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. Wojewoda [...] uchylił decyzję Starosty [...], wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, w części dotyczącej punktu 1, w którym orzeczono o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa, w przedmiocie realizacji celu publicznego, tj. poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin objętych własnością górniczą zgodnie z art. 6 pkt 8 ustawy o gospodarce nieruchomościami, prawa własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów numerami działek: 27/1o pow. 0,08 ha, 27/2 o pow. 0,05 ha, 174/2 o pow. 0,23 ha, 174/4 o pow. 0,59 ha, 224/1 o pow. 0,0497 ha, 420/1 o pow. 0,54 ha, położonej w obrębie D., gm. K., stanowiącej przedmiot własności R. K., i w tym zakresie orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa, reprezentowanego przez Starostę [...], wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, w przedmiocie realizacji celu publicznego, tj. poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie węgla brunatnego, prawa własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów numerami działek: 27/1 o pow. 0,08 ha i 27/2 o pow. 0,05 ha (w księdze wieczystej działka nr [...]), oraz działek 174/2 o pow. 0,23 ha, 174/4 o pow. 0,59 ha, 224/1 o pow. 0,0497 ha, 420/1 o pow. 0,54 ha, położonej w obrębie D., gm.
K., stanowiącej przedmiot własności R. K., dla której w Sądzie Rejonowym w B. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzona jest księga wieczysta [...]. W pozostałym zakresie Wojewoda [...] utrzymał decyzję organu I instancji w mocy.
W motywach decyzji organ odwoławczy, po uprzednim przywołaniu treści art.112 ust.1 u.g.n. podniósł, że Starosta [...] powołał się w uzasadnieniu decyzji na ustalenia nieobowiązującego już planu miejscowego z dnia 29 września 2004 r., co jest istotną wadą postępowania. Z uwagi jednak na to, iż zarówno w ww. dokumencie, jak również w obecnie obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego, przedmiotowe działki położone są na obszarze przeznaczonym pod wydobycie węgla brunatnego, organ uznał, że wada ta nie miała wpływu na wynik sprawy i została konwalidowana w postępowaniu odwoławczym.
Dalej organ wyjaśnił, że nieruchomość oznaczona jako działki nr 27/1, 27/2, 174/2, 174/4, 224/1, 420/1 znajduje się, zgodnie z uchwałą Nr [...] Rady Gminy K. z dnia 29 października 2019 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w rejonie wyrobiska oraz wysadu solnego "D." (Dz. U. Woj. [...] z 2019 r. poz. 7192) - w jednostce urbanistycznej oznaczonej symbolem 1PG - eksploatacja powierzchniowa. Podstawowe przeznaczenie tego terenu opisano jako eksploatacja powierzchniowa kopaliny ze złoża węgla brunatnego B. "[...] B." oraz "P." wraz ze zwałowiskami nadkładu, obiektami budowlanymi oraz obiektami i urządzeniami technologicznymi związanymi wyłącznie z eksploatacją kopaliny ze złoża. Z rysunku planu wynika, iż przedmiotowe działki znajdują się na obszarze złoża "B. - P.". Organ podniósł, że jak wynika z treści art. 6 ust. 8 u.g.n., poszukiwanie, rozpoznawanie, wydobywanie złóż kopalin objętych własnością górniczą jest celem publicznym.
Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 868 z późn. zm.) złoża węgla brunatnego bez względu na miejsce ich występowania są objęte własnością górniczą. Wobec tego nie ulega wątpliwości, iż działki, których dotyczy postępowanie, przeznaczone są na cel publiczny, uzasadniający ich wywłaszczenie. Z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jednoznacznie wynika, iż teren działek niezbędny jest dla potrzeb prowadzenia eksploatacji złoża węgla brunatnego. Wojewoda podkreślił ponadto, iż w złożonym odwołaniu właściciel nieruchomości nie kwestionuje zasadności niezbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia.
Jednocześnie Wojewoda wskazał, że wszczęcie postępowania, stosownie do treści art.114 ust. 1 u.g.n., poprzedziły rokowania Starosty [...] z R. K.. Negocjacje, jakie miały miejsce w dniu 15 marca 2019 r. oraz w dniu 11 września 2019 r., nie doprowadziły do zawarcia umowy sprzedaży, przeznaczonego na cel publiczny, gruntu. Pismem z dnia 19 marca 2019 r. Starosta wyznaczył R. K. dwumiesięczny termin na zawarcie umowy sprzedaży nieruchomości. Wojewoda wyjaśnił przy tym, że organ nie ocenia w postępowaniu wywłaszczeniowym prawidłowości operatu szacunkowego sporządzonego na potrzeby negocjacji, które prowadzone były przed wszczęciem postępowania administracyjnego.
Wojewoda dodał, że stosownie do art. 118 ust. 1 u.g.n. w dniu 14 listopada 2019r. miała miejsce rozprawa administracyjna. Wskazał, że wywłaszczenie własności nieruchomości następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. Zgodnie z art. 119 ust. 1 oraz 129 ust. 1 u.g.n. elementem decyzji o wywłaszczeniu jest ustalenie odszkodowania, które pełni funkcje kompensacyjne i służy zrekompensowaniu utraty wartości prawa własności nieruchomości odebranej dotychczasowemu właścicielowi. Ustawodawca przewidział jednak wyjątki od powyższej zasady, określone w art. 129 ust. 5 tej ustawy. Zgodnie z punktem drugim ww. ustępu, starosta wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny lub właściciela wywłaszczonej nieruchomości. Jak wynika z przytoczonej regulacji, wniosek podmiotu realizującego cel publiczny stanowi samoistną podstawę do wydania odrębnej decyzji ustalającej odszkodowanie. Omawiany przepis, poza złożeniem wniosku nie przewiduje żadnego innego warunku wydania takiej decyzji.
Wojewoda podkreślił, że z akt sprawy wynika, iż w piśmie z dnia 9 kwietnia 2019r. A S.A. Odział [...] B. zgłosiło wniosek o wydanie odrębnych decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości oraz o ustaleniu odszkodowania. Wniosek ten podtrzymany został przez przedstawicieli Spółki w trakcie rozprawy administracyjnej, jaka miała miejsce w dniu 14 listopada 2019 r., a w której udział brał również R. K.. Podczas rozprawy strony postępowania zostały poinformowane przez organ administracji o rozdzieleniu postępowania na postępowanie wywłaszczeniowe oraz odrębne odszkodowawcze.
W ocenie organu odwoławczego, spełnione zostały warunki do ustalenia odszkodowania w odrębnej decyzji, zatem zarzut naruszenia art. 129 ust. 1 oraz art. 129 ust. 5 pkt 2 u.g.n. uznać należało za bezzasadny. Jednakże Wojewoda stwierdził, że w orzeczeniu Starosty zabrakło określenia nieruchomości według księgi wieczystej. Należało zatem na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 uchylić decyzję organu I instancji w części dotyczącej punktu 1 i w tym zakresie orzec co do istoty, zgodnie z wymaganiami, określonymi w art. 119 ust. 1 u.g.n.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył R. K.. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
- - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy, w sytuacji gdy w sprawie zachodziły przesłanki do uchylenia decyzji;
- - art. 119 ust. 1 u.g.n. poprzez uznanie, że decyzja o wywłaszczeniu została wydana prawidłowo, w sytuacji gdy całkowicie pominięto kwestię odszkodowania;
- - art. 129 ust. 1 u.g.n w zw. z art. 129 ust 5 pkt 2 u.g.n. poprzez niedoręczenie wniosku z dnia 9 kwietnia 2019 r. o kontynuowaniu procedury wywłaszczeniowej i wydaniu odrębnej decyzji o należnym odszkodowaniu po wydaniu decyzji wywłaszczeniowej, a jednocześnie pomimo tego wniosku we wrześniu 2019 r. prowadzono ze skarżącym negocjacje/rokowania w celu ustalenia wysokości odszkodowania;
- - art. 129 ust 5 pkt. 2 u.g.n, poprzez próbę obejścia prawa i nieustalenie stosownego odszkodowania w ramach postępowania wywłaszczeniowego.
W uzasadnieniu skargi skarżący podtrzymał argumentację prezentowaną w sprawie na etapie odwołania od decyzji organu I instancji i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji lub ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, przy uwzględnieniu potrzeby ustalenia wysokości odszkodowania.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Zarządzeniem z dnia 11 lutego 2021 r. niniejsza sprawa na podstawie art.15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842) została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 marca 2021r., o czym zawiadomiono skarżącego, organ i uczestnika postępowania, informując o możliwości złożenia pisma zawierającego ich stanowisko i ewentualne uzupełnienie argumentacji.
Pismem z dnia 10 marca 2021 r. skarżący, wnosząc o uwzględnienie skargi, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i zarzuty podniesione w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Skarga podlega oddaleniu.
Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że sprawę niniejszą rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 1842 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ww. ustawy o COVID-19, akcentując w szczególności realne zagrożenie epidemiologiczne dla zdrowia uczestników postępowania występujące na terenie miasta Łodzi będącego siedzibą tutejszego Sądu oraz brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z powodów technicznych. Powołany przepis nie uzależnia rozpatrzenia sprawy w tym trybie od zgody lub sprzeciwu strony.
W dalszej kolejności należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] r. uchylająca decyzję Starosty [...], wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, z dnia [...] r. w części dotyczącej punktu 1 i orzekająca o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa, reprezentowanego przez Starostę [...] wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, w przedmiocie realizacji celu publicznego, tj. poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie węgla brunatnego, prawa własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów numerami działek: 27/1 o pow. 0,08 ha i 27/2 o pow. 0,05 ha (w księdze wieczystej działka nr [...]), oraz działek 174/2 o pow. 0,23 ha, 174/4 o pow. 0,59 ha, 224/1 o pow. 0,0497 ha, 420/1 o pow. 0,54 ha, położonej w obrębie D., gm. K., stanowiącej przedmiot własności R. K., dla której w Sądzie Rejonowym w B. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzona jest księga wieczysta [...].
W pozostałym zakresie, tj. w zakresie punktu 2 decyzji: "przejście prawa własności ww. nieruchomości na Skarb Państwa nastąpi z dniem, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna" oraz punktu 3 decyzji: "ostateczna decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej", Wojewoda [...] utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.
Z treści złożonej skargi wynika, że istota sporu w niniejszej sprawie koncentruje wokół prawidłowości orzeczeniu przez organy jedynie w kwestii wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości należącej do skarżącego, przy jednoczesnym pominięciu w zaskarżonej decyzji kwestii ustalenia z tego tytułu odszkodowania. Skarżący zaskarżył jednak decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. w całości, stąd Sąd zobligowany jest do oceny zgodności z prawem powołanej decyzji, także w zakresie dotyczącym wywłaszczenia.
Wobec powyższego w pierwszej kolejności przypomnieć należy, że zgodnie z art.21 ust. 2 Konstytucji RP wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Odszkodowanie powinno być słuszne, co oznacza, że powinno stanowić ekwiwalent wartości wywłaszczonej nieruchomości (wyrok TK z dnia 19 marca 1990 r. sygn. akt K 2/90, OTK 1990, Nr 1, poz. 3). Wywłaszczenie jest natomiast jednostronną, publicznoprawną, władczą ingerencją państwa w prawa rzeczowe jednostki w interesie publicznym (por. uchwała NSA z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 14/09, dostępna na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zasady wywłaszczania nieruchomości i orzekania o odszkodowaniu za wywłaszczone nieruchomości uregulowane zostały w przepisach art. 112-127 i art. 128-135 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 65), powoływanej w niniejszym uzasadnieniu także jako: "u.g.n.", stanowiących materialną podstawę zaskarżonej decyzji.
Zgodnie z art. 112 ust. 1 u.g.n. przepisy o wywłaszczeniu stosuje się tylko wtedy, jeżeli określona nieruchomość przeznaczona została na cele publiczne w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub dla określonej nieruchomości wydana została decyzja o ustaleniu na niej lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Z kolei według art. 115 ust. 1 u.g.n. wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego na rzecz Skarbu Państwa następuje z urzędu, a na rzecz jednostki samorządu terytorialnego - na wniosek jej organu wykonawczego. Wszczęcie postępowania z urzędu może także nastąpić na skutek zawiadomienia złożonego przez podmiot, który zamierza realizować cel publiczny. Ustawodawca wymaga, aby wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego było poprzedzone rokowaniami o nabycie w drodze umowy prawa własności, przeprowadzonymi między starostą, wykonującym zadanie z zakresu administracji rządowej, a właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości, a także osobą, której przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe (art. 114 ust. 1 u.g.n.). Po bezskutecznym upływie dwumiesięcznego terminu do zawarcia umowy (dobrowolnego zbycia), wyznaczonego na piśmie właścicielowi, użytkownikowi wieczystemu nieruchomości, a także osobie, której przysługuje ograniczone prawo rzeczowe na tej nieruchomości, następuje wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego (art. 115 ust. 2 u.g.n.). Z kolei, po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, przeprowadza rozprawę administracyjną (art. 118 ust. 1 u.g.n.).
Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, wywłaszczenie nastąpiło z zachowaniem powyższych wymogów proceduralnych. Prowadzone były bowiem negocjacje z właścicielem nieruchomości, który jednak nie zaakceptował przedstawionych i zaproponowanych warunków sprzedaży nieruchomości. W sprawie wyznaczono także skarżącemu na piśmie dwumiesięczny termin na zawarcie umowy (pismo z dnia 19 marca 2019 r. – k. 44 akt administracyjnych), wyznaczony termin upłynął jednak bezskutecznie. W sprawie przeprowadzona została ponadto w dniu 14 listopada 2019 r. rozprawa administracyjna (protokół z rozprawy – k. 59 akt administracyjnych).
Nie ulega także wątpliwości, że cel, na który wywłaszczona została nieruchomość (poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin - węgla brunatnego, objętych własnością górniczą), jest celem publicznym, o którym mowa w art. 6 pkt 8 u.g.n., przeznaczenie nieruchomości skarżącego na ten cel znajduje odzwierciedlenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a zasadność niezbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia nie jest sporna między stronami.
Przechodząc w dalszej kolejności do rozstrzygnięcia wskazanego powyżej sporu strony i organu dotyczącego prawnej możliwości nieuwzględnienia w decyzji o wywłaszczeniu jednego z obligatoryjnych elementów, tj. ustalenia wysokości odszkodowania, należy przypomnieć, że zgodnie z art. 119 ust. 1 u.g.n. decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości, poza elementami określonymi w art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, powinna zawierać:
- 1) ustalenie, na jakie cele nieruchomość jest wywłaszczana;
- 2) określenie przedmiotu wywłaszczenia przez podanie oznaczenia nieruchomości według księgi wieczystej lub zbioru dokumentów oraz według katastru nieruchomości;
- 3) określenie praw podlegających wywłaszczeniu;
- 4) wskazanie właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości;
- 5) wskazanie osoby, której przysługują ograniczone prawa rzeczowe na nieruchomości;
- 6) zobowiązanie do zapewnienia lokali, o których mowa w art. 116 ust. 1 pkt 5;
- 7) ustalenie wysokości odszkodowania.
Stosownie natomiast do art. 129 ust. 5 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu:
- 1) w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3, art. 106 ust. 1 i art. 124-126;
- 2) na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny lub właściciela wywłaszczonej nieruchomości;
- 3) gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie.
Cytowany przepis przewiduje zatem wyjątki od zasady ustalonej w art. 119 ust. 1 u.g.n. i dopuszcza w ściśle określonych w nim sytuacjach ustalenie wysokości odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości w odrębnej decyzji administracyjnej.
Jedna z powołanych sytuacji ma miejsce w niniejszej sprawie, bowiem w sprawie spełniona została przesłanka z art. 129 ust. 5 pkt 2 u.g.n. Jak wynika z akt sprawy, z wnioskiem o wydanie odrębnej decyzji ustalającej wysokość odszkodowania należnego skarżącemu za wywłaszczenie nieruchomości wystąpił w piśmie z dnia 9 kwietnia 2019r. podmiot realizujący cel publiczny, tj. A S.A. Oddział [...] B.. Zgłoszenie wniosku było uzasadnione brakiem porozumienia pomiędzy stronami co do wysokości odszkodowania. Nie sposób zatem zarzucić organom administracji naruszenia prawa w sytuacji orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości z jednoczesnym pozostawieniem kwestii wysokości odszkodowania do ustalenia w odrębnej decyzji, skoro uprawnienie to wywieść można wprost z przepisów ustawy.
Co więcej, podkreślenia wymaga, że ustawodawca nie przewidział swobody dla organu orzekającego w sprawie, gdyż w przepisie użyto zwrotu "starosta (...) wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny", a nie "starosta może wydać odrębną decyzję". Omawiana konstrukcja prawna stanowiąca wyłom od zasady, jednocześnie sama nie doznaje wyjątków i nie ma charakteru uznaniowego (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 30 września 2011 r. sygn. akt II SA/Łd 907/11, dostępny na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się ponadto, że odszkodowanie za wywłaszczenie ma skutek wtórny wobec samego wywłaszczenia i niejednokrotnie realizacja celu publicznego, jakiemu służyło wywłaszczenie, nie może zostać wstrzymana tylko wobec przedłużających się negocjacji związanych z wysokością odszkodowania (por. wyrok NSA z dnia 14 października 2020 r., sygn. akt I OSK 886/20, nr LEX 3070614).
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że wydanie odrębnej decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości było, wbrew zarzutom skargi, uzasadnione i zgodne z powołaną wyżej podstawą prawną.
Skarżący zarzucił w treści skargi, że nie doręczono mu odpisu wniosku z dnia 9 kwietnia 2019 r., jednakże, co wynika z protokołu rozprawy, która odbyła się w dniu 14 listopada 2019 r., skarżący został poinformowany zarówno o fakcie wystąpienia z takim wnioskiem przez podmiot realizujący cel publiczny, jak i o rozdzieleniu przez organ I instancji postępowania wywłaszczeniowego i odszkodowawczego. Wobec tego nie można zarzucić organowi naruszenia przepisów procesowych, zwłaszcza art. 10 § 1 k.p.a., tym bardziej, że skarżący nie wykazał, jaki to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Tymczasem uchybienie powołanemu przepisowi może stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy strona wykaże, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny (por. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1767/18, nr Lex 3105806).
Rację należy przyznać także Wojewodzie [...], że wyrok Sądu wydany w sprawie sygn. akt II SA/Łd 744/19 nie może mieć wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji. Co istotne, wyrok ten został wydany w innej sprawie, nadto Sądowi z urzędu wiadomym jest, że nieruchomość, której dotyczyła powołana przez skarżącego sprawa, obejmowała działki skarżącego zlokalizowane w innej gminie. Dodatkowo, stan faktyczny wspominanej sprawy w sposób istotny odbiegał od stanu faktycznego sprawy niniejszej. Zaskarżona w powołanej sprawie decyzja rozstrzygała bowiem kwestię odszkodowania, a rozstrzygnięcie Sądu zasadzało się na wadliwości operatu szacunkowego sporządzonego w sprawie przez rzeczoznawcę majątkowego.
Ponadto zaakceptować należy również zastosowanie przez Wojewodę przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w części dotyczącej punktu 1 decyzji Starosty [...]. Decyzja ta nie spełniała wymogu określonego w art. 119 ust. 1 pkt 2 u.g.n., gdyż nie zawierała oznaczenia nieruchomości według księgi wieczystej, a zatem w tym zakresie wymagała wskazanej zmiany w trybie powołanego 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
Uwzględniając powyższe okoliczności Sąd, nie podzielając zarzutów skargi dotyczących naruszenia przez organ orzekający w sprawie art. 119 ust. 1, 129 ust. 1 i art. 119 ust. 5 pkt 2 u.g.n. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. uznał zaskarżoną decyzję za odpowiadającą wymogom prawa.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę w całości.
dc